Kilise ve Manastır
Venk Kilisesi
Erzurum / Şenkaya
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Şenkaya'daki Vank (Venk) Kilisesi, 2002'de tescilli ama büyük kısmı yıkık bir harabe. Yapım tarihi bilinmiyor; çevresi kaya mağaralarıyla dolu.
Hakkında
Venk (Vank) Kilisesi, Şenkaya'da Vank Vadisi'nde duran, ne zaman ve kimin yaptığı bilinmeyen bir kilise kalıntısı. 2002'den beri tescilli bir kültür varlığı, ama define kazıları ve doğa koşulları yüzünden büyük kısmı yıkılmış; çevresindeki kayalara oyulmuş çok sayıda mağara var. Gitmeden bil: burası düzenlenmiş bir ören yeri değil.
Yola çıkmadan önce: Burası yıkık ve korumasız bir kalıntı. Yolu ve tam yeri Şenkaya Kaymakamlığı'na ya da köydekilere sor; gevşek taşlardan ve mağaraların içinden uzak dur.
Venk mi, Vank mı?
İkisi de aynı yapı. Şenkaya Kaymakamlığı "Venk", DHA ve Kültür ve Turizm Bakanlığı "Vank" yazıyor. Kaymakamlığa göre kimin, ne zaman yaptırdığı hakkında kesin bir bilgi yok.
Tescilli mi?
Evet. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 2022'de TBMM'ye verdiği yazılı yanıta göre kilise Erzurum Koruma Bölge Kurulu'nun 28.12.2002 tarihli kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildi. Aynı yanıta göre kaçak kazı için savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi ve Kurul 23.12.2021'de rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlanmasını istedi. Projenin uygulandığına dair bilgi bulamadık.
Neden bu kadar yıkık?
DHA'nın 23 Kasım 2021 haberine göre define avcıları ve doğa koşulları kilisenin büyük bölümünü yıkmış; mahalle sakinleri restorasyon istiyor. Kaymakamlık yapının bir kısmının yıkılıp harap olduğunu, bir kısmının ise ayakta durduğunu ve çevresinin kaya içi mağaralarla dolu olduğunu yazıyor.
Hangi mahallede?
DHA kiliseyi Timurkışla Mahallesi'ndeki Vank Vadisi'nde gösteriyor; Bakanlık kayıtlarında ise Tutenocak mahallesi geçiyor. İki ad da kaynağıyla burada; kesin sınırı doğrulayamadık.
Nasıl gidilir?
Kilise Şenkaya ilçesinde, Timurkışla çevresindeki Vank Vadisi'nde. İlçe merkezinden mesafe ve yol durumu doğrulanmadı; yerini köyde sor. Yol için Doğu Anadolu'da araçla gezmek rehberine bak.
Sayfadaki koordinat kilisenin değil, köyün noktası.
Yakınında ne var?
Şenkaya'daki öbür kilise kalıntısı Bana Katedrali; ayrı bir yapı. Uzundere'deki Öşkvank Kilisesi de bölgenin bilinen kiliselerinden.
Bilmediklerimiz
- Kilise hangi dönemde, kim tarafından yapıldı?
- Kilise Timurkışla'da mı, Tutenocak'ta mı?
- İlçe merkezinden yol mesafesi ve yol durumu ne?
- 2021'de istenen restorasyon projesi hazırlandı mı?
- Mağaraların kiliseyle bir bağlantısı var mı?
- Öne çıkan 2002'den beri tescilli, kaya mağaralarıyla çevrili kilise kalıntısı
- Kategori Kilise ve Manastır
- Dönem Bilinmiyor (Şenkaya Kaymakamlığı)
- Tescil 28.12.2002, Erzurum Koruma Bölge Kurulu kararı (Bakanlık yanıtı)
- Durum Büyük kısmı yıkık, bir bölümü ayakta (DHA 2021; Kaymakamlık)
- Restorasyon Kurul 23.12.2021'de proje istedi; uygulama bilgisi yok
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Venk Kilisesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Venk Kilisesi
Kaynaklar
- Kültür ve Turizm Bakanlığı 7/54954 sayılı soru önergesine yanıt, 31.08.2022 (TBMM) Resmî Yayın
- Şenkaya Kaymakamlığı Venk Kilisesi (sayfa adresi "penek-kalesi") Resmî Yayın
- DHA (CNN Türk) "Etrafı kaya içi mağaralarla dolu Vank Kilisesi'ni defineciler harabeye çevirdi", 23.11.2021
- Hürriyet Daily News "Treasure hunters destroy Vank Church", 25.11.2021 (aynı habere dayanıyor
- destekleyici)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Venk Kilisesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Venk Kilisesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Venk Kilisesi Hakkında Sık Sorulanlar
Venk mi, Vank mı?
Kaymakamlık "Venk", DHA ve Bakanlık "Vank" yazıyor; ikisi de aynı yapı (Şenkaya Kaymakamlığı; Bakanlık yanıtı).
Tescilli mi?
Evet. Erzurum Koruma Bölge Kurulu'nun 28.12.2002 tarihli kararıyla tescilli (Bakanlık yanıtı, 2022).
Ne zaman yapıldı?
Bilinmiyor; resmî kaynaklar yapım tarihini ve yapanı belirtmiyor (Şenkaya Kaymakamlığı).
Restore edilecek mi?
Kurul 2021'de proje istedi; uygulamaya dair bilgi yok (Bakanlık yanıtı).
Bana Katedrali ile aynı yer mi?
Hayır, Bana Katedrali ayrı bir yapı.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.