Erzurum Aşotu
Erzurum
Lezzet
Erzurum Kara Fatma Çorbası
Erzurum
Erzurum Kara Fatma Çorbası; nohut, buğday, bulgur, mercimek ve semizotuyla pişen, üstüne otlu soğan dökülen, 2022'de tescillenmiş Erzurum çorbası.
- Yöre Erzurum
- Tür Çorba
- Coğrafi işaret Mahreç işareti
- Tescil yılı 2022
- Ana malzeme Nohut, aşurelik buğday…
- Servis Sıcak, sohariçle
Erzurum Kara Fatma Çorbası Hakkında
Erzurum Kara Fatma Çorbası nedir?
Erzurum Kara Fatma Çorbası, Erzurum'a özgü, nohut, aşurelik buğday, bulgur, yeşil mercimek ve semizotuyla pişirilip üzerine "sohariç" denen otlu soğan kavurması dökülen, 2022'den beri mahreç işaretiyle tescilli bir çorbadır. Tescil metnine göre Erzurum Kara Fatma Çorbası; nohut, aşurelik buğday, bulgur, yeşil mercimek, un, tereyağı, semizotu, kuru soğan, sarımsak, reyhan, nane ve kekikle yapılan bir çorbadır. Erzurum'da aşurelik buğdaya "den" ya da "gendime" de denir.
Sohariç
Çorbanın son dokunuşu, tereyağında pembeleşene kadar kavrulan soğana nane, reyhan ve kekik eklenerek hazırlanan karışımdır. Erzurum'da buna "sohariç" denir; çorbanın üzerine sıcak olarak dökülür.
Coğrafi işaret
Erzurum Ticaret Borsası'nın 29 Aralık 2021'deki başvurusuyla, 8 Aralık 2022'de 1275 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi.
İlgili lezzetler
Erzurum'un tescilli öteki çorbaları: Ayran Aşı Çorbası, Kesme Aşı Çorbası ve Herle Aşı Çorbası. İldeki gezilecek yerler Erzurum sayfasında.
- Coğrafi işaretli
- Çorba
- Erzurum
- Kurtuluş Savaşı
Lezzetin Hikâyesi
Tescil metninde aktarılan anlatıya göre çorbanın geçmişi Kurtuluş Savaşı yıllarına dayanır. Cephede gözü kara biçimde savaştığı için Atatürk tarafından "Kara Fatma" diye anılan Fatma Seher, askerlerin yemek ihtiyacını karşılamak için eldeki kıt kaynaklarla bu çorbanın tarifini oluşturmuş; çorba da onun adıyla anılmaya başlamıştır.
Bu anlatı tescil metninin kendisinde yer alır. Tarifin Kara Fatma'ya ait olduğunu gösteren dönemin yazılı bir belgesi bilinmemektedir; bu nedenle burada anlatı olarak aktarılıyor.
Fatma Seher Erden'in 1888'de Erzurum'da doğduğu ve Kurtuluş Savaşı'nda Sakarya ve Dumlupınar gibi batı cephesindeki muharebelerde bulunduğu kaynaklarda yer alır. Çorbanın onunla ne zaman ve nasıl ilişkilendirildiği bilinmiyor.
Nasıl Hazırlanır?
Malzemeler
Çorba için
- 150 g nohut (bir gece önceden ıslatılmış) (≈ 1 su bardağından az)
- 150 g den (aşurelik buğday) (≈ 1 su bardağından az)
- 150 g bulgur (≈ 1 su bardağından az)
- 200 g yeşil mercimek (≈ 1 su bardağı)
- 84 g buğday unu (≈ 7 yemek kaşığı)
- 100 g tereyağı (≈ yarım su bardağı)
- 2 litre su (≈ 10 su bardağı)
- 100 g semizotu
- 3 diş sarımsak
- 40 g tuz
Sohariç için
- 100 g kuru soğan (≈ 1 orta boy)
- 100 g tereyağı (≈ yarım su bardağı)
- 4,5 g kuru nane
- 12 g reyhan
- 3 g kekik
≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.
Hazırlanışı
- Baklagilleri hazırla 150 g nohut bir gece önceden ıslatılıp haşlanır. 150 g den (aşurelik buğday), 150 g bulgur ve 200 g yeşil mercimek ayrı kaplarda 10 dakika suda bekletilir; bulgur yıkanıp 5 dakika haşlanır.
- Unu kavur 84 g buğday unu 100 g tereyağıyla 5 dakika kavrulur; pembeleşince 2 litre su eklenip 10 dakika pişirilir.
- Birleştir Homojen hâle gelince nohut, mercimek, den, bulgur, 100 g semizotu, 3 diş sarımsak ve 40 g tuz eklenir; kısık ateşte 15 dakika pişirilir.
- Sohariç hazırla Küp doğranmış 100 g soğan kalan 100 g tereyağıyla pembeleşene kadar yaklaşık 5 dakika kavrulur; 4,5 g nane, 12 g reyhan ve 3 g kekik eklenir.
- Servis et Sohariç sıcak hâlde çorbanın üzerine dökülür.
Nerede Keşfedilir?
Bu lezzetin nerede bulunabildiği henüz derlenmedi.
Erzurum Kara Fatma Çorbası Hakkında Sık Sorulanlar
Kara Fatma çorbasının adı nereden geliyor?
Tescil metninde aktarılan anlatıya göre Kurtuluş Savaşı'nda cephede savaşan ve Atatürk'ün "Kara Fatma" diye andığı Fatma Seher, askerler için kıt kaynaklarla bu çorbayı yapmış; çorba onun adıyla anılmıştır.
Sohariç nedir?
Tereyağında kavrulan soğana nane, reyhan ve kekik eklenerek hazırlanan ve çorbanın üzerine dökülen karışımın Erzurum'daki adıdır.
Den ya da gendime ne demek?
Erzurum'da aşurelik buğdaya verilen addır.
Erzurum Kara Fatma Çorbası ne zaman tescillendi?
8 Aralık 2022'de, Erzurum Ticaret Borsası adına 1275 numarayla mahreç işareti olarak tescillendi.
Kara Fatma çorbası nasıl servis edilir?
Tescil metnine göre tereyağında soğan, nane, reyhan ve kekikle hazırlanan sohariç sıcak hâlde çorbanın üzerine dökülerek servis edilir.
Evde Böyle Yapıyoruz
Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.
Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.
Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Bilmediklerimiz
- Kara Fatma Çorbası anlatısını destekleyen dönemin yazılı bir kaydı var mı?
- Çorbanın Kara Fatma ile ilişkisini anlatan, 2021 öncesine ait yazılı bir kaynak var mı?
- Kara Fatma batı cephesinde savaştığına göre çorba Erzurum'a nasıl ve ne zaman bağlandı?
- Çorba tescilden önce Erzurum'da hangi adla biliniyordu?
- "Sohariç" kelimesinin kökeni ne, başka yemeklerde de kullanılıyor mu?
- Bugün Erzurum'da bu çorbayı düzenli pişiren lokanta var mı?
Kaynaklar
Katkıda Bulun
Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.
Katkıda bulununAynı Yöreden Diğer Lezzetler
Tüm lezzetleri gör-
-
Erzurum Civil Peyniri
Erzurum
-
Erzurum Kadayıf Dolması
Erzurum
-
Erzurum Ketesi
Erzurum
-
Erzurum Su Böreği
Erzurum
Fotoğraf Galerisi
Fotoğraf bekleniyor
Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.