Ören Yeri ve Eski Yerleşim
Cunni Mağarası
Erzurum / Karayazı
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Karayazı Salyamaç yakınında iki katlı Cunni Mağarası: ortaçağ kilisesi ve Oğuz boylarına atfedilen yaklaşık 50 damga ve işaret. Ulaşım ve uyarılar.
Hakkında
Cunni Mağarası, Karayazı'ya bağlı Salyamaç köyünün kuzeydoğusundaki kalkerli kayalıklarda iki katlı bir mağara: bir katında apsisli bir ortaçağ kilisesi, ovaya bakan bölmesinde Oğuz boylarına atfedilen damgalar ve işaretler var. Alpaslan Ceylan'ın 2006 tarihli bildirisine göre mağarada yaklaşık 50 damga, işaret ve tasvir bulunuyor. Gitmeden bil: yerini tarif eden bir işaret yok; köyden biriyle git.
Yola çıkmadan önce: Damgalara dokunma, üzerine tebeşir, su ya da başka bir madde sürme. El feneri götür; mağaranın yerini köyden birine göstermeden arama.
Neden gitmeli?
Ceylan'ın XV. Türk Tarih Kongresi'nde sunduğu bildiriye göre mağaranın alt katında apsisli bir ortaçağ kilisesi, doğuya bakan büyük bölmede ise yaklaşık 50 damga, işaret ve tasvir var: 12 Oğuz boyuna ait 29 çeşit damga, runik harfler, süvari ve dağ keçisi motifleri. Aynı kaya kütlesinde iki farklı kullanımı yan yana görüyorsun.
AA'nın 6 Aralık 2020 haberinde Doç. Dr. Oktay Özgül, Ceylan ve Günaşdı ile 20 yıldır bölgede çalıştıklarını, Anadolu'da 5 runik harfin ilk kez burada tespit edildiğini ve damgaların Kayı, Eymür, İğdir, Yazır ve Avşar boylarına ait olduğunu söylüyor; mağarayı 1071 öncesi Türk varlığının kanıtı sayıyor. Bu değerlendirmeler mağarada çalışan araştırmacılara ait; bağımsız bir çalışmayla sınandığını doğrulayamadık.
Mağaranın yapısı
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre mağara iki katlı ve 15 metre uzunluğunda; vadiye bakan yönde giriş ve aydınlık açıklıkları var. Konumu ilçenin güneybatısında, 2.500 metrelik Kazlıbel Dağı üzerinde, Karataştepe yaylasının güneydoğusunda veriliyor. Ansiklopedi mağarayı İskitlerin kullanmış olabileceğini de bir ihtimal olarak yazıyor.
Cengiz Saltaoğlu'nun Academia.edu'daki çalışması yazıtlardan ikisini Kayı damgalı bir yakarış ve Çepni damgalı bir anma yazıtı olarak okuyor; hakemli bir yayın değil.
Koruma
AA'nın 2020 haberinde Karayazı Belediyesi'nden Erdal İnan, mağaranın define ya da başka amaçlarla kazılıp tahrip edilmemesi için çağrı yapıyor. Tescil durumunu doğrulayamadık; 2021–2026 arasına ait bir haber bulamadık. Kazı çukuru görürsen kenarına yaklaşma.
2863 sayılı Kanun, belirli dönemlere ait taşınmazları tescil edilmemiş olsalar da korunması gerekli kültür varlığı sayıyor.
Nasıl gidilir?
Mağara Salyamaç köyünün kuzeydoğusunda; Ceylan 6 km, Erzurum Ansiklopedisi 4 km diyor. Yolun ne kadarının araçla gidilebildiğini doğrulayamadık; son kısmın yaya olduğunu varsay. Karayazı'nın Erzurum'a uzaklığı kaynaklarda 110 ve 120 km.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Karayazı'da Söylemez kümbetleri, Çelikli Köyü Kaya Mezarı ve Ziliş kaya mezarları var.
Ne zaman gidilir?
Haziran–eylül. Erzurum Ansiklopedisi'ne göre Karayazı arazisi yılın yedi ayı karla kaplı. Damgaların olduğu bölme doğuya baktığı için sabah ışığı yüzeyi daha iyi okutur.
Bilmediklerimiz
- Damgalar ne zaman yapıldı?
- Mağara tescilli mi?
- Mağaranın kesin konumu ve Salyamaç'a uzaklığı ne?
- Alt kattaki kilise ne zaman yapıldı?
- Katlar arasında güvenli bir geçiş var mı?
- Öne çıkan Aynı mağarada ortaçağ kilisesi ile Oğuz boylarına atfedilen damgalar ve runik harfler
- Kategori Ören Yeri ve Eski Yerleşim
- Köye uzaklık 6 km (Ceylan) / 4 km (Erzurum Ansiklopedisi)
- İçerik ~50 damga, işaret ve tasvir; apsisli kilise
- Damgalar 12 Oğuz boyuna ait 29 çeşit (Ceylan)
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Cunni Mağarası'ndan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Cunni Mağarası
Kaynaklar
- Ceylan A. (2010). Doğu Anadolu'da İlk Türk İzleri. XV. Türk Tarih Kongresi (2006) Bildiriler, I. Cilt, Ankara: TTK, 216–226.
- AA (İ. H. Demir) "Erzurum'un tarih kokan mağarası: Cunni", 06.12.2020
- Erzurum Ansiklopedisi "Karayazı İlçesi", Ansiklopedi
- Akpınar B. "Karayazı (İlçe)", Küre Ansiklopedi, 19.04.2025 Ansiklopedi
- Saltaoğlu C. (2018). Cunni Mağarası yazıtları, Academia.edu
- İkincil yazarsız: altayli.net, "Doğu'daki ilk Türk yerleşmelerinden Cunni Mağarası" (1965 Vary–Yalçın aktarımı)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Cunni Mağarası'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Cunni Mağarası hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Cunni Mağarası Hakkında Sık Sorulanlar
Mağarada gerçekten runik harfler var mı?
Mağarada çalışan araştırmacılar runik harfler tespit ettiklerini yayımladı; okumalar onların yorumuna dayanıyor.
Kaç damga var?
Ceylan'a göre yaklaşık 50 damga, işaret ve tasvir; bunların 29 çeşidi 12 Oğuz boyuna ait.
Kilise ne zamandan kalma?
Kaynaklar "ortaçağ kilisesi" demekle yetiniyor; kesin bir tarih bulamadık.
Mağara köye ne kadar uzak?
Kaynaklar 4 km ile 6 km arasında farklı değer veriyor.
Mağara koruma altında mı?
Tescil durumunu doğrulayamadık.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.