Kale ve Tabya
Hasanbey Kalesi ve Kaya Basamaklı Su Tüneli
Erzurum / Horasan
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Horasan Hasanbey köyü yakınında Urartu izli dağ kalesi: kayaya oyulmuş 65 basamaklı su tüneli, 2.548 m rakım. Kalenin yeri kaynaklarda farklı.
Hakkında
Hasanbey Kalesi, Horasan'a bağlı Hasanbey köyünün güneydoğusunda, Tunç Çağı'ndan Orta Çağ'a kadar kullanılmış bir dağ kalesi; en dikkat çekici yanı kayaya oyulup suya inen basamaklı tünel. 2022 tarihli akademik çalışma tünelde 65 basamak sayıyor, kaleyi 2.548 metrede ve ulaşımı "oldukça zor" bir doruğa yerleştiriyor. Gitmeden bil: kaynaklar kalenin yerini farklı tarif ediyor.
Yola çıkmadan önce: Kalenin yerini köyde sormadan yola çıkma; son bölüm büyük ihtimalle yürüyüş. Su tüneline inme.
Bu kaleyi farklı kılan ne?
Kalmış ve Söylemez'in 2022 tarihli Horasan'da Urartu Hâkimiyeti çalışmasına göre kalenin güneybatı yamacında, 2.419 metrede başlayan ve kayaya oyulmuş bir merdivenli tünel var. Tünelin içi yaklaşık 2 metre yüksekliğinde, 2,5 metre genişliğinde. Toplam 65 basamak tespit edilebilmiş; aşağı ve yukarı kısımlar toprakla dolu olduğu için gerçek sayı bilinmiyor. Erzurum Ansiklopedisi ise "70 basamaklı" diyor.
Kayaya oyulmuş basamaklı su tünelleri Urartu kalelerinde görülen bir yapı türü. Horasan çevresi Kral Menua döneminde (Kalmış ve Söylemez'e göre MÖ 810–786) Urartu'ya katıldı; aynı ilçedeki Yazılıtaş Urartu Yazıtı bu yayılımın yazılı belgesi.
Bugün ne görülüyor?
Aynı çalışmaya göre kale büyük ölçüde tahrip olmuş; sur duvarları yalnızca çok kısıtlı bir alanda izlenebiliyor. Kuzeybatıda kenarları 4–5 metre arasında değişen kare planlı yapı kalıntıları var. Yüzeyde İlk Tunç Çağı, Orta Demir Çağı (Urartu) ve Orta Çağ'a ait çanak çömlek parçaları toplanmış. Ayakta bir sur ya da kapı bekleme.
Kale tam olarak nerede?
Kaynaklar burada ayrışıyor ve fark büyük. Erzurum Ansiklopedisi kaleyi Hasanbey köyüne 1 km uzaklıkta, ovanın ortasında yükselen bir tepe olarak tarif ediyor. Kalmış ve Söylemez ise ilçe merkezinin 39 km güneydoğusundaki Hasanbey köyünün 3 km güneydoğusunda, 2.548 metrede, zeminden yaklaşık 450 metre yükselen sarp bir tepe veriyor.
Aynı çalışma köyün 2 km güneybatısında, 2.167 metrede ayrı bir alandan, "Hasanbey Tepesi ve Kaya İşaretleri"nden de söz ediyor. Ansiklopedideki "ovadaki tepe" tarifi bu alanla karışmış olabilir; bu bizim yorumumuz, doğrulanmadı.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Nasıl gidilir?
Horasan'dan güneydoğuya, Hasanbey köyüne. Köy yolu ve kaleye çıkan patikanın durumu doğrulanmadı. 2022 çalışması ulaşımın "oldukça zor" olduğunu yazıyor; düz zeminde ayakkabıyla değil, yürüyüş botuyla git.
Horasan'da Hızırilyas Jeotermal Kaynağı, Iğırbığır Kalesi ve Veli Baba Türbesi de var.
Ne zaman gidilir, nelere dikkat?
Haziran–eylül arası, kar kalktıktan sonra. Kışın bu yükseklikte araziye çıkma.
Su tüneli bir merdiven kuyusu: ağzı açık, içi karanlık, basamakları toprak dolu ve aşınmış olabilir. İçine inme. Kale tabelasız ve bekçisiz; taş sökme, kazı çukurlarına girme. Tahribat görürsen jandarmaya bildir.
Bilmediklerimiz
- Kalenin ve tünel ağzının kesin koordinatları ne?
- Kale tescilli mi, tescilliyse sit derecesi ne?
- Erzurum Ansiklopedisi'ndeki "1 km, ova" tarifi aslında Hasanbey Tepesi'ni mi anlatıyor?
- Köyden araçla nereye kadar gidilebiliyor, yürüyüş ne kadar sürüyor?
- Tünelin dolu kısımları temizlense gerçek basamak sayısı ne çıkar?
- Öne çıkan Kayaya oyulmuş basamaklı su tüneli
- Kategori Kale ve Tabya
- Köyden ~3 km güneydoğu (Kalmış ve Söylemez 2022) / 1 km (Erzurum Ansiklopedisi)
- Dönem İlk Tunç, Orta Demir (Urartu), Orta Çağ
- Su tüneli 65 basamak tespit edildi; içi ~2 m yüksek, ~2,5 m geniş
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Hasanbey Kalesi ve Kaya Basamaklı Su Tüneli'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Hasanbey Kalesi ve Kaya Basamaklı Su Tüneli
Buradan Az Ötede
Hasanbey Kalesi ve Kaya Basamaklı Su Tüneli'ne yakın tarihi ve doğal yerler
Tüm benzer yerleri gör
Kaynaklar
- Kalmış G. ve Söylemez, B. (2022). Horasan'da Urartu Hâkimiyeti (Tarihi ve Arkeolojik Veriler Işığında). Atatürk Üniversitesi Yayınları, s. 487–509. Akademik Çalışma
- Erzurum Ansiklopedisi "Horasan İlçesi", (yazar ve tarih belirtilmemiş) Ansiklopedi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Hasanbey Kalesi ve Kaya Basamaklı Su Tüneli'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Hasanbey Kalesi ve Kaya Basamaklı Su Tüneli hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Hasanbey Kalesi ve Kaya Basamaklı Su Tüneli Hakkında Sık Sorulanlar
Hasanbey Kalesi'nin en önemli özelliği ne?
Kayaya oyulup aşağı inen basamaklı tünel. 2022 çalışması 65 basamak tespit etti; Erzurum Ansiklopedisi 70 diyor.
Kale hangi döneme ait?
Yüzey buluntuları İlk Tunç Çağı, Orta Demir Çağı (Urartu) ve Orta Çağ'a tarihleniyor.
Kale köyün neresinde?
Kaynaklar çelişiyor: akademik çalışma 3 km güneydoğuda 2.548 metrelik sarp bir doruk, Erzurum Ansiklopedisi 1 km uzaklıkta ovadaki bir tepe diyor. Köyde sor.
Tünele inilebilir mi?
İnme. Karanlık, toprakla dolu ve korumasız bir kuyu.
Ne zaman gidilmeli?
Haziran–eylül, kar kalktıktan sonra.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.