Tarihi Yapı
Boğatepe Ekomüze Zavot
Kars / Merkez
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Kars Boğatepe köyünde eski bir gravyer mandırasında 2011'de açılan, Türkiye'nin ilk peynir müzesi olarak tanıtılan ekomüze. Saat ve ücret için dernekle görüş.
Hakkında
Kısaca
Boğatepe Ekomüze Zavot, Kars Merkez ilçesine bağlı Boğatepe köyünde, eski bir gravyer mandırası binasında. 2011’de Boğatepe Çevre ve Yaşam Derneği’nin girişimiyle açıldı ve Türkiye’nin ilk peynir müzesi olarak tanıtılıyor. Gitmeden bilmen gereken tek şey: burası bir köy müzesi; açık olduğu gün ve saatleri resmî bir kaynakta bulamadık, önceden derneğe sor.
Neden gitmeli
Kars peynirinin hikâyesini bir fabrikada değil, peynirin yapıldığı köyde, eski mandıranın kendi binasında görüyorsun. Müzenin adı, yöredeki eski mandıralara verilen zavot adından geliyor. Dernek başkanının 2012’deki anlatımına göre müzede 1860’lı yıllara ait süt alım sözleşmeleri gibi belgeler ve 1920’de yapılmış bir maya sandığı dahil, peynircilikte kullanılan eski ekipman bulunuyor.
Müze yalnızca bir sergi değil. Bir akademik çalışmaya göre köyde 1999 sonrasında durma noktasına gelen mandıracılık ve peynir üretimi yeniden canlandırıldı; ekomüze de bu canlanmanın parçası. 2014’teki bir sözlü tarih projesinde gravyer ve kaşar ustaları, sütçüler ve mandıra çiftçileriyle yapılan görüşmelerin müze arşivinde saklanacağı açıklanmıştı.
Beklentini ayarla: büyük bir şehir müzesi değil, köy ölçeğinde bir mekân. Değeri, anlattığı hikâyede ve çevresindeki üretimde.
Kritik bilgi: binanın hikâyesi ve çelişki
Binayı kimin yaptırdığı konusunda kaynaklar ayrışıyor. 2014 tarihli bir habere göre bina 19. yüzyılın son çeyreğinde Rus döneminde inşa edildi, 1918’e kadar Malakanlar ve İsviçreli peynirciler tarafından, Cumhuriyet’in ilanından 1976’ya kadar da bir köy kooperatifi tarafından mandıra olarak kullanıldı. Dernek başkanı ise 2012’de binanın 1880’de İsviçreli işadamı Davit Moser tarafından yaptırıldığını ve Kars’ta gravyerin ilk üretildiği yer olduğunu söylemişti.
Açılış saatleri belirsiz. Müze bir dernek tarafından işletiliyor. Gün, saat ve ücret bilgisini resmî bir kaynakta bulamadık; derneğin internet sitesindeki iletişim bilgilerinden önceden sor.
Ziyaret günleri, saatleri ve giriş ücreti doğrulanmadı.
Nasıl gidilir
Kars şehir merkezinden Boğatepe köyüne gidiyorsun. Köyün Kars’a mesafesi ve yolun durumu için resmî bir kaynak bulamadık. Müze köyün içinde; köye vardığında bulmak zor değil.
Mesafe ve yol durumu doğrulanmadı.
Ne zaman gidilmeli
Boğatepe yüksek bir yayla köyü; kışlar uzun ve sert. Yaz ayları hem yol hem köydeki üretimi görmek için daha uygun. Mandıraların hangi aylarda çalıştığını merak ediyorsan derneğe sor. Resmî bir mevsim önerisi yok.
Dernek başkanı 2012’de köyün rakımının yaklaşık 2.400 metre olduğunu söylemişti; bu değer resmî bir kaynakta doğrulanmadı.
Ne kadar zaman ayırmalı
Müzeyi gezmek kısa sürer. Köyde peynir üretimini görmek ve üreticilerle konuşmak istiyorsan zamanı uzat; Kars çıkışlı yarım günlük bir plan yap.
Süre önerisi planlama amaçlıdır, ölçülmüş bir değer değildir.
Pratik sorular
- Giriş ücreti: Doğrulanmadı.
- Peynir satın alınabilir mi? Köyde gravyer ve kaşar üretildiği biliniyor; satış noktası ve koşulları doğrulanmadı.
- Çocukla gidilir mi? Evet; köy ölçeğinde bir müze.
- Tekerlekli sandalye: Binanın erişilebilirliği doğrulanmadı.
- Kamp ve karavan: Doğrulanmadı; köyden izin almadan kamp yapma.
- Rakım 2215 m
- Öne çıkan Eski gravyer mandırası binasında Türkiye’nin ilk peynir müzesi
- Kategori Tarihi Yapı
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Boğatepe Ekomüze Zavot'tan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Boğatepe Ekomüze Zavot
Kaynaklar
- Kars Manşet Kars peynirciliğinin tarihi (08.05.2014)
- Gazete Kars Zavot Eko Müze büyük ilgi görüyor (27.09.2012)
- Boğatepe Köyü’nde (Kars) Geleneksel Kars Gravyer ve Kaşar Peyniri Üretiminin Yöre Ekonomisi ve Tanıtımına Katkısı (TCK 75. Kuruluş Yılı Uluslararası Kongresi bildirisi)
- Boğatepe Çevre ve Yaşam Derneği bogatepe.org
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Boğatepe Ekomüze Zavot'tan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Boğatepe Ekomüze Zavot hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Boğatepe Ekomüze Zavot Hakkında Sık Sorulanlar
Kars Peynir Müzesi ile Ekomüze Zavot aynı yer mi?
Evet. Müze halk arasında ve basında Kars Peynir Müzesi olarak da anılıyor.
Müze ne zaman açıldı?
2011’de. Kuruluşu Boğatepe Çevre ve Yaşam Derneği’nin girişimi, Büyük ve Küçük Boğatepe muhtarlarının işbirliği ve Birleşmiş Milletler Binyıl Kalkınma Hedefleri Fonu’nun desteğiyle gerçekleşti.
Zavot ne demek?
Yörede eski mandıralara verilen addır; müze adını buradan alıyor.
Müze her gün açık mı?
Doğrulanmadı. Gitmeden derneğe sor.
Kars Peynir Rotası ile ilgisi var mı?
Derneğin sitesinde, 2020’de hayata geçirilen Kars Peynir Rotası Projesi’ne ilişkin haberler yer alıyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.