Kara Fatma (Fatma Seher Erden)

Kara Fatma kimdir?

Kara Fatma, asıl adıyla Fatma Seher Erden, 1888'de Erzurum'da doğmuş bir Millî Mücadele kahramanıdır. Balkan Savaşı, Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nda bulunmuş; Kurtuluş Savaşı'nda kadın ve erkeklerden oluşan bir milis müfrezesine komuta etmiştir. Onbaşı olarak başladığı askerlikten üsteğmen rütbesi ve İstiklal Madalyası ile ayrılması, onu cephede savaşan kadınların simgesi hâline getirmiştir.

Doğumu ve ailesi

Kaynaklar 1888'de Erzurum'da doğduğunu ve babasının Yusuf Ağa olduğunu belirtir. Küre Ansiklopedi nüfus kaydındaki adının "Mahi" olduğunu kaydeder. Eşinin Birinci Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesi'nde (Sarıkamış'ta) şehit düştüğü aktarılır. Doğduğu mahalleye dair bilgi kaynaklarda yer almıyor.

Askerî hayatı

Balkan Savaşı'na katıldı, Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'nde bulundu. Millî Mücadele başlayınca cepheye gitmek için izin aldı ve milis müfreze komutanı olarak batı cephesinde görevlendirildi. Bolu, İzmit, Kocaeli ve Bursa çevresindeki çatışmalarda; I. ve II. İnönü, Sakarya ve Dumlupınar muharebelerinde yer aldı. Çatışmalarda yaralandığı ve bir süre esir düştükten sonra kurtulduğu anlatılır. Onbaşı olarak başladığı askerliğini üsteğmen rütbesiyle tamamladı ve İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.

Erzurum için önemi

Kara Fatma, Erzurum'un Millî Mücadele'ye kattığı kadın kahramanların başında gelir; resmî "Erzurum'un Değerleri" listesinde yer alır. 2025'te Erzurum Kültür Yolu Festivali kapsamında düzenlenen Kadın Kahramanlar Sergisi'nde mankenle canlandırılmıştır.

Son yılları ve ölümü

Savaştan sonra askerî maaşını Kızılay'a bağışladığı aktarılır. Son yıllarını İstanbul'da Darülaceze'de geçirdi ve 2 Temmuz 1955'te 67 yaşında burada vefat etti. Kasımpaşa'daki Kulaksız Mezarlığı'na defnedildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

• Bir dergi makalesi ölüm yerini Erzurum olarak verirken resmî kaynak ve ansiklopediler İstanbul'u (Darülaceze) gösterir.
• Komuta ettiği birliğin büyüklüğü 300 ile 700'ü aşkın kişi arasında farklı rakamlarla anlatılır.
• 19. yüzyılda Kırım Savaşı'nda savaşan "Kara Fatma Hanım" farklı bir kişidir.

Erzurum'un bir başka kadın kahramanı Nene Hatun'dur; mezarının bulunduğu Nene Hatun Tarihi Millî Parkı sitede ayrı sayfada anlatılıyor.