Tarihi Yapı
Söylemez Baba ve Söylemez Ana Kümbetleri
Erzurum / Karayazı
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Karayazı Aşağı Söylemez köyünde kitabesiz iki silindirik kesme taş kümbet; Söylemez Ana'nın taçkapı süslemesi hâlâ okunuyor. Tarih, yapı ve ziyaret.
Hakkında
Söylemez Baba ve Söylemez Ana kümbetleri, Karayazı'ya bağlı Aşağı Söylemez köyünde, birbirine yakın, silindirik gövdeli ve kesme taştan iki kümbet. İkisinde de kitabe yok; Söylemez Ana Kümbeti'nin kuzey taçkapısındaki geometrik süsleme hâlâ okunuyor. Gitmeden bil: iki yapı da kısmen yıkık ve köy mezarlığının içinde.
Yola çıkmadan önce: Köy mezarlığının içinde: ziyaret edenler varsa bekle, mezarları izinsiz fotoğraflama. Yıkık duvarların dibine girme, sandukalara ve mihraplara dokunma.
Söylemez Ana Kümbeti
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre köy mezarlığının doğu bölümünde, muntazam kesme taştan, silindirik bir kümbet. Gövdenin 2,5 metrelik bölümü ayakta; kubbesi yıkılmış, içten kubbe, dıştan konik külahla örtülü olduğu tahmin ediliyor. Kuzeye bakan taçkapının çevresindeki kesişen sekizgen ve dörtlü düğüm motifleri belirginliğini korumuş. Mukarnas kavsaralı mihrap duruyor; türbeye iki basamakla iniliyor ve içeride biri yekpare taştan, diğeri örme iki sanduka var.
Söylemez Baba Kümbeti
Yine kesme taştan ve silindirik planlı. Ansiklopediye göre konik kubbesi tamamen, duvarları kısmen yıkılmış. Sanduka bölümüne güneydoğudaki geniş kapıdan üç basamakla iniliyor; içeride kesme taştan köşeli bir sanduka ve kıble yönünde mukarnas kavsaralı bir mihrap var. Taçkapı çerçevesindeki motifler önemli ölçüde silinmiş.
Kim yatıyor, ne zaman yapıldı?
Kitabe olmadığı için kimlikler rivayete dayanıyor. Ansiklopediye göre Baba Kümbeti'ndeki kişinin Horasan Baba'nın arkadaşı Söylemez Baba, Ana Kümbeti'ndekinin onun hatunu olduğu kabul ediliyor; ansiklopedi bu kabulden yola çıkarak Söylemez Baba'nın Hicri 440 (Miladi 1048) dolaylarında yaşamış olması gerektiğini yazıyor. Bu, bir rivayetin üzerine kurulmuş bir varsayım.
Küre Ansiklopedisi ise iki yapıyı mimari özelliklerine bakarak 14. yüzyıla tarihliyor. Kesin tarih bilinmiyor. Aynı köyde Besrail Baba ve Halife Mirza adlarıyla anılan iki kitabesiz mezar daha var.
Nasıl gidilir?
İki kümbet Aşağı Söylemez köyünde, birbirine yürüme mesafesinde. Köy Karayazı ilçesinin batı ucunda; köye özel bir mesafeyi kaynaklarda bulamadık. Haritadan yaptığımız kuş uçuşu hesapla köy Karayazı'ya yaklaşık 31 km, Erzurum'a yaklaşık 54 km.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Karayazı'da Cunni Mağarası, Çelikli Köyü Kaya Mezarı ve Ziliş Kalesi Kaya Mezarları var.
Ne zaman gidilir?
Haziran–eylül. Karayazı Kaymakamlığı'na göre ilçede kar genellikle ekim sonundan mayısa kadar yağıyor. Tescil durumu doğrulanmadı.
2863 sayılı Kanun, belirli dönemlere ait taşınmazları tescil edilmemiş olsalar da korunması gerekli kültür varlığı sayıyor.
Bilmediklerimiz
- Kümbetler ne zaman yapıldı?
- Söylemez Baba rivayetinin ilk yazılı kaynağı ne?
- Kümbetler tescilli mi?
- Aşağı Söylemez'e Erzurum ve Karayazı'dan karayolu mesafesi kaç km?
- Kümbetler restorasyon gördü mü?
- Öne çıkan Kitabesiz iki silindirik kesme taş kümbet ve geometrik süslemeli taçkapı
- Kategori Tarihi Yapı
- Plan Silindirik gövde, kesme taş
- Kitabe Yok
- Tarih Rivayete göre 11. yy; Küre'ye göre 14. yy (mimari)
- Durum İkisi de kısmen yıkık
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Söylemez Baba ve Söylemez Ana Kümbetleri'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Söylemez Baba ve Söylemez Ana Kümbetleri
Buradan Az Ötede
Söylemez Baba ve Söylemez Ana Kümbetleri'ne yakın tarihi ve doğal yerler
Tüm benzer yerleri gör
Kaynaklar
- Erzurum Ansiklopedisi "Karayazı İlçesi", (yazar ve tarih belirtilmemiş) Ansiklopedi
- Akpınar B. "Karayazı (İlçe)", Küre Ansiklopedi, 19.04.2025 Ansiklopedi
- Karayazı Kaymakamlığı "Tarihçe" Resmî Yayın
- Aktarılanlar (görülmedi): Beygu A. Ş. (1936). Erzurum Tarihi, Anıtları, Kitabeleri
- Gündoğdu H., Bayhan, A. A., Arslan, M. Sanat Tarihi Açısından Erzurum
- Wikipedia (EN) "Aşağısöylemez, Karayazı" (nüfus) Ansiklopedi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Söylemez Baba ve Söylemez Ana Kümbetleri'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Söylemez Baba ve Söylemez Ana Kümbetleri hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Söylemez Baba ve Söylemez Ana Kümbetleri Hakkında Sık Sorulanlar
Söylemez kümbetleri nerede?
Karayazı'ya bağlı Aşağı Söylemez köyünde; Ana Kümbeti mezarlığın doğu bölümünde, Baba Kümbeti yakınında.
Kümbetlerde kim yatıyor?
Kitabe olmadığı için kesin bilinmiyor. Rivayete göre Söylemez Baba ve hanımı.
Ne zaman yapıldı?
Kesin değil. Rivayet zinciri 11. yüzyılı, Küre Ansiklopedisi mimariye bakarak 14. yüzyılı öneriyor.
Hangisi daha iyi korunmuş?
Ana Kümbeti: gövdenin 2,5 metresi ayakta ve taçkapı süslemesi belirgin.
İçeri girilebiliyor mu?
Ana'ya iki, Baba'ya üç basamakla iniliyor; yıkık duvarlara yaklaşırken dikkatli ol.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.