Cami ve Medrese
Toprakkale Camii
Ağrı / Eleşkirt
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Eleşkirt ilçe merkezine 14 km uzaklıktaki Toprakkale köyünde, 17. yüzyıl sonunda yapılmış tek kubbeli cami ve Osmanlı haziresi.
Hakkında
Toprakkale Camii, Eleşkirt ilçe merkezine 14 kilometre uzaklıktaki Toprakkale köyünde. Köy, eski Bayezit yolunun kavşağında kurulmuş bir Osmanlı kaza merkeziydi; ilçe merkezinin 1925’te Eleşkirt’e taşınmasıyla köy konumuna düştü. Cami, Eleşkirt Kaymakamlığı’na göre ilçenin ayakta kalabilen en önemli tarihî yapısı. Gitmeden bilmen gereken tek şey: burası Van’daki ünlü Urartu kalesi Toprakkale değil.
Neden gitmeli
Toprakkale, bir zamanlar bölgenin idari merkezi olan ama sonra unutulan bir kasabanın izlerini taşıyor. Köyde kale, cami ve mezarlık birlikte duruyor. Köy adını kuzeyindeki doğal bir tepede kurulmuş, halkın “Keli” ya da “Kale” dediği kaleden alıyor. Kalenin yapım tarihi bilinmiyor; Urartu döneminde yapıldığı tahmin ediliyor.
Cami kare planlı ve tek kubbeli. Yerel basına göre yaklaşık 12,5 × 12,5 metre ölçülerinde, minaresiz ve kubbesi yaklaşık 8,2 metre çapında. Kaymakamlığa göre koruma altına alınmış ve 1967’de onarım görmüş.
Asıl sürpriz mezarlıkta. Caminin güney ve batısını kaplayan geniş hazirede Osmanlı dönemine ait çok sayıda mezar taşı var. Atatürk Üniversitesi’nde yayımlanan bir çalışma, başkentten çok uzakta olmasına rağmen buradaki mezar taşlarının tip ve süsleme bakımından İstanbul’daki Osmanlı mezar geleneğine sıkı sıkıya bağlı kaldığını gösteriyor. Kültür Portalı’nın kaydı ise oldukça kaliteli işçilikteki bu taşların birçoğunun kırılıp dağıldığını not ediyor.
Gitmeden bil: tarih ve ad karışıklığı
Yapım yılı. Eleşkirt Kaymakamlığı caminin 1687’de Mirza bin Abdi tarafından yaptırıldığını yazıyor. Bazı kaynaklar ise 1684 diyor. Kitabenin okunuşunu doğrulayamadık; iki tarihi birlikte veriyoruz.
Mimar rivayeti. Caminin İshak Paşa Sarayı’nı yapan mimar tarafından yapıldığı söylenir. Bu bir rivayet; belgeyle doğrulanmış değil. Ayrıca saray camiden yaklaşık yüz yıl sonra tamamlandı.
Van’daki Toprakkale. Van şehrinin doğusundaki Toprakkale, Urartu Kralı I. Rusa’nın yaptırdığı Rusahinili kalesi. Eleşkirt’teki Toprakkale ile adı dışında bağı yok. Arama yaparken ikisini karıştırma.
Kaza merkezi ne zaman taşındı? Akademik çalışma 1925 veriyor; yerel basında 1926 da geçiyor.
Nasıl gidilir
Eleşkirt ilçe merkezinden 14 km. Köy, Eleşkirt ovasında eski Bayezit yolunun kavşağında. Cami köyün kuzeybatısında, bir höyüğün eteğinde.
Ne zaman gidilmeli
Mayıs–ekim. Cami köylülerin kullandığı bir ibadet yeri; namaz vakitlerini gözeterek git.
Ne kadar zaman ayırmalı
Cami, hazire ve kale tepesi için 45 dakika.
Pratik sorular
Cami açık mı? Köy camisi olduğu için namaz vakitleri dışında kapalı olabilir. Köyde imama ya da muhtara sor.
Mezarlıkta nelere dikkat etmeli? Hazire hâlâ köyün mezarlığı. Mezarların üstüne basma, kırık taşları yerinden oynatma ve fotoğraf çekerken saygılı ol.
- Öne çıkan 1684 ya da 1687’de yapılan, Eleşkirt’in ayakta kalan en önemli tarihî yapısı; Osmanlı haziresi ve kale tepesiyle
- Kategori Cami ve Medrese
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Toprakkale Camii'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Toprakkale Camii
Kaynaklar
- Eleşkirt Kaymakamlığı Eleşkirt İlçemiz (eleskirt.gov.tr) Resmî Yayın
- Çetin Y. (2010), Eski Bir Osmanlı Kaza Merkezi Olan Eleşkirt Toprakkale Köyünde Osmanlı Dönemi Mezarlıkları ve Mezar Taşları, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi Akademik Çalışma
- Kültür Portalı Toprakkale Köyü Cami ve Toprakkale Köyü Cami Mezarlığı envanter kayıtları Resmî Yayın
- Doğubayazıt Halkın Sesi ve Doğubayazıt Gazetesi (2013): ölçüler ve mimar rivayeti
- Vikipedi (EN) Toprakkale (castle): Van’daki Rusahinili ayrımı Ansiklopedi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Toprakkale Camii'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Toprakkale Camii hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Toprakkale Camii Hakkında Sık Sorulanlar
Toprakkale Camii ne zaman yapıldı?
Kaymakamlığa göre 1687’de; bazı kaynaklar 1684 diyor.
Eleşkirt’teki Toprakkale ile Van’daki Toprakkale aynı mı?
Hayır. Van’daki Urartu kalesi Rusahinili; Eleşkirt’teki ise eski bir Osmanlı kaza merkezi olan köy.
Toprakkale neden köy oldu?
İlçe merkezi 1925’te Eleşkirt’e taşınınca Toprakkale köy konumuna düştü.
Köydeki kale Urartu mu?
Kalenin yapım tarihi bilinmiyor; Urartu döneminde yapıldığı tahmin ediliyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.