Kale ve Tabya
Panaskerti Kalesi
Erzurum / Olur
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Olur Aşağı Karacasu'da, III. Bagrat'ın 1014'te öldüğü Panaskerti'nin kalesi. Bugün çok az kalıntı var; tarihi, köydeki izler ve ziyaret notları.
Hakkında
Panaskerti Kalesi, Olur'a bağlı Aşağı Karacasu köyünün batısındaki tepede, ortaçağda Tao-Klarceti bölgesinin önemli merkezlerinden Panaskerti'nin kalesi. Gürcü kralı III. Bagrat 1014'te burada öldü. Gitmeden bil: kaleden geriye çok az şey kaldı; ayakta bir yapı değil, tarihin geçtiği bir yeri göreceksin.
Yola çıkmadan önce: Ayakta bir yapı bekleme; kalıntı çizgileri zeminde. Kesin yeri köyde sor ve tarla sahiplerinin iznini almadan araziye girme.
Neden önemli?
Panaskerti bugün iki köy: Aşağı Karacasu ve Yukarı Karacasu. Erzurum Ansiklopedisi Yukarı Karacasu'yu "Peneskirt" adıyla da anıyor. Ortaçağda burası bölgenin siyasi merkezlerinden biriydi.
İngilizce Vikipedi'nin Gürcü kroniklerine dayanan maddelerine göre birleşik Gürcü krallığının kurucusu III. Bagrat, 1011'de Klarceti hükümdarı kardeşleri Panaskerti'ye davet edip burada tutuklattı; kardeşler Tmogvi kalesinde hapsedilip öldürüldü. Bagrat'ın kendisi 7 Mayıs 1014'te Panaskerti'de öldü. Panaskerteli soylu ailesi adını bu kaleden aldı ve 1192'den sonra Tao dükalığı bu aileye verildi.
Bugün ne kaldı?
Tao-Klarceti derlemesine göre Aşağı Karacasu'daki kale kireç harcıyla örülmüş, yaklaşık 72 × 46 metrelik bir yapıydı ve büyük ihtimalle bilerek yıkıldı. Aynı kaynak Yukarı Karacasu'da 47 × 6 metrelik ikinci bir yapıdan söz ediyor. Bu ölçüler için ikinci bir kaynak bulamadık.
1907'de bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Takaişvili, kilise ve kalelerin yıkılıp taşlarının cami ve ev yapımında kullanıldığını not etmişti. Köy evlerinin duvarlarında düzgün kesilmiş, yerine uymayan taşlara bak; kalenin bir kısmı muhtemelen oralarda.
Derlemeye göre Aşağı Karacasu'da bilinen dört kiliseden biri bir evin bahçesinde ve tamamen kaybolmuş, biri tepede yıkık, geç dönem üç apsisli bir kilise camiye çevrilmiş, dördüncüsü köyün 6 km kuzeydoğusunda bir mezrada.
Osmanlı döneminde
Tao-Klarceti derlemesi ve İngilizce Vikipedi'ye göre 1595 tarihli mufassal defterde Penek livasına bağlı bir Panaskerti nahiyesi var; bugünkü Olur o tarihte bu nahiyenin köylerinden biriydi.
2863 sayılı Kanun, belirli dönemlere ait taşınmazları tescil edilmemiş olsalar da korunması gerekli kültür varlığı sayıyor.
Nasıl gidilir?
Aşağı ve Yukarı Karacasu, Olur ilçesinde. Olur merkezden uzaklık, yolun kaplama durumu ve tepeye çıkan patika doğrulanmadı.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Olur'da Taoskari Kilisesi ve Kalesi, Tavusker Camii ve Keçili (Vank) Kalesi ve Manastırı var.
Ne zaman gidilir?
Haziran–ekim. Kalıntı çizgilerini zeminde seçmek için otun kısa olduğu yaz sonu ve sonbahar başı daha iyi.
Bilmediklerimiz
- Kalenin 72 × 46 m ölçüsü yerinde doğrulanabilir mi?
- Yukarı Karacasu'daki ikinci yapı ne?
- Camiye çevrilen kilise bugün kullanılıyor mu?
- Olur'dan Karacasu'ya karayolu mesafesi kaç km?
- Alan tescilli mi?
- Öne çıkan III. Bagrat'ın öldüğü yer olarak anılan, bugün iki köye bölünmüş ortaçağ merkezi
- Kategori Kale ve Tabya
- Bugünkü adı Aşağı ve Yukarı Karacasu (Peneskirt)
- Tarihî önem III. Bagrat 7 Mayıs 1014'te burada öldü
- Kale ~72 × 46 m, kireç harçlı (ikincil kaynak)
- Durum Çok az kalıntı
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Panaskerti Kalesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Panaskerti Kalesi
Kaynaklar
- Erzurum Ansiklopedisi "Olur İlçesi", Ansiklopedi
- Wikipedia (EN) "Bagrat III of Georgia" Ansiklopedi
- "Sumbat III of Klarjeti" Ansiklopedi
- "Panaskerteli" Ansiklopedi
- "Olur" Ansiklopedi
- Samushia J. (2012). TSU Gürcü Tarihi Enstitüsü
- Takaişvili E. (1938). Expédition archéologique en Kola-Olthissi et en Tchangli. Paris
- Tao-Klarceti derlemesi "Panaskerti" ve "Olur" https://taoklarceti.home.blog/2020/11/16/olur-2/
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Panaskerti Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Panaskerti Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Panaskerti Kalesi Hakkında Sık Sorulanlar
Panaskerti ile Karacasu aynı yer mi?
Evet. Tarihsel Panaskerti'nin yerinde bugün Aşağı ve Yukarı Karacasu köyleri var.
III. Bagrat burada mı öldü?
Gürcü kroniklerine dayanan kaynaklara göre 7 Mayıs 1014'te Panaskerti'de öldü.
Klarceti hükümdarları burada mı öldürüldü?
Hayır. Panaskerti'de tutuklandılar, Tmogvi kalesinde öldürüldüler.
Kale neden bu kadar az kalmış?
Taşların cami ve ev yapımında kullanılması ve kaynaklara göre büyük ihtimalle bilinçli yıkım.
Burada kazı yapıldı mı?
Kazı ya da restorasyon çalışmasına dair bilgi bulamadık.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.