Birgi
İzmir / Ödemiş
Birgi, Ödemiş’e 10 km uzaklıkta Aydınoğulları’nın eski başkenti; 1312 tarihli Ulu Camii ve 18. yüzyıl Çakırağa Konağı ile UNESCO geçici listesinde.
Temsili görsel · Birgi
İzmir
İzmir’den ne alınır: TÜRKPATENT’te tescilli 33 ürün: yanına alınacak fıstık, peynir, zeytinyağı ve kurular, mevsimlik meyveler, yerinde yenen boyoz ve köfteler.
İzmir’den yanına alacağın en sağlam tescilli ürünler çam fıstığı, kuru fasulye, kuru domates, zeytinyağı, kestane şekeri ve tulum peynirleri; kiraz, kavun, enginar, üzüm ve mandalina mevsimini, boyoz, gevrek, kumru ve köfteler ise yerinde yenmeyi bekliyor.
TÜRKPATENT belgelerine göre bu rehberdeki 33 İzmir ürününün 13’ü menşe adı, 20’si mahreç işareti. Uzun yola dayanıklı olanlar çam fıstığı, kuru fasulye, iki kuru domates, Çekişte zeytinyağı, Bozdağ kestane şekeri, damla sakızı, koruk şerbeti ve tulum peynirleri. Kiraz, kavun, enginar, bamya, patates, üzümler ve mandalinalar mevsiminde alınır; boyoz, gevrek, kumru, lokma, şambali, menemen ve köfteler yerinde yenir. Fiyat vermiyoruz.
İlin bu listedeki en eski tescillerinden Bergama Kozak Çam Fıstığı (146, 2011) [1]: belgeye göre menşe adı Bergama’nın Kozak yöresindeki 16 mahalleyle sınırlı ve tescil ettiren Bergama Ticaret Odası. Çavuşdağı Kuru Fasulyesi (816, 2021) [2] Kiraz ilçesinde rakımı 900 metrenin üzerindeki alanlarda yetişen bir mahreç işareti. İki kuru domates var: Torbalı Kuru Domatesi (1196, 2022) [3] temmuzda toplanan domatesin ikiye bölünüp tuzlanarak güneşte kurutulmasıyla, Kınık Kuru Domatesi (1093, 2022) [4] ise belgeye göre beyaz çuhalar üzerinde 7–10 gün güneşte bırakılarak yapılıyor. Torbalı’nın Arslanlar Biberi (1197, 2022) [5] tescil belgesine göre çoğunlukla yeşil toplanıyor ve pul biber olarak da kullanılıyor.
İki tulum peyniri var. İzmir Tulum Peyniri (1006, 2022) [6] İzmir Ticaret Odası’nın mahreç işareti; adı İzmir’i taşısa da belgedeki coğrafi sınır Aydın, Balıkesir, İzmir ve Manisa illerini kapsıyor. Bergama Tulum Peyniri (1597, 2024) [7] Bergama ilçesiyle sınırlı; belgeye göre salamurada en az dört ay olgunlaşıyor. Ödemiş Çekişte Zeytinyağı (579, 2020) [8] Çekişte zeytininden soğuk sıkımla elde edilen natürel sızma bir yağ; belgeye göre coğrafi sınırı İzmir’in beş, Aydın’ın üç ilçesini kapsıyor.
Ödemiş’in Bozdağ Kestane Şekeri (28, 2000) [9] bu listedeki en eski tescil; Akkoza, Tekkoza ve Karaaşı kestaneleriyle yapılıyor. Çeşme Damla Sakızı (1569, 2024) [10] Çeşme’deki sakız ağaçlarının reçinesi; belgeye göre hasat temmuz–ekim arasında. Dikili’nin Bademli mahallesine özgü Bademli Koruk Şerbeti (1352, 2023) [11] koruk, şeker ve ıtır otuyla bakır kazanda kaynatılıyor ve belgeye göre 2 ölçü şerbete 3 ölçü soğuk su katılarak içiliyor. Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı (1628, 2024) [12] haziranda hasat edilen yerel bir buğday; lezzet sayfamıza göre ekmeklik, makarnalık ve bulgurluk kullanılıyor.
Önerimiz: Fıstık, fasulye, kuru domates, zeytinyağı ve kestane şekerini alırken etikette tescilli adı birebir ara; peynirleri soğuk zincir bozulmadan taşı.
Kemalpaşa Kirazı (702, 2021) [13] Nif ve Spil dağları arasındaki havzada yetişiyor ve belgeye göre kuzey yarımkürede ilk hasat edilen kirazlardan; sezon nisan sonundan temmuz sonuna uzanıyor. Çeşme Kavunu (651, 2021) [14] yaz sonunda toplanıyor ve tescil belgesine göre askıda aylarca saklanabiliyor. Urla Sakız Enginarı (245, 2017) [15] erkenci bir çeşit; hasat kasımda başlıyor. Bornova Kınalı Bamyası (581, 2020) [16] adını meyvedeki kırmızı lekelerden alıyor; belgeye göre coğrafi sınırı on ilçe ve lezzet sayfamıza göre haziran sonundan ekime toplanıyor. Ödemiş Patatesi (45, 2003) [17] belgeye göre Ödemiş’te yılda üç kez taze hasat ediliyor; ilk hasat 15 Mayıs–1 Temmuz arasında.
Üç tescilli üzüm var: Selçuk’un Gökçealan köyüne özgü Gökçealan Osmancık Üzümü (1459, 2023) [18] geç olgunlaşıyor, ağustos sonu–eylülde çıkıyor; Karabağlar’ın Kavacık köyüne özgü Kavacık Üzümü (475, 2019) [19] mor-siyah, iri taneli ve sulanmayan bağlarda yetişiyor; Bornova Misket Üzümü (713, 2021) [20] ise belgeye göre kuvvetli misket kokulu ve ağustosta hasat ediliyor. İki tescilli mandalina var: Menderes’in Gümüldür ve Özdere kıyısına özgü Gümüldür Mandalinası (521, 2020) [21] erken renk alan bir Satsuma; Seferihisar Mandalinası (443, 2019) [22] ekim ortasından şubat sonuna kadar toplanıyor ve belgeye göre sarartılmadan satılıyor.
Önerimiz: Mayıs–haziranda Kemalpaşa’dan kiraz, ağustosta misket ve Kavacık üzümü, yaz sonunda Çeşme’den kavun, kasım–nisanda Urla’dan enginar, ekimden sonra Seferihisar ya da Gümüldür’den mandalina al.
İzmir Ticaret Odası’nın tescil ettirdiği dört kent lezzetinin coğrafi sınırı bütün İzmir ili. İzmir Boyozu (268, 2017) [23] tahinli yağla katlanan hamurdan fırında pişen bir börek; belgeye göre bütün üretim aşamaları il sınırında yapılmalı. İzmir Gevreği (905, 2021) [24] ise esnaf odasının tescil ettirdiği, sıcak üzüm pekmezine daldırılıp susamla kaplanan bir simit. İzmir Kumrusu (262, 2017) [25] pekmezli ve susamlı kumru ekmeğiyle yapılan bir sandviç. İzmir Lokması (210, 2017) [26] şerbete batırılan halka biçimli bir tatlı; lezzet sayfamızdaki tescil özetine göre oda sıcaklığında en fazla 24 saat bekletiliyor. İzmir Şambalisi (205, 2011) [27] irmikli, şerbetli ve bademli bir tepsi tatlısı.
Önerimiz: Boyoz ile gevreği sabah fırından çıkar çıkmaz, lokmayı aynı gün ye; kumruyu yanına almak yerine yerinde sıcak dene.
Menemen Menemeni (1546, 2024) [28] Menemen Belediyesi’nin tescil ettirdiği, zeytinyağında soğan, biber ve domatesle pişirilen bir kahvaltı yemeği. Ödemiş Köftesi (720, 2021) [29] kıymayla eşit ağırlıkta irmikten yapılan silindir bir köfte; aynı ilçenin Ödemiş Nohut Mayalı Ekmeği (1439, 2023) [30] kırık nohutla bir gece mayalanan “tatlı maya” ile yapılıyor. Tire Şiş Köfte (671, 2021) [31] yalnızca dana ya da sığır eti ve tuzla yapılıyor ve belgeye göre dondurma ve vakumlamaya kadar bütün aşamalar Tire’de yapılmalı. Bergama Köftesi (1272, 2022) [32] meşe odunu ateşinde oluklu ızgarada pişiyor ve belgeye göre bir porsiyonda 5 köfte var. Beydağ Simit Dürüm (1437, 2023) [33] Beydağ’da fırında pişen halka hamurun sac lavaşına sarılmasıyla yapılıyor.
Önerimiz: Ödemiş köftesini Birgi gününe, Tire şiş köfteyi Tire pazarına, Bergama köftesini Bergama rotasının öğle arasına, menemeni Bergama yolundaki bir kahvaltıya ekle.
İzmir / Ödemiş
Birgi, Ödemiş’e 10 km uzaklıkta Aydınoğulları’nın eski başkenti; 1312 tarihli Ulu Camii ve 18. yüzyıl Çakırağa Konağı ile UNESCO geçici listesinde.
TÜRKPATENT’te tescilli Kemalpaşa Tatlısı İzmir’in Kemalpaşa ilçesine değil, Bursa’nın Mustafakemalpaşa ilçesine ait (784, 2021) [34]. Ödemiş Patatesi için İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 1 Eylül 1996 tarihini veriyor [35]; TÜRKPATENT belgesinde ise tescil 8 Nisan 2003, numara 45 [17]. Biz tescil tarihini esas aldık.
Tescil konusunda net olalım: Bu rehber yalnızca TÜRKPATENT belgesini tek tek açtığımız ve lezzet sayfası yazdığımız 33 ürünü kapsıyor; İzmir’in toplam tescil sayısı daha fazla olabilir.
| Ürün | Tür | Tescil no | Yıl | Ne zaman |
|---|---|---|---|---|
| Bergama Kozak Çam Fıstığı | Menşe adı | 146 | 2011 | Yanına al |
| Çavuşdağı Kuru Fasulyesi | Mahreç işareti | 816 | 2021 | Yanına al |
| Torbalı Kuru Domatesi | Mahreç işareti | 1196 | 2022 | Yanına al |
| Kınık Kuru Domatesi | Mahreç işareti | 1093 | 2022 | Yanına al |
| Arslanlar Biberi | Menşe adı | 1197 | 2022 | Yaz; pul olarak yıl boyu |
| İzmir Tulum Peyniri | Mahreç işareti | 1006 | 2022 | Yanına al (soğuk) |
| Bergama Tulum Peyniri | Mahreç işareti | 1597 | 2024 | Yanına al (soğuk) |
| Ödemiş Çekişte Zeytinyağı | Menşe adı | 579 | 2020 | Yanına al; hasat kasım–ocak |
| Bozdağ Kestane Şekeri | Mahreç işareti | 28 | 2000 | Yanına al |
| Çeşme Damla Sakızı | Mahreç işareti | 1569 | 2024 | Yanına al; hasat temmuz–ekim |
| Bademli Koruk Şerbeti | Mahreç işareti | 1352 | 2023 | Yanına al |
| Seferihisar Topan Karakılçık Buğdayı | Menşe adı | 1628 | 2024 | Hasat haziran |
| Kemalpaşa Kirazı | Menşe adı | 702 | 2021 | Nisan sonu–temmuz |
| Çeşme Kavunu | Menşe adı | 651 | 2021 | Yaz sonu |
| Urla Sakız Enginarı | Menşe adı | 245 | 2017 | Kasım–nisan |
| Bornova Kınalı Bamyası | Menşe adı | 581 | 2020 | Haziran sonu–ekim |
| Ödemiş Patatesi | Menşe adı | 45 | 2003 | Mayıs–temmuz, eylül–ekim |
| Gökçealan Osmancık Üzümü | Mahreç işareti | 1459 | 2023 | Ağustos sonu–eylül |
| Kavacık Üzümü | Menşe adı | 475 | 2019 | Ağustos ortası–kasım başı |
| Bornova Misket Üzümü | Menşe adı | 713 | 2021 | Ağustos |
| Gümüldür Mandalinası | Menşe adı | 521 | 2020 | Ekimden sonra |
| Seferihisar Mandalinası | Menşe adı | 443 | 2019 | Ekim ortası–şubat |
| İzmir Boyozu | Mahreç işareti | 268 | 2017 | Yerinde, kahvaltı |
| İzmir Gevreği | Mahreç işareti | 905 | 2021 | Yerinde, kahvaltı |
| İzmir Kumrusu | Mahreç işareti | 262 | 2017 | Yerinde |
| İzmir Lokması | Mahreç işareti | 210 | 2017 | Yerinde, aynı gün |
| İzmir Şambalisi | Mahreç işareti | 205 | 2011 | Yerinde |
| Menemen Menemeni | Mahreç işareti | 1546 | 2024 | Yerinde, kahvaltı |
| Ödemiş Köftesi | Mahreç işareti | 720 | 2021 | Yerinde |
| Ödemiş Nohut Mayalı Ekmeği | Mahreç işareti | 1439 | 2023 | Yerinde, taze |
| Tire Şiş Köfte | Mahreç işareti | 671 | 2021 | Yerinde |
| Bergama Köftesi | Mahreç işareti | 1272 | 2022 | Yerinde |
| Beydağ Simit Dürüm | Mahreç işareti | 1437 | 2023 | Yerinde, sıcak |
Önerimiz: Tabloyu alışveriş listesi olarak kullan: “Yanına al” satırlarını dönüş gününe, mevsim satırlarını gittiğin aya göre seç.
Bozulmayanlar: Bergama Kozak Çam Fıstığı, Çavuşdağı Kuru Fasulyesi, Torbalı ve Kınık kuru domatesleri, Ödemiş Çekişte Zeytinyağı, Bozdağ Kestane Şekeri ve Çeşme Damla Sakızı; soğuk taşıyabiliyorsan tulum peynirleri.
Evet. İzmir Boyozu 2017’de 268 numarayla İzmir Ticaret Odası adına, İzmir Gevreği 2021’de 905 numarayla esnaf odası adına mahreç işareti olarak tescil edildi.
Hayır. Tescil belgesine göre coğrafi sınırı Aydın, Balıkesir, İzmir ve Manisa illerini kapsıyor.
Hayır. TÜRKPATENT kaydına göre Bursa’nın Mustafakemalpaşa ilçesine ait.
Evet. Menemen Menemeni 2024’te 1546 numarayla Menemen Belediyesi adına mahreç işareti oldu.
Bu listede Bozdağ Kestane Şekeri: TÜRKPATENT kaydına göre 2000’de 28 numarayla Ödemiş Ticaret Odası adına tescil edildi; onu 2003’teki Ödemiş Patatesi izliyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.