Âşık Yaşar Reyhanî

Âşık Yaşar Reyhanî kimdir?

Âşık Yaşar Reyhanî (asıl adı Yaşar Yılmaz; soyadını 1960'ta Reyhani olarak değiştirdi), 1934'te Erzurum'un Pasinler ilçesine bağlı Alvar köyünde doğan halk şairi ve saz âşığıdır. Erzurum'daki âşık kahvehanesi, kurduğu âşıklar derneği, yetiştirdiği çıraklar ve katıldığı yarışmalardaki başarılarıyla son dönem Türk âşıklık geleneğinin önemli temsilcilerinden kabul edilir.

Doğumu ve ailesi

TEİS maddesine göre Eylül 1934'te Recep ile Yıldız'ın altı çocuğundan üçüncüsü olarak doğdu. İlkokula başladı ama bitiremedi; 1960'larda dışarıdan sınava girerek ilkokul ve ortaokul diploması aldı.

Âşıklığa yönelişi

Köyüne gelen âşıklardan etkilenerek bu geleneğe yöneldi. İlk mahlası "Dertli" idi; Bayburtlu Âşık Hicranî, Erzurum'da Behçet Mahir'in de bulunduğu bir mecliste ona "Reyhanî" mahlasını verdi. TEİS'e göre tanınmış ustası Âşık Hicranî'dir; Nihanî, Cemal Hoca, Huzurî, Dursun Cevlanî ve özellikle Turan Şahbaz'dan etkilenmiştir.

Erzurum yılları

Askerlikten sonra Erzurum'a yerleşti, kahvehanelerde saz çalıp şiir söyledi ve hikâye anlattı. 1967'de belediyede kâtip olarak çalıştı. 1976'da Erzurum'un Gölbaşı semtinde Âşık Nuri Çırağî ile birlikte bir âşıklar kahvesi açtı ve aynı yıl Erzurum Halk Ozanları Kültür Derneği'ni kurarak 1989'a kadar başkanlığını yürüttü. Fırganî, Meramî ve Nafiz Yıldız gibi çıraklar yetiştirdi. Almanya, ABD, Avusturya, Kazakistan ve İran gibi ülkelerde programlara katıldı; plak, kaset ve CD'ler doldurdu.

Eserleri

• Kervan (1990, Kültür Bakanlığı Yayınları)
• Alvarlı Reyhanî Divanı ve Böyle Bağlar (1960'larda yayımlandığı söylenir; nüshalarına ulaşılamamıştır)

Erzurum için önemi

Erzurum'un âşık kahvehanesi geleneğini sürdüren ve kurumsallaştıran isimlerdendir. Doğduğu Alvar, Alvarlı Muhammed Lütfi Efendi'nin yerleştiği köy olarak da bilinir. Ölümünün 19. yılında, 21 Aralık 2025'te Erzurum'da İbrahim Erkal Dadaş Kültür ve Sanat Merkezi'nde anıldı.

Son yılları ve ölümü

1989'da Bursa'ya göç etti. 10 Aralık 2006'da Bursa'da vefat etti ve Yıldırım ilçesindeki Değirmenönü Mezarlığı'na defnedildi. Bursa Yıldırım Belediyesi adına uluslararası bir sempozyum düzenledi.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yılı çoğu kaynakta 1934, bazılarında 1932'dir. Ailesinin kökeni resmî kaynakta Ahıska, bir gazete haberinde İran olarak geçer.

Saz arkadaşlarından Behçet Mahir de Erzurum'un değerleri arasındadır.