İçeriğe geç
İzmir Gevreği
Lezzet

İzmir Gevreği

İzmir

İzmir Gevreği, İzmir’e özgü, sıcak üzüm pekmezine daldırılıp susamla kaplanan ve taş fırında çıtırlaşana dek pişirilen halka biçimli bir simittir.

Kapak fotoğrafı: Samizambak, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%C4%B0zmir_gevre%C4%9Fi.jpg

İzmir Gevreği Hakkında

İzmir Gevreği nedir?

İzmir Gevreği, halka biçimi verilen mayalı hamurun kaynar üzüm pekmezi çözeltisinde ilk kez pişirilip susamla kaplandıktan sonra fırında ikinci kez pişirilmesiyle yapılan simittir. TÜRKPATENT tescil belgesi bu yönteme “sıcak pekmezleme” diyor; ürünün çıtır, yani gevrek yapısı buradan gelir. Fırından çıkan her gevrek 95–105 gram olmalıdır.

Sıcak pekmezleme

Belgeye göre 1 litre üzüm pekmezi 6,5–7 litre suyla sulandırılır. Halka hamur, 110–115 °C’deki bu çözeltiye daldırılıp 0,5–1 dakika bekletilir; ardından oda sıcaklığında, üstü örtülmeden 3–5 dakika dinlenir. Belge, üretimin özellikle bu aşamada ve gevrek yapının kazandırılmasında ustalık istediğini yazıyor.

Açkı ve fırın

Kavrulmuş susam suyla karıştırılıp tepsiye dökülür; dinlenen halkaların bütün yüzeyi susama bulanır. Yörede “açkı” denen bu işlemle gevrek son şeklini alır. Pişirme taş ya da elektrikli fırında 280–300 °C’de 12–15 dakikadır.

Coğrafi işaret

İzmir Pide Gevrek İmalatçıları ve Benzerleri Esnaf Odası’nın 21 Ocak 2021’deki başvurusuyla (C2021/024), 28 Eylül 2021’de 905 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; koruma başvuru tarihinden başlıyor. Coğrafi sınır İzmir ilinin tamamı ve bütün üretim aşamaları bu sınırda yapılmalı. Denetimi esnaf odası koordinasyonunda İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odası Birliği, İl Ticaret Müdürlüğü ve odadan birer uzmanla dört kişilik kurul yılda bir kez yapar; gramaj, şekil, malzeme ve pişirme denetlenir.

Nerede yenir?

Gevrek İzmir genelinde üretilir; tescilin coğrafi sınırı tek bir ilçeyle sınırlı değil.

  • Coğrafi işaretli
  • Simit
  • Gevrek
  • Fırın ürünü
  • İzmir
  • Kahvaltı

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi İzmir Gevreği’nin geçmişinin eskiye dayandığını söylüyor, ancak bir tarih ya da dönem vermiyor. Belgenin üzerinde durduğu şey ustalık: sıcak pekmezleme ve gevrek yapının kazandırılması. Ün bağını da buna dayandırıyor.

Nasıl Hazırlanır?

Malzemeler

Hamur için

  • 1 kg özel amaçlı buğday unu
  • 400–500 ml içme suyu
  • 6–7 g tuz
  • 10–15 g maya (≈ Saccharomyces cerevisiae)

Pekmezleme için

  • 1 l üzüm pekmezi
  • 6,5–7 l su

Susamlama için

  • 10 kg kavrulmuş susam (≈ tescildeki işletme ölçeği)
  • 1 l su

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Yoğur Malzemeler yoğurucuda 15–20 dakika yoğrulur; hamur üstü örtülerek 15–20 dakika dinlendirilir.
  2. Bağla Hamur en az 110 gramlık parçalara ayrılır; her parça mermer tezgâhta avuçla uzatılır, bükülmeden uçları birleştirilip halka yapılır.
  3. Pekmezle Halkalar 110–115 °C’deki sulandırılmış pekmeze daldırılıp 0,5–1 dakika bekletilir, sonra üstü açık 3–5 dakika dinlendirilir.
  4. Açkı ver Su ile karıştırılmış susam tepsiye dökülür; halkaların bütün yüzeyi susamla kaplanır.
  5. Pişir Taş ya da elektrikli fırında 280–300 °C’de 12–15 dakika pişirilir; bir süre dinlendirilip servis edilir.

İzmir Gevreği Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

İzmir Gevreği Hakkında Sık Sorulanlar

İzmir Gevreği ile simit arasındaki fark ne?

Tescile göre gevrek, kaynar üzüm pekmezi çözeltisinde ilk kez pişirilip ardından fırınlanır; bu iki aşamalı pişirme ona çıtır yapısını verir.

Açkı ne demek?

Pekmezlenip dinlenen halkaların bütün yüzeyinin suyla karıştırılmış susamla kaplanmasına yörede açkı denir.

Bir İzmir Gevreği kaç gram olur?

Fırından çıktıktan sonra 95–105 gram olmalıdır; şekil verilirken hamur en az 110 gramlık parçalara ayrılır.

İzmir Gevreği kaç derecede pişer?

Fırında 280–300 °C’de 12–15 dakika.

İzmir Gevreği hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 905, tescil tarihi 28 Eylül 2021, tescil ettiren İzmir Pide Gevrek İmalatçıları ve Benzerleri Esnaf Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?