İçeriğe geç

Ani'nin kapısı, kaşarın ve Baltık mimarisinin kenti

Merkez

Kars

Kars Merkez, tarihi Kars Kalesi, Taş Köprü ve Baltık mimarili binalarıyla öne çıkar. Ani Ören Yeri'ne gitmeden ve Kars kaşarını tatmadan dönme; rehbere göz at.

Merkez Hakkında

Kars Merkez, Doğu Anadolu'nun kuzeydoğu ucunda, yaklaşık 1.768 metre yükseklikteki Kars Platosu üzerinde kurulmuş il merkezini ve çevresindeki köyleri kapsayan ilçedir. Bin yıllık kalesi, Rus döneminden kalma Baltık üslubu yapıları, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Ani Ören Yeri ve meşhur kaşar peyniriyle Kars Merkez, bölgeyi gezmek isteyenler için doğal başlangıç noktasıdır. 2025 adrese dayalı nüfus verilerine göre ilçede 121 bin 154 kişi yaşar.

Tarihçe

Kars'ın tarihi Tunç Çağı'na kadar uzanır. Kent, 10. yüzyılda Bagratlı Krallığı'nın başkenti oldu; başkentin Ani'ye taşınmasından sonra da yerel bir krallık merkezi olarak önemini korudu. 1064'te Sultan Alparslan'ın seferiyle Türk hâkimiyetine giren bölge, Saltuklular, İlhanlılar ve Akkoyunlular döneminden geçti. Kars Kalesi'nin bugünkü biçimi büyük ölçüde 12. yüzyıl Saltuklu yapımı ile 1579'da Lala Mustafa Paşa'nın yaptırdığı onarıma dayanır.

Osmanlı–Rus savaşlarında birkaç kez kuşatılan Kars, 1877–1878 Savaşı'nın ardından 1878'de Rus yönetimine geçti ve 40 yıl bu yönetimde kaldı. Kentin ızgara planlı sokakları ve bazalt taşından Baltık mimarisi binaları bu dönemden kalmadır. Kars, 30 Ekim 1920'de Kâzım Karabekir Paşa komutasındaki birliklerce geri alındı. 13 Ekim 1921'de imzalanan Kars Antlaşması ile bugünkü doğu sınırı belirlendi.

Coğrafya ve iklim

İlçe, volkanik kökenli geniş Kars Platosu üzerinde yer alır. Kentin içinden Kars Çayı geçer. Geniş çayır ve meralar, büyükbaş hayvancılığın ve peynirciliğin temelini oluşturur. İklim sert karasaldır: Kışlar uzun, karlı ve çok soğuk; yazlar kısa ve serindir. Ocak ayında gece sıcaklıkları sıklıkla −15 °C'nin altına iner. Ölçülen en düşük sıcaklık −37 °C'dir. Gezi için en rahat dönem haziran–eylül arasıdır. Karlı Kars manzarası ve Doğu Ekspresi yolculuğu için ise aralık–şubat dönemi tercih edilir.

Gezilecek yerler

  • Ani Ören Yeri: Kentin yaklaşık 45 km doğusunda, Ocaklı köyü yakınında, Arpaçay kıyısındaki Orta Çağ kenti. 2016'dan beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde.
  • Kars Kalesi: Kentin üzerinde yükselen bazalt kale. Burçlarından eski şehrin ve Kars Çayı'nın panoraması görülür.
  • Taş Köprü: Kale eteğinde, Kars Çayı üzerindeki tarihi köprü. Çevresindeki hamamlarla birlikte eski Kars dokusunu yansıtır.
  • Kümbet Camii (Havariler Kilisesi): 10. yüzyıla tarihlenen, kubbe kasnağında havari kabartmaları bulunan merkezî planlı yapı.
  • Baltık mimarisi binaları: Faikbey ve Atatürk caddeleri çevresindeki Rus dönemi yapıları. Fethiye Camii de bu dönemden kalma eski bir kilisedir.
  • Ebul Hasan Harakani Türbesi ve Evliya Camii: Kentin manevi merkezlerinden biri sayılan türbe ve cami.
  • Kars Müzesi: Arkeolojik ve etnografik eserlerin sergilendiği müze.

Yöresel lezzetler

Kars mutfağının yıldızları coğrafi işaretli ürünlerdir: Kars Kaşarı, Kars Gravyeri, Kars Kaz Eti, Kars Ketesi ve Kars Balı. 2026'da tescillenen Kars Erişte Pilavı da kentte sık rastlanan bir yemektir. Kaz eti özellikle kış aylarında bulgur pilavıyla sunulur. Peynir dükkânlarının yoğunlaştığı çarşıda kaşar ve gravyerin tadına bakarak alışveriş yapılabilir.

Yönetim

Merkez ilçede kaymakamlık bulunmaz. İlçe doğrudan Kars Valiliği tarafından yönetilir. Ekim 2026 itibarıyla Kars Valisi Ziya Polat'tır. Kars Belediye Başkanı, 31 Mart 2024 seçimlerinde MHP'den seçilen Prof. Dr. Ötüken Senger'dir. İlçede belde belediyesi yoktur. İl merkezinde 23 mahalle, ilçeye bağlı 72 köy bulunur.

Ulaşım

Kars Harakani Havalimanı'ndan İstanbul ve Ankara'ya düzenli uçuşlar vardır. Ankara–Kars hattında çalışan Doğu Ekspresi ve sezonluk Turistik Doğu Ekspresi, kente demir yoluyla ulaşmanın en popüler yoludur. Bakü–Tiflis–Kars demir yolu kenti Kafkasya'ya bağlar. Karayoluyla Erzurum'dan Sarıkamış üzerinden, Ardahan ve Iğdır'dan ise doğrudan ulaşılır. Ani'ye toplu taşıma sınırlıdır; taksi ya da kiralık araç önerilir.

Merkez'in Köyleri ve Yerleri

Kars sayfası

Harita yükleniyor…

Merkez'deki Yerler (6)

Tüm yerleri gör
  • Ani Harabeleri Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Ani Harabeleri

    Kars / Merkez

    Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Kars'a yaklaşık 45 km, Arpaçay kıyısındaki Orta Çağ kenti Ani: 2016'dan beri UNESCO Dünya Mirası. MüzeKart geçerli; alan gölgesiz, en az yarım gün ayır.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Kars Kalesi Kale ve Tabya

    Kars Kalesi

    Kars / Merkez

    Kale ve Tabya

    Kars şehir merkezinde, Kars Çayı'na bakan kayalık tepedeki Saltuklu dönemi kale. Ziyarete açık; eteğinde Kümbet Camii ve Taş Köprü var. Yokuşa hazırlıklı ol.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Kümbet Camii Cami ve Medrese

    Kümbet Camii

    Kars / Merkez

    Cami ve Medrese

    Kars Kalesi eteğinde, 932-937'de Bagratlı kilisesi olarak yapılan, bugün cami olan yonca planlı yapı. Kasnakta 12 figür kabartması var; namaz vaktine dikkat.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Tarihi Yapı

    Boğatepe Ekomüze Zavot

    Kars / Merkez

    Tarihi Yapı

    Kars Boğatepe köyünde eski bir gravyer mandırasında 2011'de açılan, Türkiye'nin ilk peynir müzesi olarak tanıtılan ekomüze. Saat ve ücret için dernekle görüş.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kale ve Tabya

    Köroğlu Kalesi (Bozkale)

    Kars / Merkez

    Kale ve Tabya

    Kars'ın 15 km batısında, Bozkale köyü yakınında 3 m'yi aşan iri taş duvarlı kale. Seramik buluntular İlk Tunç Çağı ve Orta Demir Çağı'na tarihleniyor.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kilise ve Manastır

    Mezra Kilisesi

    Kars / Merkez

    Kilise ve Manastır

    Kars'ın 15 km kuzeydoğusunda, Mezra köyü yakınında Kars Çayı kıyısında yıkık bir Orta Çağ kilisesi. Kitabesi yok; 2018'de kaçak kazıyla ağır hasar gördü.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Merkez'in Köy ve Mahalleleri (8)

Tüm köy ve mahalleleri gör

İçeriği olan köy/mahalleler

Diğer köy ve mahalleler

  • Boğazköy
  • Küçükboğatepe
  • Küçükpirveli
  • Küçükyusuf
  • Mezraa

İlçeden Geçen veya İlçeye Yakın Rotalar

Tüm rotaları gör

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Merkez'den çektiğiniz fotoğrafları paylaşarak ilçenin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Merkez ile Komşu İlçeler

Tüm komşu ilçeleri gör

Merkez'in Değerleri

Tümünü gör

Bilmediklerimiz

Siz de katkıda bulunun

Kaynaklar

  • TÜİK ADNKS 2025 (nufusune.com ilçe tablosu
  • nüfus
  • S. Kocaman (2014)
  • İlçe oluş yılı ve belediye kuruluş yılı: bilgi aranıyor
  • [tur2-kunye 17.09.2026] Belediye: Arslan
  • Rus dönemi öncesi ve sırasındaki şehir yönetimleri bu yıla dahil değil)
  • İlçe oluş yılı: İçişleri Bakanlığı İl ve İlçe Kuruluş Tarihleri 2018 PDF’inde Resmî Yayın
  • elle bakılacak
Tüm kaynakları gör

Katkıda Bulun

Merkez hakkındaki bilginizi, fotoğraflarınızı ve deneyimlerinizi bizimle paylaşın. Bu coğrafyayı birlikte daha iyi tanıtalım.

Katkıda bulunun

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?