Sinop

TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2025 sonuçlarına göre Sinop'un nüfusu 225.848'dir. İl, merkez ilçe ile birlikte 9 ilçeden oluşur. İlin en yüksek noktası, Ayancık sınırlarındaki 1.605 m yüksekliğindeki Çangal Dağı'dır. Başlıca akarsular Gökırmak, Ayancık Çayı ve Karasu Çayı'dır.

İklim ve ne zaman gidilir?

Sinop'ta ılıman Karadeniz iklimi görülür. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 1936–2025 dönemi ölçümlerine göre aylık ortalamalardan hesaplanan yıllık ortalama sıcaklık 14,4 °C civarındadır. En sıcak ay ağustostur. Bu ayda ortalama en yüksek sıcaklık 26,6 °C'dir. En soğuk dönem şubattır. Şubatta ortalama en düşük sıcaklık 4,3 °C'dir.

Yıllık toplam yağış ortalama 690 mm dolayındadır. En yağışlı ay ortalama 92,3 mm ile aralıktır. Ölçülen en yüksek sıcaklık 39,3 °C, en düşük sıcaklık ise −8,4 °C'dir.

• Haziran–eylül: Deniz, plaj ve koy gezileri için en uygun dönem.
• Nisan–mayıs ve ekim: Kale, müze ve şelale yürüyüşleri için daha serin ve sakin.
• Kasım–şubat: Yağış artar, en yağışlı ay aralıktır. Kıyı yolculuklarında hava durumunu takip edin.

Sinop'ta neler görülür?

Merkez: kale, cezaevi ve müzeler

Sinop Kalesi, yarımadayı ve kıstağı çevreleyen surlardan oluşur. Kentin ilk surları antik dönemde inşa edildi. Surlar MÖ 2. yüzyılda Pontus döneminde yeniden yapıldı ve genişletildi. Sonraki dönemlerde de onarıldı. Kuzey surları bugün harabe durumdadır.

Tarihi Sinop Cezaevi, iç kalenin güney kesiminde 1887'de taş bir bina olarak inşa edildi. 6 Aralık 1997'ye kadar cezaevi olarak kullanıldı. Yapı 2 Ağustos 1999'da Kültür ve Turizm Bakanlığı'na devredildi. Bugün ziyarete açıktır.

Sinop Arkeoloji Müzesi 1941'de ziyarete açıldı. Bugünkü iki katlı binası 1970'te tamamlandı. Müze, 2001'de başlayan yenileme çalışmalarından sonra Nisan 2006'da yeniden açıldı. Koleksiyon Erken Tunç Çağı'ndan Osmanlı dönemine uzanır. Bahçede bir Serapis tapınağı kalıntısı, mozaikler, mil taşları ve 1395 tarihli Sultan Hatun Türbesi bulunur. Müzenin içinde yedi Musa'yı gösteren bir taban mozaiği sergilenir.

Alaaddin Camii, 13. yüzyılda Selçuklu üslubunda yapılmıştır. Adını Sultan I. Alaaddin Keykubad'dan alır. Pervane Medresesi de 13. yüzyıldan kalmadır. 1932'de arkeolojik eser deposu oldu, 1941–1970 arasında müze olarak kullanıldı. Bugün el sanatları satış birimlerine ev sahipliği yapar.

Balatlar Kilisesi, Roma dönemine ait bir hamam yapısının 13. yüzyılda kiliseye dönüştürülmesiyle oluştu. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi iş birliğiyle kazı çalışmaları yürütülüyor. Kazılarda yaklaşık 1.600 yıllık taban mozaikleri ve Roma hamamı kalıntıları gün ışığına çıktı. Kilisenin duvarlarında fresk izleri görülebilir.

Merkez: İnceburun, Hamsilos, Akliman ve Sarıkum

İnceburun Feneri, Türkiye'nin en kuzey noktası olarak anılan İnceburun'dadır. Fener 1863'te yapıldı. Kule 12 m yüksekliğindedir ve deniz seviyesinden 38 m yüksekte bir alanda durur. Bölge "Umut Burnu" olarak da bilinir.

Hamsilos Koyu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kayıtlarında birinci derece doğal sit alanıdır. Kayıtlarda koy "ria tipi" bir kıyı oluşumu olarak tanımlanır. Halk arasında ve yerel kaynaklarda "Türkiye'nin tek fiyordu" diye anılır. Ağzı denize doğru genişler, iç kesimi daralır ve ormanla çevrilidir. Komşu Akliman ikinci derece doğal sit alanıdır ve piknik alanlarıyla bilinir.

Sarıkum Gölü, yaklaşık 200 hektarlık sığ bir lagün gölüdür. Birinci derece doğal sit alanıdır. Su kuşları için önemli bir yaşam alanıdır.

Erfelek: Tatlıca Şelaleleri

Erfelek ilçesindeki Tatlıca Şelaleleri, Gülleyük Deresi boyunca art arda dizilen 28 şelaleden oluşur. Alan 2011'de "Tatlıca Şelaleleri Tabiat Parkı" olarak koruma altına alındı. Şelaleler ilçe merkezine yaklaşık 17 km uzaklıktadır. Yürüyüş parkurları ve kanyon geçişleri vardır. Asfalt yol sayesinde yıl boyu ulaşılabilir.

Boyabat: kale ve bazalt kayalıkları

Boyabat ilçesindeki Boyabat Kalesi, Gökırmak Vadisi'ne bakan sarp bir kayalığın üzerindedir. İlk yapımı MÖ 7. yüzyıla tarihlenir. Kale Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde kullanıldı. Bugünkü görünümünü Osmanlı dönemindeki onarımlarla kazandı. Alan 1987'de doğal sit ilan edildi. Kurusaray köyü yakınındaki Bazalt Kayalıkları sütun biçimli kaya oluşumlarıyla tescilli bir tabiat varlığıdır.

Durağan: Durak Hanı

Durağan, Gökırmak'ın Kızılırmak'a karıştığı bölgededir. İlçedeki Durak Hanı 1266'da Pervane Muinüddin Süleyman tarafından yaptırıldı. Kervansaray 1989–1992 arasında restore edildi. İlçede kaya mezarları ve Altınkaya Barajı gölü de görülebilir.

Ayancık, Türkeli ve Gerze: kıyı ilçeleri

Ayancık, yaklaşık 11 km'lik çakıl ve kum plaj şeridine sahiptir. İnaltı Mağarası, Akgöl ve Toza Tepesi seyir noktası ilçenin doğa durakları arasındadır. Türkeli, yaklaşık 25 km'lik kıyı şeridi ve kumul plajlarıyla bilinir. Gerze ise 11 km'yi aşan kumul plajlarıyla yaz aylarında yoğun ilgi görür.

İlçeler ve köyler

TÜİK ADNKS 2025 sonuçlarına göre ilçe nüfusları şöyledir:

• Merkez: 70.311
• Boyabat: 44.901
• Gerze: 30.701
• Ayancık: 23.818
• Durağan: 16.788
• Türkeli: 16.298
• Erfelek: 12.565
• Saraydüzü: 5.656
• Dikmen: 4.810

Ayancık 866 km², Durağan 910 km², Gerze 594 km², Erfelek 410 km², Türkeli 263 km² ve Saraydüzü yaklaşık 260 km² yüzölçümüne sahiptir. Saraydüzü, 20 Mayıs 1990 tarihli düzenlemeyle Boyabat'a bağlı bucak olmaktan çıkıp ilçe oldu. İç kesimdeki Boyabat, Durağan ve Saraydüzü'nde çeltik tarımı yapılır. Kıyı ilçelerinde balıkçılık, kestane, fındık ve kestane balı üretimi öne çıkar.

Yöresel lezzetler

• Sinop nokulu: Ceviz ve kuru üzümle doldurulan, el açması yufkayla hazırlanan bir hamur işidir. 15 Aralık 2017'de 284 numarayla mahreç işareti olarak tescillendi.
• Sinop mantısı: Yaklaşık 1 cm kalınlığındaki hamur kulak biçiminde katlanır. Tabağın yarısı cevizle, yarısı sarımsaklı yoğurtla servis edilir. Coğrafi işaret tescili Ocak 2022'de duyuruldu.
• Boyabat ezmesi: Boyabat'a özgü geleneksel bir lezzettir. 2026'da mahreç işareti olarak tescillendi.
• Boyabat çeltiği ve Gazidere domatesi: Gökırmak Vadisi'nde yetişen coğrafi işaretli ürünlerdir.
• Balık: Hamsi, istavrit, palamut ve kefal kıyı ilçelerinin başlıca av ürünleridir.

Yönetim

Sinop'un plaka kodu 57'dir. İl, merkez ilçe dahil 9 ilçeden oluşur. Sinop Valisi Mustafa Özarslan'dır. İlde Sinop Havalimanı bulunur. Sinop–Samsun karayolu üzerinde 1.285 m uzunluğunda Çiftlik Tüneli ve 1.680 m uzunluğunda Demirciköy Tüneli yer alır.

Gitmeden bilmen gerekenler

• Tarihi cezaevi, arkeoloji müzesi, Alaaddin Camii ve Pervane Medresesi il merkezindedir. Bunları aynı gezi planına alabilirsiniz.
• İnceburun ve Hamsilos'a gitmek için araç veya taksi gerekebilir. Akliman'da piknik ve kamp alanları vardır.
• Tatlıca Şelaleleri parkurunda kaygan taşlar vardır. Kaymaz tabanlı ayakkabı giyin.
• Kıyı ilçeleri arasında yol kıvrımlıdır. Ayancık ve Türkeli yönüne giderken süreyi bol tutun.
• Kalenin kuzey surları harabe durumdadır. Bu bölümde dikkatli yürüyün.

Komşu iller

Sinop'un batısında Kastamonu, güneyinde Çorum, güneydoğusunda Samsun bulunur. Samsun bağlantısı Sinop–Samsun karayolu üzerinden sağlanır.

Kaynaklar (erişim 13.10.2026)

• TÜİK ADNKS 2025 ilçe nüfusları (nufusune.com üzerinden)
• Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Sinop il istatistikleri (1936–2025)
• Küre Ansiklopedi: Sinop (İl); Ayancık, Durağan, Erfelek, Gerze, Saraydüzü, Türkeli (İlçe); Boyabat Kalesi; Erfelek Tatlıca Şelaleleri; Sinop Nokulu
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sinop sit alanları ve tabiat varlıkları listesi
• TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Belgesi No. 284 (Sinop Nokulu)
• TRT Haber: İnceburun Feneri; Balatlar Kilisesi; Sinop mantısı tescili
• Habertürk (İHA): Hamsilos Koyu; Habertürk (AA): Boyabat ezmesi tescili
• Wikipedia (İngilizce): Sinop, Sinop Province, Sinop Fortress Prison, Sinop Archaeological Museum