İçeriğe geç
Lezzet

Erzurum Demir Tatlısı

Erzurum

Erzurum Demir Tatlısı; desenli demir kalıbın hamura batırılıp yağda kızartılmasıyla yapılan, şerbet ve cevizle sunulan, 2021'de tescillenmiş tatlı.

Erzurum Demir Tatlısı Hakkında

Erzurum Demir Tatlısı nedir?

Erzurum Demir Tatlısı, Erzurum'a özgü, desenli demir kalıbın krep kıvamındaki hamura batırılıp kızgın yağda kızartılmasıyla yapılan, şerbet ve cevizle sunulan, 2021'den beri mahreç işaretiyle tescilli bir tatlıdır. Tescil metnine göre Erzurum Demir Tatlısı; un, süt, yumurta ve kabartma tozuyla hazırlanan hamura geometrik şekilli dökme demir ya da kara saç kalıplar batırılıp yağda kızartıldıktan sonra şerbetle tatlandırılan ve üzerine ceviz serpilerek servis edilen bir tatlıdır. Adını bu demir kalıplardan alır.

Kalıbın bakımı

Kalıplar kızartmadan sonra yıkanmaz; yağlı bir bezle silinip saklanır, uzun süre kullanılmayacaksa yağ dolu bir kavanozda durur. Aksi hâlde hamur demire yapışır. Kalıp, kızartma yağının içinde yağla birlikte ısıtılır ve her tatlıdan önce yeniden yağa daldırılır.

Ustalık nerede?

Tescil metni üç aşamayı ustalık gerektiren kısımlar olarak sayar: kalıbı hamura batırıp şekil vermek, hamuru sertleştirmeden altın sarısı olana kadar kızartmak ve tatlıyı şerbeti fazla çekip yumuşamadan şerbetlemek.

Coğrafi işaret

Erzurum Ticaret Borsası'nın 22 Mart 2021'deki başvurusuyla, 27 Aralık 2021'de 988 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi.

İlgili lezzetler

Erzurum'un tescilli öteki tatlılarından Erzurum Kadayıf Dolması, Erzurum Pekmezli Baklavası ve Erzurum Kaz Lokması sayfalarına da bakabilirsin. İldeki gezilecek yerler Erzurum sayfasında.

  • Coğrafi işaretli
  • Tatlı
  • Erzurum
  • Kızartma

Lezzetin Hikâyesi

Tescil metni, eski yıllarda her ailenin kendine özgü bir demir kalıbı olduğunu ve ailelerin yaptıkları demir tatlısının şeklinden tanındığını anlatır.

Nasıl Hazırlanır?

Malzemeler

Hamur için

  • 200 g buğday unu (≈ 1,5 su bardağı)
  • 120 ml süt (≈ yarım su bardağından biraz fazla)
  • 4 adet yumurta
  • 6 g kabartma tozu

Kızartmak için

  • 500 ml kızartma yağı (≈ 2,5 su bardağı)

Şerbet için

  • 720 g toz şeker (≈ 3,5 su bardağı)
  • 600 ml su (≈ 3 su bardağı)
  • çeyrek limon (suyu)

Üzeri için (miktarı tescilde yok)

  • ceviz içi (iri dövülmüş)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Şerbeti önce hazırla 720 g toz şeker ve 600 ml su hafif koyulaşana kadar 25-30 dakika kaynatılır; rengi sarı olunca ocaktan alınıp çeyrek limon suyu sıkılır, soğumaya bırakılır.
  2. Hamuru çırp 200 g un, 120 ml süt, 4 yumurta ve 6 g kabartma tozu krep hamuru kıvamına getirilir.
  3. Kalıbı ısıt 500 ml kızartma yağı ve demir kalıp tencereye konur; yağ kalıbın üzerini geçmeli. Kalıp yağla birlikte kızdırılır.
  4. Hamura batır Kızgın kalıp yağdan çıkarılıp hamura daldırılır; hamur kalıbın üstünü geçmemelidir.
  5. Kızart Kalıp hemen yağa konur; 3-4 saniye sonra hafifçe sallanarak hamur kalıptan ayrılır. İki yüzü altın sarısı olunca çıkarılır. Her tatlıdan önce kalıp yeniden yağda ısıtılır.
  6. Şerbetle ve sun Soğuyan tatlılar ılık şerbete batırılıp çıkarılır; üzerine iri dövülmüş ceviz serpilir.

Nerede Keşfedilir?

Bu lezzetin nerede bulunabildiği henüz derlenmedi.

Erzurum Demir Tatlısı Hakkında Sık Sorulanlar

Demir tatlısı adını nereden alır?

Hamurun batırılarak şekil verildiği dökme demir ya da kara saç kalıplardan.

Demir tatlısı kalıbı yıkanır mı?

Hayır. Tescil metnine göre yağlı bezle silinip saklanır; yıkanırsa hamur demire yapışır.

Erzurum Demir Tatlısı ne zaman tescillendi?

27 Aralık 2021'de, Erzurum Ticaret Borsası adına 988 numarayla mahreç işareti olarak tescillendi.

Demir tatlısının hamuru nasıl olmalı?

Tescil metnine göre krep hamuru kıvamında olmalıdır; kızgın kalıp hamura daldırılırken hamur kalıbın üstünü geçmemelidir.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

  • Eski aile kalıpları bugün nerede, bir müzede ya da koleksiyonda saklanıyor mu?
  • Kalıpları Erzurum'da kimler yapıyordu; bugün hâlâ üreten usta var mı?
  • Hangi desenler yaygındı, desenlerin bir anlamı var mıydı?
  • Tatlı hangi günlerde (bayram, düğün, misafir) yapılırdı?
  • Erzurum'da tescilli demir tatlısı en güvenilir nerede bulunur?
Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör