İçeriğe geç
Lezzet

İspir Kuru Fasulyesi

İspir · Erzurum

İspir Kuru Fasulyesi; İspir'de yetişen, şeker fasulyesi diye bilinen, yuvarlağa yakın taneli, 2008'den geçerli menşe adıyla tescilli kuru fasulye.

İspir Kuru Fasulyesi Hakkında

İspir Kuru Fasulyesi nedir?

Tescil belgesine göre İspir Kuru Fasulyesi, İspir ilçesi sınırlarında yetiştirilen kuru fasulyedir. Taneleri yuvarlağa yakın ya da hafif böbrek biçimlidir; Türkiye'de "şeker fasulyesi" diye bilinen tiptendir.

Bitki ve tane

  • Büyüme tipi: yarı sarılıcı; bitki boyu 150-170 cm.
  • Bakla: bitki başına 40-50 bakla, bakla boyu 7-12 cm, baklada 4-5 tane.
  • Tane: 1000 tane ağırlığı 300-325 g.
  • Süreler: çimlenme 8 gün, çiçeklenme 56-61 gün, olgunlaşma 130-140 gün.
  • Çiçek ve yaprak: eflatun çiçek, yeşil ve üçgen yaprak.

Yetiştirmenin yöreye özgü yanları

Belgeye göre yörede yalnız çiftlik gübresi kullanılır. İlk çiçeklenmeye kadar sulama yapılmaz, sonra düzenli salma sulamaya geçilir. Hasat elle yapılır: sökülen bitkiler gölgeye taşınır ve taneler baklalardan elle çıkarılır.

Menşe adı

Menşe adı, ürünün bütün üretiminin tanımlanan yörede yapılmasını gerektirir. İspir Kuru Fasulyesi adıyla satılan fasulyenin İspir ilçesi sınırları içinde üretilmiş olması zorunludur.

Coğrafi işaret

İspir Esnaf ve Sanatkârlar Odası adına 141 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Koruma 7 Temmuz 2008'den geçerlidir; başvuru 5 Mayıs 2010 tarihli Resmî Gazete'de ilan edildi, TÜRKPATENT kaydında tescil tarihi 31 Ocak 2011 olarak geçer. 15 Kasım 2018'de değişiklik ilanı yayımlandı.

Üretim üzerine bir çalışma

Atatürk Üniversitesi'nden araştırmacıların 2014-2015'te 188 üreticiyle yaptığı ankete göre İspir fasulyesinin üretimi ve pazarlanması büyük ölçüde geleneksel yöntemlerle sürüyor.

İlgili lezzetler

Erzurum'un tescilli öteki fasulyeleri: Hınıs Fasulyesi ve Narman Şeker Fasulyesi. İspir'in bir başka tescilli ürünü İspir Kaymağıdır.

Fotoğraf

Kapak fotoğrafı: "İspir tipi" kuru fasulye yemeği; tescilli ürün olduğu doğrulanmadı. Fotoğraf: E4024, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 lisansıyla.

  • Coğrafi işaretli
  • Menşe adı
  • Tarım ürünü
  • Erzurum
  • İspir
  • Fasulye

Lezzetin Hikâyesi

Sicil belgesi fasulyenin tarihine dair bir anlatı içermez; ürünün özelliklerini İspir'in iklimi, toprağı ve yöredeki yetiştirme alışkanlıklarıyla açıklar. Fasulye dona duyarlı bir sıcak iklim bitkisidir; ansiklopedik kaynaklar İspir'in yaz aylarında görece ılıman bir iklime sahip olduğunu yazar.

Nasıl Üretilir?

  1. Toprak hazırlığı İlkbaharda ekimden önce toprak, alt üst etmeyen kazayağı ya da kırlangıç kuyruğu gibi aletlerle 8-12 cm derinlikte işlenir; tesviye edilip kesekler kırılır.
  2. Ekim İlkbahar son donları bittikten sonra yapılır; tescile göre çimlenme için toprak sıcaklığı en az 10 °C, hızlı çimlenme için en az 15 °C olmalıdır.
  3. Gübreleme Yörede yalnız çiftlik gübresi kullanılır.
  4. Bakım Çimlenmeden sonra oluşan kaymak tabakası hafif çapayla kırılır; bitkiler çiçeklenene kadar yabancı ot temizlenir.
  5. Sulama Ekimden hasada 400-450 mm su gerekir; yörede ilk çiçeklenmeye kadar sulanmaz, sonra düzenli salma sulama yapılır.
  6. Hasat ve harman Ağustosun ikinci yarısından eylül sonuna kadar, baklalar sarardığında elle yapılır; sökülen bitkiler gölgeye taşınır, taneler baklalardan elle çıkarılır.

Nerede Keşfedilir?

Bu lezzetin nerede bulunabildiği henüz derlenmedi.

İspir Kuru Fasulyesi Hakkında Sık Sorulanlar

İspir fasulyesi neden şeker fasulyesi diye bilinir?

Tescil belgesine göre taneleri yuvarlağa yakın ya da hafif böbrek biçimlidir; Türkiye'de bu tipe şeker fasulyesi denir.

İspir fasulyesi başka yerde yetiştirilebilir mi?

İspir Kuru Fasulyesi adıyla hayır. Menşe adı olduğu için bu adla satılan fasulyenin İspir ilçesinde üretilmiş olması zorunludur.

İspir fasulyesi ne zaman hasat edilir?

Ağustosun ikinci yarısından eylül sonuna kadar, elle.

İspir Kuru Fasulyesi ne zaman tescillendi?

7 Temmuz 2008'den geçerli olmak üzere 141 numarayla menşe adı olarak tescillendi; tescil 5 Mayıs 2010 tarihli Resmî Gazete'de ilan edildi.

Gerçek İspir fasulyesi nasıl anlaşılır?

Tescil belgesine göre taneleri yuvarlağa yakın ya da hafif böbrek biçimlidir; menşe adı olduğu için bu adla satılan fasulyenin İspir'de üretilmiş olması zorunludur.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

  • İspir'de bugün kaç dekarda fasulye ekiliyor, yıllık üretim ne kadar?
  • Çoruh üzerindeki barajlar İspir'in yaz sıcaklığını ve fasulye verimini değiştirdi mi?
  • 2018'deki değişiklik ilanında tescil metninde ne değişti?
  • İspir fasulyesi yörede en çok hangi yemeklerde pişiriliyor?
  • Piyasada "İspir fasulyesi" diye satılan ürünün gerçekten İspir'den geldiği nasıl denetleniyor?
Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör