Ömer Nasuhi Bilmen

Ömer Nasuhi Bilmen kimdir?

Ömer Nasuhi Bilmen, Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'in ilk yarısına uzanan bir ömür boyunca fıkıh ve tefsir alanında eser veren bir din âlimidir. 1883'te Erzurum'un Salasor köyünde (bugün Aziziye ilçesine bağlı Sarıyayla) doğdu. Uzun yıllar İstanbul müftülüğü yaptı, 1960-1961 arasında Türkiye Cumhuriyeti'nin beşinci Diyanet İşleri Başkanı oldu. Geniş kitlelere ulaşan ilmihali ve fıkıh terimleri sözlüğüyle Türkiye'de en çok okunan din âlimlerinden biri sayılır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 10 Ocak 1883'te doğdu; bazı haber kaynakları 1884 yılını verir. Babası Hacı Ahmed Efendi, annesi Muhibe Hanım'dır. Babasını küçük yaşta kaybedince amcası Abdürrezzak İlmî Efendi'nin himayesinde büyüdü.

Eğitimi

İlk öğrenimini Erzurum'daki hocalardan aldıktan sonra İstanbul'a giderek tahsilini sürdürdü. Arapça ve Farsçayı iyi bildiği, bu dillerde ve Türkçede şiir yazabildiği; Fransızcayı da çeviri yapacak düzeyde öğrendiği kaydedilir.

Çalışmaları

1912'de Beyazıt dersiâmı oldu. Ardından Fetvâhâne'de çeşitli kademelerde, Hey'et-i Te'lîfiyye'de, medrese fıkıh müderrisliğinde ve şer'î yargı kurullarında görev aldı. Cumhuriyet döneminde İstanbul Müftülüğü'nde çalıştı; 1943-1960 arasında İstanbul müftüsü oldu. 30 Haziran 1960'ta Diyanet İşleri Başkanlığı'na getirildi, 6 Nisan 1961'de emekliye ayrıldı. Yaklaşık yirmi yıl Darüşşafaka'da ahlak ve yurt bilgisi dersleri de verdi.

Eserleri

• *Hukuk-ı İslâmiyye ve Istılahât-ı Fıkhiyye Kamusu* (6 cilt)
• *Büyük İslâm İlmihali*
• *Kur'ân-ı Kerîm'in Türkçe Meâl-i Âlîsi ve Tefsiri* (8 cilt)
• *Büyük Tefsir Tarihi* (2 cilt)

Erzurum için önemi

Bilmen, Erzurum'un kırsalından çıkıp Cumhuriyet'in en üst din kurumunun başına geçmiş bir âlim olarak Erzurum'un yetiştirdiği değerler arasında anılır. İlmihali kuşaklar boyu Türkiye'nin pek çok evinde başvuru kitabı olmuştur.

Son yılları ve ölümü

Emekliliğinden sonra tefsir çalışmasını tamamladı. 12 Ekim 1971'de İstanbul'da vefat etti ve Edirnekapı Sakızağacı Şehitliği'ne defnedildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yılı TDV'de 1883, bazı haberlerde 1884'tür. Babasının adı da kaynaklarda farklı biçimlerde geçer. Köyün bugünkü resmî yazımı (Sarıyayla/Sarıyazla) ayrıca doğrulanmalıdır.

Erzurum'dan çıkıp ilmiye teşkilatının zirvesine yükselen bir başka isim Şeyhülislam Feyzullah Efendi'dir. Erzurumlu öteki âlimler için Erzurumlu İbrahim Hakkı ve İsmail Saib Sencer sayfalarına bakabilirsin.