Kâzım Yurdalan

Kâzım Yurdalan kimdir?

Kâzım Yurdalan, "Küçük Kâzım" adıyla da bilinen bir subay ve Milli Mücadele dönemi teşkilatçısıdır. Erzurum şehir merkezinde, Çortan Mahallesi'nde doğdu. 1919 Erzurum Kongresi'nin hazırlanmasındaki rolü, Kars'ın kurtarılmasındaki komutanlığı ve sonraki yıllarda Erzurum belediye başkanlığı nedeniyle Erzurum tarihinin önemli isimlerinden sayılır.

Doğumu ve ailesi

Erzurum Ansiklopedisi'ne göre 1883'te Çortan Mahallesi'nde doğdu; bazı kaynaklar 1881 ya da 1881/82 yılını veriyor. Babası "Gazi Küçük Onbaşı" lakaplı saraç ustası Mehmed Emin Efendi, annesi Münife Hanım'dır. Aile Erzurum'da "Kazanasmazlar" adıyla tanınırdı.

Eğitimi

Mahalle mektebi, askeri rüştiye ve idadinin ardından İstanbul'daki Harbiye Mektebi'ne girdi; 1902'de piyade teğmeni olarak mezun oldu.

Çalışmaları / Askerî hayatı

Jandarma sınıfına geçerek Muş, Van, Erzurum ve Trabzon'da görev yaptı. TYB'deki yazıya göre 1905-1907 Erzurum ayaklanmalarına katıldı ve İttihatçı çevrelerle birlikte hareket etti. Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'nde ve Erzurum savunmasında bulundu; Harp Nişanı ile ödüllendirildi.

Milli Mücadele'deki rolü

1918'den sonra Trabzon ve Erzurum'daki müdafaa-i hukuk örgütlenmesinde etkin oldu. Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin Erzurum şubesinin kuruluşunda ve Erzurum Kongresi'nin hazırlıklarında yer aldı. Akçakoca Kültür Platformu'ndaki yazıya göre Mustafa Kemal ile Rauf Bey'in kongreye delege olarak katılabilmesi için Cevat Dursunoğlu ile birlikte delegelikten çekildi. Kongrenin toplandığı bina bugün Erzurum Kongre Binası olarak korunuyor. Doğu Harekâtı'nda 29. Alay komutanı olarak Kars'ın kurtarılmasında rol aldı; Soyadı Kanunu ile aldığı "Yurdalan" adı bu başarıyla ilişkilendirilir. İstiklal Madalyası sahibidir.

Erzurum için önemi

Emekliliğinden sonra 1945'te Erzurum belediye başkanlığına atandı ve 1950'de kendi isteğiyle görevden ayrıldı. Akçakoca Kültür Platformu'na göre defnedildiği Asri Mezarlık onun döneminde yapılmıştır. Biyografya, Erzurum'da iki mahalleye adının verildiğini belirtiyor.

Son yılları ve ölümü

Uzun süren hastalığın ardından 13 Aralık 1962'de İstanbul'daki Kasımpaşa Deniz Hastanesi'nde öldü. Vasiyeti üzerine naaşı Erzurum'a getirildi ve Kars Kapı mevkiindeki Asri Mezarlık'a defnedildi. Mezar taşında devrimcinin yattığı toprağa bağlılığını anlatan bir söz yazılıdır.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yılı kaynaklarda 1881, 1881/82 ve 1883 olarak geçiyor. Ölüm tarihi çoğu kaynakta 13 Aralık 1962, TYB yazısında 13 Kasım 1962'dir. Belediye başkanlığının başlangıcı için 1943 ve 1945 yılları veriliyor.

Erzurum'un Millî Mücadele dönemine ait öteki isimler için Kara Fatma ve Nene Hatun sayfalarına bakabilirsin.