Malatya Kayısısı

Malatya Kayısısı nedir?

Malatya kayısısı, Malatya'da yetiştirilip çoğunlukla güneşte kurutulan kayısıdır ve Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret siciline 32 numarayla menşe adı olarak kayıtlıdır. Birleşik Krallık coğrafi işaret sicilinde yayımlanan ürün şartnamesi ürünü Hacıhaliloğlu çeşidi (Prunus armeniaca) üzerinden tanımlar: sarı renkli, oval, etli, aroması güçlü ve şeker oranı yüksek bir kayısıdır. Kuru üründe nem yüzde 20–25 aralığındadır; yaklaşık 3,5 kg taze meyveden 1 kg kuru kayısı elde edilir. Kuru kayısılar kilogramdaki tane sayısına göre, en irisi en fazla 80 taneli "jumbo" olmak üzere dokuz boy sınıfına ayrılır.

Yetiştiği yer

Şartnameye göre Malatya Yukarı Fırat havzasındadır; kent merkezi yaklaşık 910 metre rakımdadır. Soğuk kışlar, sıcak ve kurak yazlar, yıllık 350–400 mm yağış ve olgunlaşma döneminde gece ile gündüz arasındaki büyük sıcaklık farkı meyvede şeker birikimini destekler. En kaliteli ürün Malatya merkez ve ilçeleri ile Elazığ-Baskil, Kahramanmaraş-Elbistan, Sivas-Gürün ve Adıyaman-Gölbaşı'nda yetişir. Bölgede yaklaşık 8 milyon kayısı ağacı bulunur ve Malatya'da yetişen kayısının yüzde 95'i kurutmalık olarak değerlendirilir.

Hasat ve kurutma

Hasat temmuz başından ağustos ortasına kadar sürer; meyve suda çözünür kuru madde oranı yüzde 22–28'e ulaşıp saman sarısı renk aldığında, ağaç altına serilen temiz örtülere silkelenerek toplanır. Kükürtlenecek meyve kasalarla odalara alınır ve dışarıda yakılan kükürdün gazıyla 8–10 saat bekletilir. Kurutma güneşte iki aşamada yapılır: ilk 3–4 günde nem yüzde 40–50'ye iner, çekirdekler elle çıkarılır, ardından 2–3 günlük ikinci kurutmayla nem yüzde 20–25'e düşürülür.

Coğrafi işaret

Malatya Ticaret ve Sanayi Odasının 31 Temmuz 2000 tarihli başvurusuyla (C2000/003) 26 Şubat 2002'de menşe adı olarak tescil edildi. Meyvenin çekirdeği de Malatya Ticaret Borsası adına 2020'de 573 numarayla "Malatya Kayısı Çekirdeği" adıyla menşe adı olarak tescillidir.

Aynı ilden: Malatya Dalbastı Kirazı, Malatya Analı Kızlı Köfte, Yeşilyurt Kiraz Yaprağı Sarma Köftesi, Polat İçli Köftesi