Ketencizâde Mehmed Rüşdü Efendi

Ketencizâde Mehmed Rüşdü Efendi kimdir?

Ketencizâde Mehmed Rüşdü (Rüşdî) Efendi, 1834'te Erzurum'da doğmuş, 1916'da yine Erzurum'da ölmüş mutasavvıf bir şair ve din adamıdır. Hayatının büyük bölümünde Erzurum Ulu Camii'nde imam-hatiplik yaptığı için 'Ulu Camii İmamı' diye de anılmıştır. Dîvân'ı, Mevlid'i ve İntibâhü't-Tâlibîn adlı mesnevisiyle 19. yüzyıl Erzurum'unun dinî-tasavvufî edebiyatında önemli bir yer tutar.

Doğumu ve ailesi

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS), doğum tarihini hicrî 1249, miladi 1834 olarak verir. Babası Bekir Efendi bir kumaş tüccarıdır ve aslen Rizelidir. Babasının keten bezi ticareti yapması nedeniyle aile 'Ketencizâde' diye tanınmıştır.

Eğitimi

Eğitimini Erzurum'daki mektep ve medreselerde almış, imam-hatiplik icazetini de bu şehirde almıştır.

Görevleri ve tasavvufî hayatı

Önce Erzurum'daki Kavak Camii'nde kısa bir süre müezzinlik yapmış, ardından uzun yıllar Erzurum Ulu Camii'nde imam-hatip olarak görev yapmıştır. Nakşibendî yolunda Tortumlu Hacı Feyzullah Efendi'ye bağlanmış, Bursalı Şeyh Süleyman Efendi ve Bitlis'te Muhammed Küfrevî ile de manevi ilişki kurmuştur. Kaynaklar onu Nakşibendî, Kâdirî ve Mevlevî yollarıyla ilişkilendirir. Biyografya ayrıca hattat olduğunu, birçok mezar taşı yazısı ve levha yazdığını kaydeder.

Sanatı

Şiirlerinde aruz veznini kullanmış; gazel, kaside, mesnevi, muhammes ve müseddes gibi divan ve tekke şiirinin bilinen biçimlerinde yazmıştır. Konuları büyük ölçüde tasavvufîdir; Bağdatlı Rûhî, Fuzûlî ve Nâbî'nin etkisi görülür.

Eserleri

• Dîvân
• Mevlid (İstirhâm adıyla da anılır)
• İntibâhü't-Tâlibîn (dinî-tasavvufî konulu mesnevi)

Bu eserler üzerine Mevlid'ini ve İntibâhü't-Tâlibîn'ini inceleyen lisansüstü tezler hazırlanmıştır.

Erzurum için önemi

Ketencizâde, Erzurum'un en eski camilerinden Ulu Cami'de uzun süre görev yapmış, şehirde yetişmiş ve hayatı boyunca şehirde kalmış bir şair-imamdır. Eserleri, 19. yüzyıl Erzurum'unda tekke ve cami çevresinde yürüyen edebî hayatın önemli belgeleri sayılır.

Son yılları ve ölümü

TEİS'e göre 25 Mayıs 1916'da 82 yaşında öldü. Kabri, bulunduğu yere Söğütlü Çarşı yapılması üzerine 29 Eylül 1962'de Erzurum Asrî Mezarlığı'ndaki 'meşhurlar suffesi'ne nakledildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yılı TEİS ve Biyografya'da 1834, İntibâhü't-Tâlibîn tezinin özetinde 1836 olarak geçer.

Erzurum'un öteki mutasavvıf şairleri için Erzurumlu İbrahim Hakkı ve Kolağası Şeyh Alirıza Efendi sayfalarına bakabilirsin.