Kale ve Tabya
Iğırbığır Kalesi
Erzurum / Horasan
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Horasan Iğırbığır köyü yakınında Urartu kalesi: kiklopik duvarlar, taş basamaklı kapı, iki ayrı kale kaydı. Konum, ulaşım ve kaynaklardaki farklar.
Hakkında
Iğırbığır Kalesi, Horasan'a bağlı Iğırbığır köyü yakınında, ovaya hâkim bir noktada Urartu kalesi olarak tanımlanan bir kalıntı. 2022 tarihli akademik çalışma burada Yukarı ve Aşağı Eğri-Büğrü adıyla iki ayrı kale kaydediyor; Yukarı Kale'nin 3,5 metre kalınlığındaki kiklopik duvarlarına taş basamaklı bir kapıdan giriliyor. Gitmeden bil: kaynaklar kalenin yerini ve ölçüsünü farklı veriyor.
Yola çıkmadan önce: Kale tabelasız ve bekçisiz. Yerini köyde sor; duvar diplerine girme, kazı çukurlarına yaklaşma, yüzeyden seramik toplama.
Kaynaklar ne diyor?
Erzurum Ansiklopedisi kaleyi Iğırbığır köyünün yaklaşık 600 metre kuzeybatısında, ovaya hâkim bir noktada, 132 × 50 metrelik bir alanda gösteriyor; inşa tarzından Urartu kalesi olarak tanımlıyor ve seramik buluntuların yerleşimin Osmanlı döneminde de sürdüğünü gösterdiğini yazıyor.
Kalmış ve Söylemez'in 2022 çalışması ise iki ayrı kale kaydediyor. İki tarif aynı yeri anlatıyor olmayabilir; ikisini de veriyoruz.
Yukarı ve Aşağı Kale
Yukarı Kale: Kalmış ve Söylemez'e göre köyün yaklaşık 3 km kuzeybatısında, 2.366 metrede, kuzey–güney doğrultusunda yaklaşık 150 metre uzanıyor. Güneybatıdaki 5 metre genişliğindeki kapısına 7–8 taş basamakla çıkılıyor. Kiklopik teknikle örülmüş 3,5 metre kalınlığındaki duvarlar burç ve kurtinlerle güçlendirilmiş. Buradaki çanak çömlek İlk Tunç ve Orta Demir (Urartu) dönemlerine ait.
Aşağı Kale: 2.304 metrede, oval planlı, çok sayıda odacık içeriyor; duvarları 2–3 metre kalınlığında. Obsidyen parçaları ile İlk Tunç ve Orta Demir Çağı çanak çömleği bulunmuş. Kalede kaçak kazı çukurları tespit edilmiş.
Aynı çalışma Horasan'da 13 kale, 4 yerleşme, 2 kaya mezarı, 1 mezarlık, 2 yazıt, 1 gölet ve 1 su tüneli kaydediyor.
Nasıl gidilir?
Erzurum Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün Erzurum Portalı'ndaki listesine göre Horasan–Ağrı karayolunun 30. kilometresinden doğuya ayrılan yolun 26. kilometresindeki Iğırbığır köyüne gidiliyor; kaleye köyden yürünüyor. Kalmış ve Söylemez köyü Horasan'ın 50 km doğusunda gösteriyor. Yolun asfalt mı stabilize mi olduğu doğrulanmadı.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Horasan'da Hasanbey Kalesi, Yazılıtaş Urartu Yazıtı ve Aliçeyrek Kaya Kilisesi de var.
Ne zaman gidilir?
Haziran–eylül, kar kalktıktan sonra. Yukarı Kale 2.300 metrenin üzerinde; hava çabuk değişebilir. Tescil durumu doğrulanmadı.
2863 sayılı Kanun, belirli dönemlere ait taşınmazları tescil edilmemiş olsalar da korunması gerekli kültür varlığı sayıyor.
Bilmediklerimiz
- Erzurum Ansiklopedisi'nin 600 m'lik tarifiyle 2022 çalışmasının 3 km'lik tarifi aynı kaleyi mi anlatıyor?
- Kale tescilli mi?
- Köyden kaleye yürüyüş ne kadar sürüyor?
- Kalenin kesin koordinatı ne?
- Kaçak kazılara karşı bir koruma önlemi alındı mı?
- Öne çıkan 3,5 m kalınlığında kiklopik duvarları ve taş basamaklı kapısıyla Urartu kalesi
- Kategori Kale ve Tabya
- Köyden 600 m kuzeybatı (Erzurum Ansiklopedisi) / ~3 km kuzeybatı (Kalmış ve Söylemez 2022)
- Dönem İlk Tunç, Orta Demir (Urartu); Osmanlı dönemi seramiği de var
- Duvar Kiklopik, ~3,5 m kalınlık (Yukarı Kale)
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Iğırbığır Kalesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Iğırbığır Kalesi
Kaynaklar
- Erzurum Ansiklopedisi "Horasan İlçesi", (yazar ve tarih belirtilmemiş) Ansiklopedi
- Kalmış G. ve Söylemez, B. (2022). Horasan'da Urartu Hâkimiyeti (Tarihi ve Arkeolojik Veriler Işığında). Ağız ve Dil Araştırmalarına Adanan Bir Ömür: Prof. Dr. Jale Öztürk'e Armağan içinde, Atatürk Üniversitesi Yayınları, s. 487–509. Akademik Çalışma
- Erzurum Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü "Diğer Kaleler", Erzurum Portalı Resmî Yayın
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Iğırbığır Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Iğırbığır Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Iğırbığır Kalesi Hakkında Sık Sorulanlar
Iğırbığır Kalesi nerede?
Horasan'a bağlı Iğırbığır köyü yakınında. Erzurum Ansiklopedisi köyün 600 m, 2022 tarihli çalışma ~3 km kuzeybatısını gösteriyor.
Kale hangi döneme ait?
Yapım tekniği Urartu dönemine işaret ediyor; buluntular İlk Tunç ve Orta Demir çağlarına, ansiklopediye göre Osmanlı dönemine de uzanıyor.
Ne görülür?
Kiklopik sur duvarları, burçlar ve taş basamaklı kapı. Ayakta bir yapı yok.
Ne zaman gidilmeli?
Haziran–eylül; kar kalktıktan sonra.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.