İçeriğe geç
Lezzet

Tortum Ekşi Pestili

Tortum · Erzurum

Tortum Ekşi Pestili; yalnız kızılcık ve suyla, şeker, nişasta ya da kuruyemiş katılmadan Tortum'da yapılan, ekşi, parlak kırmızı, 2024'te tescilli pestil.

Tortum Ekşi Pestili Hakkında

Tortum Ekşi Pestili nedir?

Tortum Ekşi Pestili, Erzurum'un Tortum ilçesine özgü, yalnız kızılcık ve suyla, şeker katılmadan yapılan, ekşi tadı ve parlak kırmızı rengiyle bilinen, 2024'ten beri mahreç işaretiyle tescilli bir pestildir. Tescil belgesine göre Tortum Ekşi Pestili; doğal olarak yetişen kızılcık meyvesi (Cornus mas L.) ve içme suyu kullanılarak Tortum ilçesinde üretilen pestildir. Tadı ekşi, rengi parlak kırmızıdır.

Onu farklı kılan ne?

Genel pestil üretimlerinden farklı olarak nişasta, un, şeker, fındık ya da ceviz kullanılmaz. Şeker katılmadığı için kızılcığın ekşi tadını taşır; yörede bu yüzden "ekşi pestili" diye anılır. Belgeye göre yalnızca kızılcıkla üretilmesi coğrafi sınıra özgüdür.

Endüstriyel ve geleneksel olmak üzere iki yöntemle üretilir. Geleneksel yöntemde pestil güneşte kurutulur; endüstriyel yöntemde 30 kg kızılcık 10 litre suyla işlenir ve pestil 25-55 °C'de 8-10 saat kurutulur. Nemsiz, güneş görmeyen serin bir yerde altı ay saklanabilir.

Coğrafi işaret

Tortum Belediyesi'nin 25 Mart 2022'deki başvurusuyla, 29 Ocak 2024'te 1528 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınırı Erzurum'un Tortum ilçesidir; kullanılan kızılcığın da Tortum'dan temin edilmesi gerekir.

İlgili lezzetler

Kızılcık pestilinin harca katıldığı Erzurum Ekşili Dolma, ildeki tescilli öteki meyve ürünleri Karnavas Dut Pekmezi ve Erzurum Dut Çullaması sayfalarına da bakabilirsin. İldeki gezilecek yerler Erzurum sayfasında.

  • Coğrafi işaretli
  • Pestil
  • Tortum
  • Şekersiz
  • Kızılcık

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi Tortum Ekşi Pestili'nin geçmişinin eskiye dayandığını ve ilçenin mutfak kültüründe önemli bir yer tuttuğunu belirtir; belirli bir tarih ya da kişi vermez.

Nasıl Üretilir?

  1. Kızılcığı ayıkla 5 kg kızılcık birkaç kez yıkanır, bozuk meyveler ayıklanır.
  2. Kaynat Kızılcıklar 1-1,5 litre suyla 1-2 saat kaynatılır, ince elekli başka bir kazana aktarılarak kızılcık suyu alınır.
  3. Ez Elekte kalan kızılcıklar 15-20 dakika soğutulur, elle ovularak elekten geçirilir. Ezmenin üçte biri sonra kullanılmak üzere ayrılır.
  4. Karıştır ve yay Kalan ezme kızılcık suyuyla karıştırılır, bezin üzerine mala ile 0,5-1 cm kalınlığında yayılır.
  5. Güneşte kurut 1-2 gün güneşte kurutulur.
  6. İkinci kat Ayrılan ezme kuruyan pestilin üzerine bir kat sürülür, güneşte bir gün daha kurutulur.
  7. Paketle Bez nemlendirilerek pestil ayrılır, gıdaya uygun kâğıda sarılıp hava almayacak biçimde paketlenir.

Nerede Keşfedilir?

Tortum çevresinde, yöresel lokantalarda ve yerel işletmelerde bu lezzeti deneyimleyebilirsiniz.

Tortum Ekşi Pestili Hakkında Sık Sorulanlar

Tortum ekşi pestili neden ekşi?

Çünkü yalnız kızılcık ve suyla yapılır; şeker katılmaz.

Tortum ekşi pestilinde şeker var mı?

Hayır. Tescil belgesine göre nişasta, un, şeker, fındık ya da ceviz kullanılmaz.

Tortum Ekşi Pestili ne zaman tescillendi?

29 Ocak 2024'te, Tortum Belediyesi adına 1528 numarayla mahreç işareti olarak tescillendi.

Tortum ekşi pestili ne kadar saklanır?

Nemsiz, güneş almayan serin bir yerde altı ay.

Tortum ekşi pestili nasıl kurutulur?

Tescil belgesine göre bezin üzerine 0,5-1 cm kalınlığında yayılan ezme 1-2 gün güneşte kurutulur; üzerine ikinci kat sürülüp bir gün daha kurutulur.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

  • Tortum'da her yıl ne kadar ekşi pestil üretiliyor, kaç aile bu işi yapıyor?
  • Kızılcık hangi köylerde toplanıyor, yabani mi yoksa bahçede mi yetişiyor?
  • Tescilden sonra pestili satan bir kooperatif ya da satış noktası açıldı mı?
  • Ekşi pestil yörede yalnız atıştırmalık mı, yemeklerde de kullanılıyor mu?
  • Tortum'da eskiden başka meyvelerle de şekersiz pestil yapılır mıydı?
Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör