Diyarbakır Ulu Camii
Başlangıç
Kilise ve Manastır
Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi
Diyarbakır / Sur
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Sur'un Lalebey Mahallesi'ndeki Süryani Ortodoks kilisesi; erken Bizans dönemine uzanan yapı, kentte ibadete açık tek Süryani Kadim kilisesidir.
Hakkında
Hakkında
Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi, Diyarbakır'ın tarihi merkezinde, Sur ilçesinin Lalebey Mahallesi'nde yer alır. Yapı, Süryani Kadim Meryem Ana Kilisesi Cemaati Vakfı'na aittir ve Diyarbakır'da ibadete açık tek Süryani Ortodoks kilisesidir (Küre Ansiklopedi). Kilise, Mardin Süryani Metropolitliği'ne bağlıdır (Vikipedi). Süryanice adı "Tanrı'nın Annesi Kilisesi" anlamına gelir (Archnet).
Tarihçe
Kilisenin kesin yapım tarihi bilinmemektedir. Diyarbakır Arkeoloji Müzesi envanter kayıtları yapıyı 3. yüzyıla tarihler. Bazı araştırmacılar, bir Şemsi tapınağının 280 yılında kiliseye dönüştürüldüğünü ileri sürer. Diğer araştırmacılar ise yapıyı 3. ile 7. yüzyıllar arasındaki erken Bizans dönemine yerleştirir (Küre Ansiklopedi). Archnet, kiliseyi 6. yüzyıla tarihler ve özgün yapının büyük bölümünün günümüze ulaşmadığını belirtir (Archnet).
Yapı 1297 ve 1648 yıllarında yangın geçirmiştir. Kompleksteki 14 yazıttan en eskisi 1533 tarihlidir ve bir yenilemeyi kaydeder (Medyascope, 2021). Kilise 1689, 1693, 1850, 1881 ve 1914 gibi farklı tarihlerde onarılmış ve ek yapılarla genişletilmiştir (Küre Ansiklopedi). Bugünkü görünümünü 2004-2005 yıllarında yapılan kapsamlı restorasyonla kazanmıştır; bu çalışmaya yurt içi ve yurt dışındaki Diyarbakırlı Süryaniler katkı vermiştir (Küre Ansiklopedi).
Kilisede rahibin emekliye ayrılması ve salgın nedeniyle yaklaşık iki yıl ayin yapılamamış, Aralık 2021'de yeniden ayin düzenlenmiştir (Medyascope, 2021).
Mimari
Yapının özgün planının dört yapraklı (tetrakonk) ya da üç yapraklı olduğu düşünülür (Küre Ansiklopedi; Archnet). Bugün doğudaki apsis ile kuzey ve güney bölümlerin bazı kalıntıları görülebilir. Kubbeli, uzun ve yüksek bir ana nef doğudaki apsisle son bulur. Batıda üç kemerli bir revak, evlerle çevrili geniş taş döşeli bir avluya açılır (Archnet).
Kiliseye bitişik olarak Mor Yakup bölümü bulunur. Ahşap işçiliği, akantus yapraklı sütun başlıkları, korkuluklar, kürsüler ve ikonalar dikkat çeker (Küre Ansiklopedi). Geç Roma dönemine tarihlenen bir kapı ve Bizans döneminden kalma süsleme izleri de görülür (Medyascope, 2021).
Neler görülür?
Kompleks dört avlu, bir derslik ve bir lojman içerir. Özgün manastır düzenine ait yatakhane, sarnıç, fırın, yemekhane ve ahır gibi bölümler bugün yıkıktır, ancak duvarlarının bir kısmı ayaktadır (Küre Ansiklopedi). Vikipedi'ye göre kilisede havari Tomas ve Serujlu Mor Yakup'a atfedilen kutsal emanetler ile önemli bir el yazması koleksiyonu bulunur.
Ziyaret
Kilise aktif bir ibadet yeridir ve Süryani topluluğu için ibadet ve kültür merkezi olarak kullanılır (Küre Ansiklopedi). Güncel ziyaret saatleri ve giriş koşulları için resmi bir kaynakta bilgi bulunamadı. Ziyaretçilerin ayin saatlerine ve topluluğun kurallarına saygı göstermesi beklenir.
- Öne çıkan Kentte ibadete açık tek Süryani Kadim kilisesi
- Kategori Kilise ve Manastır
Galeri
1 fotoğrafHarita
Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi
Bu yer bir rotada
Diyarbakır Suriçi yürüyüşü: 9 durak, Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi 7. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç-
-
Hasan Paşa Hanı
Sur
-
-
-
-
-
Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi Buradasınız
Sur
-
-
Deliller Hanı
Sur
Buradan Az Ötede
Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi'ne yakın tarihi ve doğal yerler
Tüm benzer yerleri gör
Kaynaklar
- Küre Ansiklopedi “Meryem Ana Kilisesi”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Archnet “Meryemana Kilisesi”, (erişim 13.10.2026)
- Vikipedi (İngilizce) “St. Mary Church, Diyarbakır”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Medyascope “Diyarbakır Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi’nde iki yıl aradan sonra ilk ayin” (2021), (erişim 13.10.2026)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.