Kale ve Tabya
Finik Kalesi
Şırnak / Güçlükonak
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Güçlükonak'ta Dicle'ye bakan sarp kayalıklardaki iç ve dış kale kalıntıları; antik Pinaka ile özdeşleştirilir, Part dönemi kaya kabartması taşır.
Hakkında
Hakkında
Finik Kalesi ve harabeleri, Şırnak'ın Güçlükonak ilçesinde, bugünkü Damlarca köyü sınırları içinde yer alır. Dicle Nehri'nin kuzey yakasında, Güçlükonak karayolunun üst kesiminde bulunur ve Cizre-Şırnak yol ayrımına 12 km uzaklıktadır (Şırnak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). Vikipedi, ören yerinin Cizre'nin yaklaşık 14 km kuzeyinde, Dicle'nin doğu kıyısındaki sarp kayalıklar üzerinde olduğunu belirtir. Alan, Gabar Dağı'nın eteklerindedir (DHA, 2022).
Tarihçe
Yerleşim, Strabon'un Gordyene'nin başlıca şehirleri arasında saydığı Pinaka ile özdeşleştirilir. Orta Çağ'da Yakubi ve Ebü'l-Fida yeri Fenek ya da Fanak adıyla anmış ve burada zaptı güç bir kale bulunduğunu yazmıştır (Vikipedi). Kalenin ilk yapım tarihi bilinmemektedir; gözlemler, alanın antik çağdan Orta Çağ'a kadar kullanıldığını ve zaman içinde onarıldığını düşündürür (Küre Ansiklopedisi). Bölge kaynaklarında MÖ 4000'lere uzanan bir geçmişten söz edilse de bu tarih kesinleşmiş değildir (DHA, 2022).
Neler görülür?
Kale iç kale ve dış kaleden oluşur. Dış kalede kuzey-güney doğrultusunda uzanan sur kalıntıları vardır. Yakınında bir cami, istinat duvarlarıyla düzleştirilmiş bir alan, yamaçlarda yapı kalıntıları ve mağaralar bulunur (Şırnak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). Duvarlar harçsız taşla örülmüştür; burç kalıntıları, sarnıçlar ve kayaya oyulmuş odalar seçilebilir (Küre Ansiklopedisi).
Alanın en dikkat çekici unsuru kaya kabartmalarıdır. Bir yamaçtaki Part dönemi kabartması, biri kılıç taşıyan iki figürü bir saygı sunma ya da yetki verme sahnesinde gösterir. MS 2. yüzyıl sonu veya 3. yüzyıl başına tarihlenir ve Hatra, Palmira ve Dura-Europos örneklerine benzer. Kabartmayı ilk kez 1849'da A. H. Layard kaydetmiştir. Kayalığın kuzey yüzünde yalnızca dış hatları işlenmiş ikinci bir kabartma daha vardır (Vikipedi).
Yakın çevrede halk şairi Feqiyê Teyran ile anılan medrese ve türbe kalıntıları bulunur; 2022 tarihli bir haberde türbenin yıkılmak üzere olduğu belirtilmiştir (DHA, 2022).
Koruma durumu
Finik, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca tescilli bir arkeolojik sit alanıdır. Kale kısmen yıkık olmakla birlikte mimari karakterini büyük ölçüde korur; bugüne kadar kapsamlı kazı ve restorasyon yapılmamıştır (Küre Ansiklopedisi). Vikipedi'ye göre 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başındaki incelemelerden sonra alanın az çalışılmasında ulaşım güçlüğü de etkili olmuştur.
Ziyaret
Kaleye Faki Tayran Camii'nin karşı yamacından başlayan taş döşeli bir patika ile çıkılır (Küre Ansiklopedisi). 2022'de doğaseverler Finik Kalesi'nden başlayan yaklaşık 15 km'lik bir yürüyüş yapmıştır (DHA, 2022). Alanda ziyaretçi düzenlemesi, giriş kontrolü veya bilgilendirme tabelasına dair resmî bir bilgi bulunamamıştır. Bölge Gabar Dağı'nın eteklerinde olduğundan, valiliğin dönemsel güvenlik bölgesi kararları ziyareti etkileyebilir.
- Öne çıkan Dicle üstünde kale ve Part dönemi kabartması
- Eski adı Pinaka
- Kategori Kale ve Tabya
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Finik Kalesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Finik Kalesi
Kaynaklar
- Şırnak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü “Şırnak” (PDF), (erişim 13.10.2026) Resmî Yayın
- Wikipedia “Finik”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Küre Ansiklopedisi “Finik Kalesi”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Ensonhaber (DHA) “Şırnak'ta düzenlenen geziyle Gabar'ın tarihi keşfedildi”, (erişim 13.10.2026)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Finik Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Finik Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.