Kilise ve Manastır
Ekrek Kilisesi
Erzurum / Tortum
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Tortum Vişneli köyünde serbest haç planlı, sekiz yüzlü kubbe kasnaklı küçük ortaçağ kilisesi. 10. yy mı, 1007 mi; bugünkü durumu ve ulaşımı.
Hakkında
Ekrek Kilisesi, Tortum'a bağlı Vişneli köyünde, merkezi kubbeli ve serbest haç planlı küçük bir ortaçağ kilisesi. Erzurum Ansiklopedisi onu 10. yüzyılın ikinci yarısına tarihliyor; sekiz yüzlü yüksek kubbe kasnağı en dikkat çekici ayrıntısı. Gitmeden bil: yapının bugün ayakta mı, kullanımda mı olduğu doğrulanmadı.
Yola çıkmadan önce: Kilisenin bugünkü durumu ve köy içindeki yeri doğrulanmadı; köyde sor. Yapı ibadete açıksa izin alarak gir, namaz vakitlerini atla.
Neden gitmeli?
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre kilise 6,55 × 9,07 metre boyutlarında, serbest haç planlı: merkezde kubbe, haç kollarında tonoz, yarım daire biçimli apsisin önünde bema. Sekiz yüzlü yüksek kubbe kasnağı ve doğu cephesindeki simetrik üçgen nişler yapının en dikkat çekici ayrıntıları. İç mekâna güney ve batı haç kollarındaki kapılardan giriliyor.
Ne zaman yapıldı?
Kaynaklar farklı:
- Erzurum Ansiklopedisi: 10. yüzyılın ikinci yarısı.
- İngilizce Vikipedi (Ekeki): 10. yüzyıl; ayrıca üç apsisli bir plan tarif ediyor, bu da ansiklopedideki tek apsisle çelişiyor.
- Honigmann (Küçükyıldız'ın aktarımı): Tortum yakınındaki Egrek kilisesinde, yapının 1007'de Bizans hizmetindeki patrikios ve strategos Grigor tarafından yaptırıldığını bildiren bir kitabe "bulunmakta idi".
Honigmann kilisenin Vişneli'de olduğunu söylemiyor; Egrek ile Ekrek'in aynı yapı olduğu adların benzerliğine dayanan bir yorum. Kitabenin bugün yerinde olup olmadığı doğrulanmadı.
Bugünkü durumu
Kilisenin bugün ayakta mı, onarılmış mı, cami olarak mı kullanıldığı doğrulanmadı. Türkçe Vikipedi'de 1917'de cami olarak kullanıldığına dair bir aktarım var, ama bu kaynağa erişemedik. Tortum Kaymakamlığı'nın gezilecek yerler sayfasında kilise geçmiyor. Tescil durumu doğrulanmadı.
2863 sayılı Kanun, belirli dönemlere ait taşınmazları tescil edilmemiş olsalar da korunması gerekli kültür varlığı sayıyor.
Nasıl gidilir?
Vişneli, Tortum'a bağlı bir kırsal mahalle. İlçe merkezinden mesafe, yol durumu ve kilisenin köy içinde mi dışında mı olduğu doğrulanmadı; köyde sor.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Vişneli'nin yayla sınırında Şenyurt Kalesi ve Yerleşmesi var. Tortum'da Tortum Kalesi ve Kapıkaya Kaleleri de gezilebilir.
Ne zaman gidilir?
Yol durumu doğrulanmadığı için kar ve çamur riskinin az olduğu yaz ve erken sonbahar uygun görünüyor. Dış cephe ve kubbe kasnağı için yarım saat, içine girilebiliyorsa bir saat yeterli.
Bilmediklerimiz
- 1007 tarihli kitabe bugün yerinde mi?
- Honigmann'ın Egrek kilisesi gerçekten Vişneli'deki Ekrek mi?
- Kilisenin apsisi tek mi, üç mü?
- Yapı bugün kullanılıyor mu, onarıldı mı?
- Duvar resimlerinden görülebilen bir şey var mı?
- Öne çıkan Sekiz yüzlü yüksek kubbe kasnağıyla serbest haç planlı küçük kilise
- Kategori Kilise ve Manastır
- Plan Serbest haç, merkezi kubbe
- Ölçü 6,55 × 9,07 m (Erzurum Ansiklopedisi)
- Dönem 10. yy 2. yarısı (Erzurum Ansiklopedisi)
- Diğer adları Ekeki, Egrek (eşleşme yoruma dayanıyor)
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Ekrek Kilisesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Ekrek Kilisesi
Kaynaklar
- Erzurum Ansiklopedisi "Tortum İlçesi", (yazar ve tarih belirtilmemiş) Ansiklopedi
- Küçükyıldız İ. (2020). Tarihî ve Arkeolojik Veriler Işığında Eski Çağ'da Tortum. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 64, 399–439 (s. 409'da Honigmann 1970: 158 aktarımı) Akademik Çalışma
- Wikipedia (EN) "Ekeki" Ansiklopedi
- İkincil erişilemedi: Vikipedi (TR), "Ekeki Kilisesi" Ansiklopedi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Ekrek Kilisesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Ekrek Kilisesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Ekrek Kilisesi Hakkında Sık Sorulanlar
Ekrek, Ekeki ve Egrek aynı kilise mi?
Büyük ihtimalle. Ansiklopedi "Ekrek", Vikipedi "Ekeki", Honigmann "Egrek" yazıyor; Egrek eşleşmesi adların benzerliğine dayanıyor.
Kilise ne zaman yapıldı?
Kaynaklarda 10. yüzyıl (ikinci yarısı) ve bir kitabeye göre 1007 geçiyor.
İçine girilebilir mi?
Doğrulanmadı. İbadete açıksa ya da kilitliyse köyde sor; izin almadan girme.
Apsis tek mi, üç mü?
Erzurum Ansiklopedisi tek yarım daire apsis, İngilizce Vikipedi üç apsis diyor.
Tescilli mi?
Doğrulanmadı.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.