19. yüzyıl Erzurum halk şairi ve usta âşık · 1805 – 1882
Âşık Erbâbî
Erzurum / Aziziye / Kahramanlar
Âşık Erbâbî (1805–1882), aruz ve heceyle yazan, Erzurum âşıklarının ustası sayılan halk şairi; Sümmânî'ye hocalık ettiği aktarılır.
Hayatı
Âşık Erbâbî kimdir?
Âşık Erbâbî, asıl adıyla Hüseyin Fârkî Efendi, 1805'te (h. 1220) Erzurum'un Karaz köyünde doğan 19. yüzyıl halk şairidir. Resmî kaynak köyü "Ilıca'ya bağlı Kara Arz-Karaz köyü" olarak verir; Ilıca bugün Aziziye ilçesidir. Köyün bugünkü adı Kahramanlar olarak bilinir, ama bu eşleşmeyi bir kaynakta doğrulayamadık. Aruzla divan tarzında ve heceyle yazdığı şiirleri, Erzurum, Erzincan, Bayburt ve Kars çevresinde gördüğü saygı ve yetiştirdiği çıraklarla bölge âşıklarının ustası kabul edilir.
Doğumu ve ailesi
Resmî kaynağa göre babası Konyalı Veli Efendi'dir; TEİS ise dedesinin adını Veli, babasının adını Bekir olarak verir ve ailenin Konya'dan gelip önce Karaz'a, sonra Erzurum şehir merkezindeki Caferiye Mahallesi'ne yerleştiğini yazar. Oğlu Şehvârî de şairdir.
Tarikatı ve mahlası
Gençliğinde Kadirî tarikatına girdi. Şeyhinin ona "Erbâb" diye seslenmesi üzerine bu sözü mahlas olarak kullanmaya başladı.
Sanatı
Askerliği sırasında Anadolu'nun pek çok yerini dolaştı; sonra İstanbul'a gidip Sultan Abdülmecid'in huzuruna çıktığı anlatılır. Şiirlerinde hem aruz hem hece ölçüsünü kullandı; divan tarzına yakındır ve Fuzûlî etkisi görülür. İlahi aşk, tasavvuf, ahlak öğütleri ve gurbet başlıca temalarıdır. TEİS'e göre kütüphanelerde ona ait 17 koşma, 2 destan, 9 gazel, 1 murabba ve 1 kaside bulunmaktadır.
Erzurum için önemi
Erzurum şairleri arasında aruzla ve divan tarzındaki şiirleriyle ustalığı öne çıkar; halk âşıkları arasında üstat olarak benimsendi ve çok sayıda çırak yetiştirdi. Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Âşık Sümmânî'ye saz çalmayı öğretmiştir; TEİS ise yalnızca ikisinin Çardak kahvesinde karşılaştığını anlatır.
Son yılları ve ölümü
TEİS'e göre 1882'de Erzurum'da öldü ve Üç Kümbetler civarına defnedildi. Ölüm döşeğinde mezar taşı yapılmamasını vasiyet ettiği için kabrinin yeri belli değildir.
Kaynaklar arasındaki farklar
Doğum yılı resmî kaynakta "1804 veya 1805", TEİS'te 1805'tir. Babasının adı ve Sümmânî'ye ustalık etmesi konusunda da kaynakların anlatımı farklıdır.
Âşık Erbâbî Hakkında Sık Sorulanlar
Âşık Erbâbî'nin asıl adı nedir?
Hüseyin Fârkî Efendi.
Ne zaman doğdu?
1805'te (h. 1220); resmî kaynak "1804 veya 1805" der.
Kaç şiiri bilinir?
TEİS'e göre 17 koşma, 2 destan, 9 gazel, 1 murabba ve 1 kaside.
Erbâbî mahlası nereden geliyor?
Kadirî şeyhinin ona "Erbâb" diye hitap etmesinden.
Mezarı neden bilinmiyor?
Mezar taşı yapılmamasını vasiyet ettiği için; Üç Kümbetler civarına gömüldüğü bilinir.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.