Karayazı

Coğrafya ve iklim

Karayazı, Erzurum'un en yüksek ilçe merkezlerinden biridir: Erzurum Valiliği'ne göre ilçe merkezinin rakımı 2.450 metredir (bazı kaynaklarda 2.300 m). Karayazı Kaymakamlığı'na göre ilçe doğuda Ağrı'nın Eleşkirt ve Tutak, güneyde Karaçoban ve Hınıs, güneybatıda Tekman, kuzeyde Pasinler ve Horasan ile komşudur. Arazi dağlık ve yaylalarla kaplıdır. Karasal iklim sert yaşanır: Ocak ayında sıcaklık ortalama -15 °C'ye kadar düşer, kar yağışı genellikle Ekim sonunda başlar ve Mayıs sonuna kadar sürebilir. Yazlar kısa ve serindir.

Gezilecek yerler

• Cunni Mağarası: Salyamaç mahallesinin yaklaşık 6 kilometre kuzeydoğusundaki kalkerli kayalıklarda. Kaynaklara göre içinde Oğuz boylarına ait damgalar, Anadolu'da ilk kez burada tespit edilen 5 runik (Köktürk) harf ve toplam yaklaşık 50 damga, işaret ve resim bulunur.
• Kırk Pencereli Mağaralar: Aşağı Çıkılgan mahallesinde, yaklaşık 2.000 metre yükseklikteki kaya oyma mağaralar 2021'de arkeolojik sit alanı ilan edildi. Atatürk Üniversitesi'nin araştırması sürüyor; Aralık 2025 haberlerine göre define arayanlar mağaralara zarar verdi.
• Söylemez Ana ve Söylemez Baba kümbetleri: Kitabeleri bulunmayan bu kümbetlerin mimarisine bakılarak 14. yüzyıla ait oldukları tahmin edilir.
• Çakmak Dağı ve Köyceğiz Göleti: Doğa yürüyüşleri için manzaralı alanlar; kaymakamlığa göre ilçe merkezine 6 km uzaklıktaki gölet çevresinde çadır, karavan ve piknik yapılabiliyor.

Karayazı'yı gezmek için en uygun dönem, yaylaların yeşerdiği ve yolların açık olduğu Haziran–Ağustos aralığıdır. Cunni Mağarası'ndaki damga ve işaretler, bölgede yaşamış toplulukların izlerini taşıdığı için tarih meraklılarının ilgisini çeker. Kalıntıları görmek için yerel rehberlik almak faydalı olur. Konaklama seçenekleri sınırlıdır; ziyaretçilerin çoğu Erzurum'dan günübirlik gelir. Yaz aylarında bile akşamları serin geçtiğinden kalın giysi bulundurulması önerilir.

Yöresel lezzetler

Hayvancılığın ana geçim kaynağı olduğu Karayazı'da et ve süt ürünleri sofraların temelidir. Cağ kebabı, ayran aşı, hıngel ve tandır ekmeği yaygındır. Yayla otlarıyla beslenen hayvanlardan elde edilen tereyağı, peynir ve bazı köylerde üretilen bal ilçenin öne çıkan ürünleridir.

Yönetim

Karayazı Kaymakamlığı sitesine göre (03.10.2026 kontrol) Kaymakam Mustafa Babacan 13.07.2026'da göreve başlamıştır. Belediye Başkanı Bahar Göksu, 31 Mart 2024'te DEM Parti'den seçilmiştir. Erzurum büyükşehir statüsünde olduğu için 6360 sayılı Kanun gereği 2014'ten bu yana köyler ve belde belediyeleri mahalleye dönüşmüştür; bu nedenle ilçede belde belediyesi ve tüzel kişiliği olan köy bulunmuyor. Vikipedi listesine göre ilçede 75 mahalle bulunur.

Ulaşım

Karayazı'ya Erzurum'dan karayoluyla, yaklaşık 121 kilometrelik bir yolculukla ulaşılır. İl merkezinden minibüs seferleri yapılır. Uzun kış döneminde kar ve tipi nedeniyle yollar zaman zaman kapanabildiğinden seyahat öncesi yol durumu mutlaka kontrol edilmelidir. En yakın havalimanı Erzurum Havalimanı'dır.