Tekke Camii

Hakkında
Tekke Camii, Kilis merkezinde Cumhuriyet Meydanı yakınında, Tekke Mahallesi'nde yer alır. Kaynaklarda Canbolat Camii, Canboladoğlu Camii ve Canboladiyye Camii adlarıyla da geçer. "Tekke" adı, yanındaki Mevlevi dergâhından gelir (Kure Ansiklopedi). Cami, eski adı Pazar Meydanı olan Cumhuriyet Meydanı çevresindeki tarihi yapı grubunun parçasıdır (Polat, İKÜ tezi).

Tarihçe
Cami, Kanuni Sultan Süleyman döneminde, 960 (1553) yılında Kilis sancakbeyi Canbolat Bey tarafından yaptırılmıştır. Cami, medrese ve türbeden oluşan bir külliyenin parçasıdır (TDV İslâm Ansiklopedisi). Canbolat Bey aynı dönemde Kilis'te kervansaraylar, bir bedesten ve pazar yerleri de yaptırmış; bu yapılar kentin çekirdeğini oluşturmuştur (TDV İslâm Ansiklopedisi).

Yakın dönemde yapı iki kez onarım gördü. Cami, Suriye'deki çatışmalar sırasında Kilis'e atılan roketlerin hedef aldığı yapılar arasında yer aldı. Hasarın ardından Vakıflar Gaziantep Bölge Müdürlüğü restorasyon yaptı; Şubat 2018'de çalışmaların büyük ölçüde bittiği ve caminin Temmuz ayında yeniden açılmasının beklendiği açıklandı (AA, 2018). Yapı, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın kültür varlıkları envanterinde tescillidir (Kure Ansiklopedi). 6 Şubat 2023 depremlerinde Kilis'teki vakıf eserlerinin çoğu orta ve ağır hasar gördü. Canbolat Paşa Tekke Camii, Eylül 2023'te restorasyonu başlatılan yapılar arasındaydı (AA, 2023). Aynı açıklamaya göre Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne bağlı Kilis'teki 38 eserden 33'ü orta ve ağır hasar görmüştü. Bakan Ersoy'un Nisan 2026'daki açıklamasına göre depremden etkilenen 24 vakıf eserinden 12'sinin restorasyonu tamamlanmış, kalanların Mayıs-Haziran 2026'da bitirilmesi hedeflenmişti (Yeni Birlik Gazetesi, 2026).

Mimari
Kare planlı harim tek büyük kubbeyle örtülüdür. Kubbe çapı 14,40 m olarak verilir; bu, Kilis camileri arasındaki en geniş kubbe olarak kaydedilir. Son cemaat yeri beş kemerlidir ve çokgen kasnaklı ana kubbeyle bütünleşir (Kure Ansiklopedi).

Minare kuzeybatı köşede yer alır ve siyah-beyaz kesme taştan yapılmıştır. Üç bilezikli gövdesinin şerefe altı mukarnaslıdır. Cümle kapısı kuzeydedir. Doğu ve batı cephelerinde pencereler yer alır. Pencere alınlıklarında çini bezemeler ve taş rozetler, pervazlarda siyah ve sarı mermer kullanılmıştır; üst sıra pencereler vitraylıdır. Avluda beyaz taş döşeme, taş abdesthane ve bir kuyu bulunur (Kure Ansiklopedi). Bazı kaynaklar caminin Mimar Sinan'a atfedildiğini aktarır; ancak bu atıf kesinleşmiş değildir (Rome Art Lover).

Ziyaret
Cami, Mevlevihane ile aynı meydanda olduğundan iki yapı birlikte gezilebilir. Deprem sonrası restorasyonun 2023'te başladığı biliniyor; caminin ibadete yeniden açılıp açılmadığına dair güncel bir resmî açıklamaya ulaşılamadı. Ziyaret öncesinde güncel durumu Kilis Müftülüğü'nden veya Vakıflar Gaziantep Bölge Müdürlüğü'nden öğrenmek yararlı olur.