Ören Yeri ve Eski Yerleşim
Oltu Taşı Ocakları
Erzurum / Oltu
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Oltu taşı Dutlu ve çevre köylerde elle açılan dar galerilerden çıkarılıyor. Coğrafi işaretli taş, ocaklar, riskler ve ziyaret için bilmen gerekenler.
Hakkında
Oltu taşı, Oltu'nun kuzeydoğusundaki dağ köylerinde, en çok Dutlu'da, yamaçlara elle açılan dar galerilerden çıkarılıyor. Burası bir gezi noktası değil, çalışan bir maden sahası. Gitmeden bil: ocaklara yalnızca yaya ve zorlukla ulaşılıyor; Haziran 2025'te Dutlu'daki bir ocakta göçük oldu, 3 işçi öldü.
Yola çıkmadan önce: Galerilere girme; dar, desteksiz ve el yöntemiyle açılıyor. Önce köyde ocak işleten biriyle konuş ve onun izni ve eşliği olmadan ocağa yaklaşma.
Oltu taşı nedir?
Oltu taşı yalnızca Oltu ve çevresinde çıkarılan, genellikle siyah renkli, bitki kökenli organik bir taş. TÜRKPATENT'in 192 numaralı coğrafi işaret belgesine göre Oltu Ticaret ve Sanayi Odası adına mahreç işareti olarak tescilli. 3213 sayılı Maden Kanunu Oltutaşı'nı V. grup madenler arasında sayıyor.
Hayati Doğanay'ın DergiPark'taki çalışmasına göre taş, kökeni bitki fosillerine dayanan bir oluşum; Yusuf Zengin'in 1956 tarihli MTA Dergisi makalesi de yatakları ayrıntılı tarif ediyor.
Taş nasıl çıkarılıyor?
Oltu Kaymakamlığı'na göre kazma, kürek ve çekiçle dağın içine yaklaşık 70–80 cm çapında galeriler açılıyor ve cevher 3–5 cm kalınlığında damarlar hâlinde bulunuyor. TÜRKPATENT belgesi ve Doğanay ise 70–80 cm'yi taşı içeren marn katmanının kalınlığı olarak veriyor; damarlar en fazla birkaç santimetre.
Doğanay'a göre galeriler ancak iki kişinin eğilerek çalışabileceği genişlikte ve 200 ile 500–600 metre arasında izlenebiliyor; 1905'ten beri yaklaşık 600 galeri açılmış, 300 kadarı işletiliyor ve 150–200 aile bu işten geçiniyor. Taş ustalara teneke ölçeğiyle ya da kiloyla satılıyor ve işlenene kadar yeniden toprağa gömülüyor.
Hangi köylerde?
Doğanay'ın tablosuna göre ocak işleten ailelerin en çok olduğu köyler Dutlu, İğdeli, Günlüce ve Yeşilbağlar. Yasak Dağ diye de anılan Dutlu Dağı 2.522 metre. Bazı kaynaklar Olur'a bağlı Çataksu'yu (Kabasut mevkii) da sayıyor; bunun ayrı bir saha olup olmadığını doğrulayamadık.
Ocağı görebilir misin?
Ocaklar ziyaretçiye göre düzenlenmiş bir alan değil; Kaymakamlık ulaşımın oldukça zor olduğunu yazıyor. Dutlu'ya vardığında önce köyde ocak işleten biriyle konuş. Bir galerinin ağzını dışarıdan görmek bile değerli; içeri girme.
Aydınlık'ın İHA kaynaklı haberine göre 28 Haziran 2025'te Dutlu'daki bir Oltu taşı ocağında göçük oldu ve 3 işçi hayatını kaybetti. Bu, galerilerin ne kadar riskli olduğunu açıkça gösteriyor.
Nasıl gidilir, ne zaman?
Dutlu, Oltu'nun kuzeydoğusunda; mesafe kaynaklarda 12 ile 20 km arasında. Son kısmın yaya olduğunu varsay ve ayakkabını buna göre seç.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Çalışma mevsimi kaynaklarda çelişiyor: bazıları mayıs–eylül, bazıları kış aylarını yazıyor. Patika ve hava açısından yaz ayları en mantıklı dönem. Oltu'da Gökkuşağı Tepeleri ve Aleksandr Nevskiy Kilisesi de var.
Bilmediklerimiz
- Ocaklarda hangi aylarda çalışılıyor?
- Haziran 2025 göçüğünden sonra ocaklarda güvenlik düzenlemesi yapıldı mı?
- Çataksu (Kabasut) ayrı bir saha mı?
- Ziyaretçiler için güvenli bir gözlem noktası var mı?
- Bugün kaç galeri işletiliyor?
- Öne çıkan Coğrafi işaretli Oltu taşının el yöntemiyle çıkarıldığı dağ galerileri
- Kategori Ören Yeri ve Eski Yerleşim
- Oltu'dan 12–18 km kuzeydoğu (Doğanay)
- Statü Coğrafi işaret (TÜRKPATENT no. 192, mahreç işareti)
- Maden Kanunu V. grup maden
- Ziyaret Resmî ziyaret düzeni yok
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Oltu Taşı Ocakları'ndan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Oltu Taşı Ocakları
Kaynaklar
- Oltu Kaymakamlığı "Oltu Taşı" Resmî Yayın
- TÜRKPATENT Coğrafi İşaret no. 192 "Oltu Taşı" (mahreç işareti, Oltu TSO)
- Doğanay H. "Fitolojik Kökenli Bir Fosil: Oltu Taşı", s. 1–21 (DergiPark) Akademik Çalışma
- Zengin Y. (1956). Oltutaşı Yatakları. MTA Dergisi, 48 Akademik Çalışma
- 3213 sayılı Maden Kanunu md. 2 (V. grup)
- Aydınlık (İHA) "Erzurum'da taş ocağında göçük: 3 işçi yaşamını yitirdi", 28.06.2025
- Hürriyet "Oltu taşı nedir, nerelerde ve nasıl bulunur?"
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Oltu Taşı Ocakları'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Oltu Taşı Ocakları hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Oltu Taşı Ocakları Hakkında Sık Sorulanlar
Oltu taşı nedir?
Oltu çevresinde çıkarılan, bitki kökenli, genellikle siyah organik bir taş. TÜRKPATENT'te coğrafi işaret olarak tescilli.
Ocağın içine girebilir miyim?
Önermiyoruz. Galeriler dar ve desteksiz; Haziran 2025'te bir göçükte 3 işçi öldü.
Oltu taşı hangi köylerde çıkıyor?
Doğanay'a göre en çok Dutlu, İğdeli, Günlüce ve Yeşilbağlar'da.
Taş neden çıkarıldıktan sonra saklanıyor?
Kaynaklara göre işlenene kadar yeniden toprağa gömülüyor; taş havayla temas edince sertleşiyor.
Ocakları gezmek için izin gerekir mi?
Resmî bir izin sürecine dair bilgi bulamadık. Ocaklar birilerinin geçim kaynağı; en azından sahiplerinin rızası şart.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.