Malatya Pirpirimli Acılı Ayran

Malatya Pirpirimli Acılı Ayran nedir?

Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret siciline göre Malatya pirpirimli acılı ayran (sicildeki ikinci adıyla Malatya Semizotlu Acılı Ayran); yoğurt ya da süzme yoğurt, pirpirim (semizotu), acı kırmızı biber, su ve tuzla hazırlanıp toprak küplerde fermente edilen bir içecektir. Tescil belgesi acı kırmızı biber ile yörede yetişen semizotunun kullanılmasını ürünü ayırt eden özellik olarak gösterir; semizotunun coğrafi sınır içinde yetiştirilmesi zorunludur. Belgeye göre ayranın Malatya mutfak kültüründe uzun bir geçmişi vardır.

Malzemeler

Belgedeki tarif 2 kg yoğurt (ya da 800 gram süzme yoğurt), bir demet semizotu, 300 gram acı kırmızı biber ve 1 litre sudan oluşur; tuz isteğe bağlıdır. Kıvam, istenirse su eklenerek açılır.

Nasıl yapılır?

Semizotu kök kısmından ayrılır, iyice yıkanıp süzdürülür; çiğ ya da haşlanmış olarak kullanılabilir. Yoğurt tuzla çırpılır ve üzerine su eklenir. Boyuna kesilen acı biberler ve semizotu karışıma katılır. Karışım gıdaya uygun toprak bir küpe alınır ve 4 °C'de 15–18 gün bekletilerek fermantasyonu tamamlanır. Ayran kulplu bakır taslarda sunulur; gıdaya uygun toprak kaplarda ya da cam kavanozlarda +4 °C'de saklanır.

Coğrafi işaret

Battalgazi Belediyesinin 1 Ağustos 2018 tarihli başvurusuyla (C2018/164) 11 Nisan 2022'de 1070 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Malatya ilidir ve üretimin tüm aşamaları il sınırları içinde yapılmalıdır. Denetimi Battalgazi Belediyesi koordinasyonunda; belediye ile Malatya İl Tarım ve Orman ve İl Kültür ve Turizm müdürlüklerinden birer uzmanın oluşturduğu üç kişilik heyet yılda bir kez, gerektiğinde ve şikâyet üzerine yapar. Denetimde bileşenler, üretim yöntemi, saklama koşulları ile ad ve amblemin kullanımı incelenir.

Aynı ilden: Malatya Kayısısı, Malatya Dalbastı Kirazı, Malatya Analı Kızlı Köfte, Yeşilyurt Kiraz Yaprağı Sarma Köftesi