İçeriğe geç

Kuyucuk Gölü kuş cenneti ve Karapapak halı geleneği

Arpaçay

Kars

Arpaçay, Ermenistan sınırını çizen Arpaçay Nehri ve üzerindeki Arpaçay Barajı ile bilinen bir Kars ilçesi. Ovası, köyleri ve gezilecek yerleri bu rehberde.

Arpaçay Hakkında

Arpaçay, Kars'ın kuzeyinde, adını aldığı Arpaçay Irmağı'nın oluşturduğu Ermenistan sınırında yer alan bir tarım ve hayvancılık ilçesidir. Kuş gözlemcilerinin uğrak yeri Kuyucuk Gölü, sınırdaki Arpaçay Barajı ve köylerde süren halı dokumacılığı ilçenin öne çıkan değerleridir. 2025 verilerine göre ilçede 13 bin 770 kişi yaşar.

Tarihçe

Arpaçay çevresi, Ani merkezli Bagratlı Krallığı'nın hinterlandında kalıyordu. Bölge daha sonra Selçuklu, İlhanlı, Akkoyunlu ve Osmanlı yönetimlerine girdi. 1878'de Kars ile birlikte Rus yönetimine geçti ve 1918'deki çekilmenin ardından 1920'de Türk topraklarına katıldı. 1921 Kars Antlaşması ile Arpaçay Irmağı sınır olarak belirlendi.İlçe köylerinin yarısından fazlasında Karapapak (Terekeme) Türkleri yaşar. Yörenin halı ve kilim geleneği bu topluluğun kültürel mirasıyla iç içedir.

Coğrafya ve iklim

İlçe yaklaşık 1.165 km² yüzölçümüyle Kars Platosu'nun kuzey kesimine yayılır. Doğusunda sınır boyunca Arpaçay Irmağı akar. Irmak üzerine kurulan Arpaçay Barajı, Türkiye ve Ermenistan tarafından ortak kullanılan bir sulama barajıdır. İlçe merkezi yaklaşık 1.675 metre yüksekliktedir. Geniş çayırlar ve sulak alanlar göçmen kuşlar için önemli bir dinlenme alanı oluşturur. İklim sert karasaldır: Kışlar uzun ve karlı, yazlar serindir. Ekonomi tahıl ve yem bitkisi tarımı, büyükbaş hayvancılık ve el sanatlarına dayanır. Köylerde dokunan halılarda kırmızı tonlar, lacivert ve doğal yün renkleri hâkimdir. Bitkisel ve hayvan motifleri de bu dokumalarda sıkça kullanılır.

Gezilecek yerler

  • Kuyucuk Gölü: Adını yakınındaki köyden alan, Ramsar Sözleşmesi kapsamında korunan sulak alan. Göç dönemlerinde yüzlerce kuş türünü ağırlar ve Kars'ın en önemli kuş gözlem noktalarındandır.
  • Arpaçay Barajı ve sınır vadisi: Baraj gölü ve Arpaçay vadisinin manzarası. Sınır bölgesinde güvenlik uyarılarına uyulmalıdır.
  • Halı dokuma köyleri: Köylerde hâlâ tezgâhlarda dokunan geleneksel Kars halıları ve kilimleri görülebilir.

Arpaçay, Ani Ören Yeri gezisiyle aynı gün planlanabilir. Ani'nin ardından Kuyucuk Gölü'ne uğrayıp Kars'a dönmek mümkündür. Gölde dürbün ve sessizlik, iyi bir gözlemin anahtarıdır.

Yöresel lezzetler

Arpaçay mutfağında köy tereyağı, kaşar ve gravyer önemli yer tutar. Kışlık hazırlanan Kars Kaz Eti, fırın hamur işi Kars Ketesi ve yayla çiçeklerinden üretilen Kars Balı sofranın vazgeçilmezleridir. Karapapak mutfağından gelen ev yapımı erişte ve hamur işleri de sıkça hazırlanır. 2026'da coğrafi işaret alan Kars Erişte Pilavı bu geleneğin bilinen örneklerindendir.

Yönetim

Arpaçay Kaymakamı Mehmet Abdulkadir Güvenç'tir. Güvenç, 17 Haziran 2026 tarihli atama kararnamesiyle Edirne Meriç'ten gelmiş ve 13 Temmuz 2026'da göreve başlamıştır. Arpaçay Belediye Başkanı, 2024 yerel seçimlerinde AK Parti'den seçilen Zeki Elma'dır. İlçede belde belediyesi yoktur. İlçe merkezinde 4 mahalle (Bahçeler, Orta, Yalınçayır, Yeni), ilçeye bağlı 48 köy bulunur.

Ulaşım

Arpaçay'a Kars merkezden karayoluyla ulaşılır. İlçe, Kars–Ardahan ve Kars–Çıldır yönlerine giden yolların yakınındadır. Kars otogarından kalkan dolmuşlar ilçe merkezine sefer yapar. Kuyucuk Gölü ve köylere gitmek için araç kiralamak en pratik seçenektir. En yakın havalimanı Kars Harakani Havalimanı'dır.

Arpaçay'ın Köyleri ve Yerleri

Kars sayfası

Harita yükleniyor…

Arpaçay'daki Yerler (3)

Tüm yerleri gör
  • Çala Kilisesi Kilise ve Manastır

    Çala Kilisesi

    Kars / Arpaçay

    Kilise ve Manastır

    Arpaçay’a bağlı Doğruyol köyünün merkezinde, Çıldır Gölü kıyısına yakın ortaçağ kilisesi ve ona bitişik 19. yüzyıl köy camisi. İki yapı yan yana duruyor ve ikisi de bakım bekliyor. Köylüler ziyaretçilere kapıyı açıyor; saat ve ücret bilgisi yok.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kilise ve Manastır

    Kagari Kilisesi (kalıntı)

    Kars / Arpaçay

    Kilise ve Manastır

    Arpaçay Kakaç köyünde, köy camisinin yerinde duran küçük bir Orta Çağ kilisesinin izi: yalnızca yuvarlak apsise ait bir duvar parçası kaldı.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kale ve Tabya

    Polat Kalesi

    Kars / Arpaçay

    Kale ve Tabya

    Arpaçay'da Polat köyünün kuzeybatısında, ovaya hâkim, Urartu kiklopik tekniğiyle örülmüş çift surlu kale. Seramikler İlk Tunç ve Demir Çağı'na ait.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Arpaçay'ın Köy ve Mahalleleri (4)

Tüm köy ve mahalleleri gör

İçeriği olan köy/mahalleler

Diğer köy ve mahalleler

  • Polatköyü

İlçeden Geçen veya İlçeye Yakın Rotalar

Tüm rotaları gör

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Arpaçay'dan çektiğiniz fotoğrafları paylaşarak ilçenin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Arpaçay ile Komşu İlçeler

Tüm komşu ilçeleri gör

Arpaçay'ın Değerleri

Tümünü gör

Bilmediklerimiz

Siz de katkıda bulunun

Kaynaklar

  • Vikipedi Ansiklopedi
  • tek kaynak
  • TÜİK ADNKS 2025 (nufusune.com)
  • Belediye kuruluş yılı: bilgi aranıyor
  • [tur2-kunye 17.09.2026] 1927 birleşmesi: Arpaçay İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü Resmî Yayın
  • artık tek kaynak değil
  • Belediye kuruluş yılı: bilgi aranıyor
Tüm kaynakları gör

Katkıda Bulun

Arpaçay hakkındaki bilginizi, fotoğraflarınızı ve deneyimlerinizi bizimle paylaşın. Bu coğrafyayı birlikte daha iyi tanıtalım.

Katkıda bulunun

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?