Diyarbakır Ulu Camii Buradasınız
Başlangıç
Cami ve Medrese
Diyarbakır Ulu Camii
Diyarbakır / Sur
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Sur'daki Ulu Camii, Selçuklu Sultanı Melikşah dönemine tarihlenen kitabesi ve Şam Emevi Camii'ne benzeyen planıyla Anadolu'nun en eski camileri arasındadır.
Hakkında
Hakkında
Diyarbakır Ulu Camii, Sur ilçesinde Gazi Caddesi çevresinde yer alır. Kültür ve Turizm Bakanlığı yapıyı Anadolu'nun en eski camisi olarak tanıtır (KTB). Bakanlığa göre kentin en büyük kilisesi olan Mar Toma Kilisesi 639'da camiye çevrildi (KTB). Vikipedi ise bu kilise rivayetinin geleneğe dayandığını ve bazı araştırmacılarca sorgulandığını not eder (Vikipedi).
Tarihçe
Kentin 639'daki İslam fethinden sonra bu alanda bir cami kurulduğu aktarılır (Vikipedi). Selçuklular kenti 1085'te aldı. Yapının en eski kitabesi, harim cephesinin batısında yer alır ve Melikşah adını taşır; kitabe 484 (1091-1092) tarihlidir (Vikipedi). Bakanlık da caminin 1091'de Melikşah döneminde onarıldığını belirtir (KTB).
Vikipedi'ye göre yapı 1115'te yıldırımın yol açtığı yangında ağır hasar gördü; 1141 ve 1155-1156 gibi yıllarda onarımlar kayda geçti (Vikipedi). Bakanlık, deprem ve yangından zarar gören caminin 1240'ta halkın katkısıyla onarıldığını aktarır (KTB). Osmanlılar kenti 1515'te aldı; Şafiiler için ayrı bir ibadet bölümü 1528-1529'da eklendi (Vikipedi). Bugünkü minare 1839'da yeniden yapıldı, avludaki şadırvan ise 1849'da eklendi (Vikipedi).
Mimari
Caminin planı, 8. yüzyılın başında yapılan Şam Emevi Camii'nden etkilenmiştir (Vikipedi). Bakanlık da planın 705-715 yılları arasında yapılan Emevi camilerine benzediğini belirtir (KTB). Harimde merkezi bir kubbe yoktur; Suriye'deki örneklerde görülen yuvarlak sütunlar yerine kalın paye kullanılmıştır (Vikipedi).
Avlunun doğu ve batısında iki katlı revaklar bulunur ve avlu bazalt bloklarla döşenmiştir (Vikipedi). Doğu ve batı cephelerde Bizans döneminden kalma sütunlar, Korint başlıkları ve frizler yeniden kullanılmıştır (Vikipedi). Kaynaklarda adı geçen tek mimar Gürganlı Hibetullah'tır (Vikipedi). Yapı siyah taşla inşa edilmiştir ve avlusunda şadırvanlar bulunur (KTB).
Neler görülür?
Avlunun kuzeyinde 1193-1194 ile 1223 arasına tarihlenen Mesudiye Medresesi bulunur; Vikipedi bu yapının dört Sünni mezhebinin birlikte okutulduğu, ayakta kalan en eski medrese olabileceğini yazar (Vikipedi). Yakındaki Zinciriye Medresesi 1198 tarihlidir (Vikipedi). Avludaki devşirme sütunlar, kitabeler ve iki katlı revaklar yapının farklı dönemlerini birlikte gösterir. Cami 5.000 kişiye kadar cemaat alabilir (Vikipedi).
Ziyaret
Cami ibadete açıktır; namaz vakitlerinde harime girişte cemaate öncelik tanınmalıdır. Avlu, Suriçi gezisinde Hasan Paşa Hanı ile birlikte gezilebilir. Mesudiye Medresesi'ne avlunun kuzey tarafından ulaşılır; Kültür ve Turizm Bakanlığı da caminin iki medreseyle birlikte bir yapı topluluğu oluşturduğunu belirtir (KTB). Kültür Envanteri, yapıyı Roma, Bizans ve Büyük Selçuklu dönemleriyle ilişkilendirir ve türünü cami, forum ve kilise olarak etiketler; bu durum alanın uzun kullanım geçmişini yansıtır (Kültür Envanteri). Kaynaklarda resmi bir ziyaret saati veya giriş ücreti bilgisi yer almamaktadır.
- Öne çıkan Melikşah kitabeli, Emevi planlı avlulu cami
- Kategori Cami ve Medrese
Galeri
1 fotoğrafHarita
Diyarbakır Ulu Camii
Bu yer bir rotada
Diyarbakır Suriçi yürüyüşü: 9 durak, Diyarbakır Ulu Camii 1. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç
Kaynaklar
- Vikipedi “Great Mosque of Diyarbakır”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Kültür ve Turizm Bakanlığı “Diyarbakır”, (erişim 13.10.2026) Resmî Yayın
- Kültür Envanteri “Diyarbakır Ulu Camii”, (erişim 13.10.2026)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Diyarbakır Ulu Camii'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Diyarbakır Ulu Camii hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.