Diyarbakır Surları ve İçkale
Başlangıç
Doğa ve Manzara
Hevsel Bahçeleri
Diyarbakır / Sur
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Diyarbakır surları ile Dicle Nehri arasında uzanan Hevsel Bahçeleri, 2015'te surlarla birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan tarım alanıdır.
Hakkında
Hakkında
Hevsel Bahçeleri, Diyarbakır Kalesi ile Dicle Nehri arasındaki taşkın ovasında yer alan tarım alanıdır (Vikipedi). Bahçeler, 2015'te UNESCO'nun 39. oturumunda "Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı" adıyla Dünya Mirası Listesi'ne alındı; alan 2013'te geçici listeye girmişti (Vikipedi). UNESCO, bahçeleri kent ile Dicle arasında yeşil bir bağlantı olarak tanımlar ve yüzyıllar boyunca kenti gıda ve su ile beslediğini belirtir (UNESCO).
Tarihçe
Vikipedi, bahçelerin ilk kez MÖ 9. yüzyıla ait Arami kayıtlarında anıldığını yazar (Vikipedi). Aynı kaynağa göre Asur Kralı II. Asurnasirpal MÖ 866'da kenti kuşattı ve kentin düşmesinin ardından bahçeler cezalandırma amacıyla tahrip edildi (Vikipedi). Kent; Helenistik, Roma, Sasani, Bizans, İslam ve Osmanlı dönemlerinde önemini korudu. 1655'te bahçelerin Dicle'nin iki yakasını da kapladığı kaydedilir (Vikipedi).
Bölgede geçmişte ipek böcekçiliği yapıldı ve bunun için dut ağaçları yetiştirildi (DHA, 2023). Vikipedi de dut yetiştiriciliğinin ipek üretimini desteklediğini ve nehirdeki kumlu adacıklarda karpuz yetiştirildiğini aktarır (Vikipedi).
Neler görülür?
Vikipedi'ye göre ekili alan yaklaşık 700 hektardır. Bahçelerin yaklaşık üçte biri kavaklıktır; geri kalan bölümde lahana, ıspanak, marul, domates, biber ve fasulye gibi sebzeler ile şeftali, kayısı, erik, kiraz, incir ve dut gibi meyveler yetiştirilir (Vikipedi). UNESCO alanı, bahçelerle birlikte Anzele su kaynağını ve On Gözlü Köprü'yü de kapsar (UNESCO).
Bahçeler aynı zamanda kuş gözlemi için bilinen bir alandır. Dicle Üniversitesi'nden bilim insanlarının yürüttüğü biyoçeşitlilik çalışmasında bölgede 200'ün üzerinde kuş türünün barındığı belirtilmiştir (DHA, 2023). Aynı habere göre alanda su samuru, tilki, sincap, kirpi ve sansar gibi memeliler de yaşar; çalışma kapsamında Hevsel ve Dicle Vadisi'nin bir bölümünü içeren yaklaşık 3 bin dekarlık alan kayıt altına alınmaktadır (DHA, 2023).
Koruma
Vikipedi, sur eteklerindeki izinsiz yapıları, tıkanan drenaj kanallarını, su kalitesini ve yukarı havzadaki su çekimine bağlı olarak azalan nehir akışını bahçeler için risk olarak sayar (Vikipedi). Alan için tampon bölgeler belirlenmiştir, ancak kaynak bahçelerin hassas durumda olduğunu belirtir (Vikipedi). Bölgedeki yapılaşma konusu çevre örgütlerinin de gündemindedir (Bianet).
Ziyaret
Bahçeleri en iyi izlemek için sur hattının güney ve doğu kesimleri tercih edilebilir. Bahçelerin büyük bölümü özel mülk ve işlenen tarım arazisi olduğundan ekili alanlara girmeden patikaları kullanmak gerekir. Sonbaharda alanda "Dicle Güzeli" ve "Mezopotamya kolotisi" adlı kelebek türlerinin gözlemlenebildiği belirtilmektedir (DHA, 2023). Göçmen kuşların dinlenme alanı olması nedeniyle bahçeler kuş gözlemcileri için de bir duraktır (DHA, 2023). Kaynaklarda bahçeler için bir giriş ücreti veya ziyaret saati bilgisi yer almamaktadır.
- Öne çıkan Surlar ile Dicle arasındaki UNESCO bahçeleri
- Kategori Doğa ve Manzara
Galeri
1 fotoğrafHarita
Hevsel Bahçeleri
Bu yer bir rotada
Surlar, Hevsel Bahçeleri ve On Gözlü Köprü: 4 durak, Hevsel Bahçeleri 3. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç-
-
-
Hevsel Bahçeleri Buradasınız
Sur
-
On Gözlü Köprü
Önceki duraktan ~3 km
Kaynaklar
- UNESCO “Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape”, (erişim 13.10.2026)
- Vikipedi “Hevsel Gardens”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- DHA / Habertürk “Hevsel Bahçeleri'nin biyoçeşitliliği kayıt altına alınıyor” (2023), (erişim 13.10.2026)
- Bianet “Ekoloji Birliği'nden Hevsel Bahçeleri'nde Yapılaşma Tehdidi Uyarısı”, (erişim 13.10.2026)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Hevsel Bahçeleri'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Hevsel Bahçeleri hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.