Taşköprü Sarımsağı

Taşköprü Sarımsağı nedir?

Taşköprü sarımsağı, Kastamonu'nun Taşköprü ilçesinde yetiştirilen, geç hasat edilen ve yetişme süresi uzun bir sarımsaktır (*Allium sativum* var. *sativum*). Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde Taşköprü Sarımsağı adıyla menşe adı olarak kayıtlıdır. Tescil belgesine göre kokusu keskindir ve diğer sarımsaklara göre daha acıdır. Yöre mutfağında da öne çıkar: Kastamonu tiridinde ve Kastamonu pastırmasının çemeninde bu sarımsağın kullanılması tescil belgelerinde şart koşulmuştur.

Ayırt edici özellikler

Belgede başın dış kabuğu beyaz, diş kabukları pembe, diş eti krem-sarı olarak tarif edilir; dişlerde antosiyan şeritleri görülür. Bir başta ortalama 10–17 diş ve 5–10 koruyucu kabuk bulunur, dişler sıkı yerleşir ve kabuk baştan zor ayrılır. Baş ağırlığı 15–65 gram, baş çapı 25–70 milimetre, diş ağırlığı 2–3 gramdır. Kuru madde oranı ortalama yüzde 37 civarındadır. Çiçek sapı oluşabilir ama tohum bağlamaz. Adi depo koşullarında 8–10 ay dayanır.

Yetiştirme

Tarla sonbaharda derin ve yüzlek sürümlerle hazırlanır. Ekim şubat sonu ve mart ayında elle yapılır; dikimden önce dişlerine ayrılan başların ortadaki küçük dişleri ayrılır ve dişler 10–12 santimetre aralıkla toprağa gömülür. Dekara 100–150 kilogram baş kullanılır, azotlu gübre iki üç seferde verilir. Hasat temmuz ayında yörede geliştirilmiş söküm makinesiyle yapılır; dekar başına verim 700–1.200 kilogramdır.

Kurutma ve depolama

Sökülen sarımsaklar tarlada toprağa serilerek 8–12 gün kurutulur, ardından ayıklanıp sınıflandırılır. Nem ve rutubetten uzak kiler, askı ya da depolarda saklanan ürün nisan sonu–mayıs başına kadar dayanıklılığını korur. Belgeye göre ilçede 3.500–4.000 aile yılda 20–25 bin ton dolayında sarımsak üretir; ürünün yaklaşık yarısı hasatta, kalanı sezon boyunca depodan satılır.

Coğrafi işaret

Taşköprü Belediyesinin 28 Mayıs 2009 tarihli başvurusuyla (C2009/010) 135 numarayla menşe adı olarak tescil edildi; sicilde tescil tarihi 15 Haziran 2010'dur. Coğrafi sınır Taşköprü ilçesidir. Denetimi belediye koordinatörlüğünde ticaret ve sanayi odası, ilçe tarım müdürlüğü, ziraat odası ve sarımsak üreticileri birliğinden en az üç kişilik heyet yılda iki kez, gerektiğinde ve şikâyet hâlinde her zaman yapar.

Aynı ilden: Taşköprü Kuyu Kebabı, Kastamonu Pastırması, Kastamonu Tiridi / Kastamonu Simit Tiridi, Tosya Pirinci