Eğitimci, Erzurum Müdafaa-i Hukuk kurucusu · 1892 – 1970
Cevat Dursunoğlu
Cevat Dursunoğlu (1892–1970), 1919'da Müdafaa-i Hukuk'un Erzurum şubesini kuran eğitimci; Erzurum Kongresi delegesi, milletvekili.
Hayatı
Cevat Dursunoğlu kimdir?
Cevat Dursunoğlu, 1892'de Erzurum'da doğmuş eğitimci ve siyaset adamıdır. Mart 1919'da Vilayât-ı Şarkiyye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti'nin Erzurum Şubesi'ni kurarak Millî Mücadele'nin Erzurum'daki ilk örgütlenmesinde öncü rol oynamış, Erzurum Kongresi'ne katılmıştır. Cumhuriyet döneminde Millî Eğitim Bakanlığı'nda üst düzey görevler üstlenmiş, Kars ve Erzurum milletvekilliği yapmıştır.
Doğumu ve ailesi
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre babası İbrahim Hakkı Bey, dedesi Ahmet Muhtar Bey'dir. Doğum günü kaynaklarda 10 veya 11 Temmuz 1892 olarak geçer.
Eğitimi
İlk öğrenimini Erzurum'da Ayazpaşa ve Numune-i Terakki mekteplerinde gördü; Erzurum Mülkî Rüştiyesi ve İdadisi'ni 1910'da bitirdi. Aynı yıl yükseköğrenim için Almanya'ya gönderildi; Berlin ve Jena üniversitelerinde felsefe ve pedagoji okuduğu belirtilir.
Millî Mücadele'deki rolü
Birinci Dünya Savaşı'nda yedek subay olarak çeşitli cephelerde bulundu. Mütarekeden sonra Erzurum'da Müdafaa-i Hukuk örgütlenmesinin kurucuları arasında yer aldı ve cemiyetin şubesini açma yetkisini alarak 10 Mart 1919'da Erzurum Şubesi'ni kurdu; cemiyetin umumi katipliğini yürüttü. Erzurum Kongresi'nde Erzurum merkez delegeliğini Mustafa Kemal Paşa'ya bıraktı ve kongreye Hasankale (Pasinler) delegesi olarak katıldı.
Cumhuriyet dönemindeki görevleri
1920'den itibaren Maarif Vekâleti'nde çalıştı; orta öğretim, yükseköğretim ve güzel sanatlar genel müdürlükleri ile Teftiş Kurulu Başkanlığı gibi görevlerde bulundu. 1942-1946'da Kars, 1946-1950'de Erzurum milletvekili olarak CHP'den Meclis'e girdi. 1960 sonrasında Kurucu Meclis'te yer aldı ve 1961-1965 döneminde yeniden Erzurum milletvekili oldu; 1965'te siyasetten çekildi.
Eserleri
- *Millî Mücadele'de Erzurum* (1946; Erzurum'daki ilk örgütlenmeye dair anı ve belgeler)
Erzurum için önemi
Dursunoğlu, Millî Mücadele'nin Erzurum'daki ilk örgütlenmesini kuran isimlerden biridir ve bu döneme ait hatıra ile belgeleri *Millî Mücadele'de Erzurum* adıyla yayımlamıştır.
Son yılları ve ölümü
Ocak 1970'te Ankara'da vefat etti; Erzurum Ansiklopedisi'ne göre mezarı Ankara Cebeci Mezarlığı'ndadır.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum günü 10 ve 11 Temmuz 1892 olarak iki farklı biçimde geçer.
- Ölüm günü kaynağa göre 10, 11 veya 12 Ocak 1970'tir.
Erzurum'un öteki siyaset adamları için: Edip Somunoğlu, Cemal Gürsel.
Cevat Dursunoğlu Hakkında Sık Sorulanlar
Cevat Dursunoğlu nerelidir?
Erzurumludur; 1892'de Erzurum'da doğmuştur.
Cevat Dursunoğlu Erzurum Kongresi'ne hangi sıfatla katıldı?
Hasankale (bugünkü Pasinler) delegesi olarak katıldı.
Cevat Dursunoğlu'nun en bilinen eseri nedir?
1946'da yayımlanan *Millî Mücadele'de Erzurum* adlı hatıratıdır.
Cevat Dursunoğlu bakan oldu mu?
İncelenen kaynaklarda bakanlık görevi yoktur; Millî Eğitim Bakanlığı'nda genel müdürlük ve teftiş kurulu başkanlığı yapmış, Kars ve Erzurum milletvekili olmuştur.
Hangi yıllarda milletvekilliği yaptı?
1942-1946'da Kars, 1946-1950 ve 1961-1965'te Erzurum milletvekili oldu.
Erzurum'un Değerleri
Tümünü gör- Abdürrahim Şerif Beygu Tarihçi ve tarih öğretmeni 1894–1944
- Ahmet Hulusi Seven Halk müziği yorumcusu, Erzurum türkülerinin kaynak kişisi 1924–2017
- Ali Karaavcı Düşünür, deneme ve hikâye yazarı · Narman 1942
-
Alvarlı Muhammed Lutfi Efendi
Mutasavvıf, şair, Nakşibendî-Hâlidî şeyhi · Pasinler / Alvar
1868–1956
-
Arif Sağ
Halk müziği sanatçısı, bağlama icracısı · Aşkale / Dallı
1945
- Âşık Erbâbî 19. yüzyıl Erzurum halk şairi ve usta âşık · Aziziye / Kahramanlar 1805–1882
- Âşık Yaşar Reyhanî Halk şairi ve saz âşığı · Pasinler / Alvar 1934–2006
- Behçet Mahir Meddah ve halk hikâyecisi
- Cahit Koytak Şair ve çevirmen 1949
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.