Hâzık Mehmed Efendi

Hâzık Mehmed Efendi kimdir?

Hâzık Mehmed Efendi, Erzurum'da doğup yaşamını büyük ölçüde bu şehirde geçirmiş 18. yüzyıl divan şairi, müderris ve müftüdür. Asıl adı Seyyid Mehmed, mahlası Hâzık'tır. Hem şair hem de Erzurum'un dinî ve ilmî hayatında üst düzey görevler üstlenmiş bir âlim olarak şehrin kültür tarihinde önemli bir yer tutar.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre babası, "Kara Bekir" lakabıyla tanınan İspirli Ebûbekir Efendi'dir. Ailesi Karabağ'dan İspir'e göç etmiş, babası Erzurum Feyziye Medresesi'nde müderrislik yapmıştır. Doğum yılı kaynaklarda açıkça verilmez.

Eğitimi

İlk eğitimini babasından aldı; ardından İhlâsiye Medresesi müderrisi Müftü Ömer Efendi ve Kazâbâdî Ahmed Efendi gibi âlimlerden okudu.

Çalışmaları / Sanatı

Erzurum'un çeşitli medreselerinde, aralarında İbrâhim Paşa Medresesi ile Hatuniye Medresesi'nin (Çifte Minareli Medrese) bulunduğu kurumlarda müderrislik yaptı. Erzurum nakîbüleşraflığına getirildi; 1170 (1757) yılında Erzurum müftüsü oldu ve bu görevi ölümüne kadar sürdürdü.

Şiirde, Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün belirttiği gibi kasidede Nef'î'nin yolunu izlemiştir.

Eserleri

• Dîvân-ı Hâzık Efendi (mi'râciyye, na't, kasideler, tarih manzumeleri ve gazeller)
• Ta'lîkāt alâ Tefsîri'l-Beyzâvî
• Fetâvâ (fetvaları)

Erzurum için önemi

Hâzık, 18. yüzyıl Erzurum'unda medrese, nakîbüleşraflık ve müftülük gibi kurumların içinde yer alan, aynı zamanda şehrin edebî geleneğini sürdüren bir isimdir. Divanı Atatürk Üniversitesi'nde tez çalışmasına konu olmuştur.

Son yılları ve ölümü

Erzurum'da vefat etti ve Erzincankapı Mezarlığı'na defnedildi. Mezarlık sonradan kaldırıldığı için kabri bugün mevcut değildir.

Kaynaklar arasındaki farklar

Ölüm tarihi tartışmalıdır. KTB 1763 yılını verir. TDV İslâm Ansiklopedisi, eski kaynaklarda farklı tarihler geçtiğini, ölümüne düşülen tarih mısraına göre 1177'nin (1763-64) en doğru tarih olduğunu belirtir.