İçeriğe geç

Aras vadisinde uzun elma, kaya resimleri ve kaleler

Kağızman

Kars

Kağızman, Aras Nehri vadisinde ve Çamuşlu köyündeki tarih öncesi kaya resimleriyle bilinen bir Kars ilçesi. Ilıman iklimi ve meyve bahçeleri hakkında bilgi al.

Kağızman Hakkında

Kağızman, Kars'ın güneyinde, Aras Irmağı'nın açtığı derin vadide kurulmuş bir ilçedir. Kars'ın geri kalanından daha alçak ve ılıman olan bu vadi, meyve bahçeleriyle, tarih öncesi kaya resimleriyle ve kayalık tepeler üzerindeki kalelerle bölgenin en farklı coğrafyalarından birini sunar. 2025 verilerine göre 42 bin 717 nüfusuyla Kars'ın merkezden sonraki en kalabalık ilçesidir.

Tarihçe

Kağızman çevresinde insan yerleşimi Paleolitik döneme kadar uzanır. Camuşlu köyü yakınında taş el baltaları bulunmuştur. Kurbanağa Mağarası ve Camuşlu'daki kaya resimleri, bölgede binlerce yıl önce yaşayan avcı ve göçebe toplulukların izlerini taşır. Adın kökeni hakkında farklı görüşler vardır. Bunlardan biri, Aras boyuna yerleşen Kalız boyuna atfedilen 'Kalızvan' adıdır. Akkoyunlu döneminde bölgenin Kızıldere olarak anıldığı da kaynaklarda geçer. 1878–1918 arasında Rus yönetiminde kalan Kağızman, bu dönemde Kars vilayetine bağlı bir okrug merkeziydi.

Coğrafya ve iklim

Yaklaşık 1.871 km² yüzölçümüne sahip ilçe, Aras vadisi boyunca 1.100 ile 1.600 metre arasında değişen yüksekliklerde yer alır. Vadinin korunaklı yapısı, Kars Platosu'na göre daha ılıman bir mikroklima oluşturur. Bu sayede ilçede elma, kayısı ve dut yetiştiriciliği gelişmiştir. Coğrafi işaretli Kağızman Uzun Elması bu mikroklimanın ürünüdür. Vadiyi çevreleyen dağlarda kızıl ve renkli toprak tabakaları dikkat çekici manzaralar oluşturur. Bayam çevresindeki kızıl topraklar, fotoğrafçıların ilgisini çeken bir manzara sunar.

Gezilecek yerler

  • Kurbanağa Mağarası: Av sahneleri ve hayvan figürleri içeren tarih öncesi kaya resimleriyle bilinen mağara.
  • Camuşlu Kaya Resimleri: Yüzden fazla hayvan figürünün bulunduğu açık hava kaya sanatı alanı. Ulaşım için arazi aracı önerilir.
  • Keçivan Kalesi: Tunçkaya köyünde, sarp kayalıklar üzerindeki kale. Köy halkı hâlâ surların içinde yaşar; kale içinde cami ve kilise kalıntıları vardır.
  • Çengilli Kilisesi: Çengilli köyündeki Orta Çağ kilisesi.
  • Aras vadisi: Irmak boyunca uzanan bahçeler ve renkli toprak tepeleriyle manzara rotası.

Yöresel lezzetler

Kağızman'ın en bilinen ürünü, coğrafi işaretli Kağızman Uzun Elmasıdır. Vadide yetişen kayısı ve dut ile bunlardan yapılan pestil ve kuru meyveler de yöreye özgü tatlardır. Sofralarda Kars mutfağının kaşarı, gravyeri, Kars Kaz Eti ve Kars Ketesi de sıkça yer alır.

Yönetim

Kağızman Kaymakamı Semih Cembekli'dir. Cembekli, 17 Haziran 2026 tarihli kararnameyle Ardahan vali yardımcılığından atanmıştır. 2024 yerel seçimlerini DEM Parti adayı Mehmet Alkan kazanmıştı. Ancak Alkan, Şubat 2025'te İçişleri Bakanlığı kararıyla görevden uzaklaştırıldı ve belediyeye kayyum atandı. Temmuz 2026 itibarıyla kaymakam Semih Cembekli aynı zamanda belediye başkan vekili olarak görev yapmaktadır. İlçede belde belediyesi yoktur. İlçe merkezinde 9 mahalle, ilçeye bağlı 60 köy bulunur.

Ulaşım

Kağızman, Kars merkeze karayoluyla yaklaşık 72–76 km uzaklıktadır. İlçeden Iğdır ve Erzurum yönlerine de karayolu bağlantısı vardır. Kars'tan düzenli dolmuş ve otobüs seferleri yapılır. Camuşlu ve çevre köylerdeki kaya resimlerine ulaşmak için arazi aracı tavsiye edilir. En yakın havalimanı Kars Harakani Havalimanı'dır.

Kağızman'ın Köyleri ve Yerleri

Kars sayfası

Harita yükleniyor…

Kağızman'daki Yerler (5)

Tüm yerleri gör
  • Çengilli Kilisesi Kilise ve Manastır

    Çengilli Kilisesi

    Kars / Kağızman

    Kilise ve Manastır

    Kağızman’a bağlı Çengilli köyünün ortasındaki tepede, haç planlı ve kubbeli, yaklaşık 25 metre yüksekliğinde bir ortaçağ kilisesi. Köy 1900 m rakımda. Yapı ayakta ama onarım bekliyor; içinin güncel durumu doğrulanmadı.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Camuşlu Kaya Resimleri

    Kars / Kağızman

    Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Kağızman Camuşlu köyü yakınında, Aladağ'ın doğu yamacında bazalt kaya üzerine işlenmiş iki kaya resmi panosu. Kars'a 50, köye 5 km; son bölümün yolu belirsiz.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kilise ve Manastır

    Çukurayva Manastırı

    Kars / Kağızman

    Kilise ve Manastır

    Kağızman Çukurayva köyü yakınında kayaya oyulmuş, 10. yüzyıla tarihlenen Tzarakar Manastırı. Kubbelerde kırmızı kök boyayla yapılmış haç motifleri var.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kale ve Tabya

    Keçivan Kalesi

    Kars / Kağızman

    Kale ve Tabya

    Kağızman Tunçkaya köyü, Aras kıyısındaki Keçivan Kalesi'nin surları içinde yaşıyor; köye kale kapısından giriliyor. Burası müze değil, yaşayan bir köy.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Kurbanağa Mağarası

    Kars / Kağızman

    Doğa ve Manzara

    Kağızman Camuşlu köyünde, kaya resimleriyle aynı çevrede mağara. Paleolitik taş aletler, ocak yerleri ve Tunç Çağı buluntuları kayıtlı; ziyaret alanı yok.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Kağızman'ın Köy ve Mahalleleri (5)

Tüm köy ve mahalleleri gör

İçeriği olan köy/mahalleler

Diğer köy ve mahalleler

  • Camuşlu
  • Günindiyaylası

Kağızman'a Yakın Rotalar

Henüz rota bulunmuyor

Kağızman ve çevresinde rotalar üzerinde çalışıyoruz.

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Kağızman'dan çektiğiniz fotoğrafları paylaşarak ilçenin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Kağızman ile Komşu İlçeler

Tüm komşu ilçeleri gör

Kağızman'ın Değerleri

Tümünü gör

Bilmediklerimiz

Siz de katkıda bulunun

Kaynaklar

  • TÜİK ADNKS 2025 (nufusune.com)
  • İlçe oluş yılı
  • [tur2-kunye 17.09.2026] Osmanlı Kars sancağının beş kazasından biri (Taht
  • Kocaman
  • İlçe oluş yılı: İçişleri Bakanlığı İl ve İlçe Kuruluş Tarihleri 2018 PDF’inde Resmî Yayın
  • otomatik erişime kapalı
  • Belediye kuruluş yılı: bilgi aranıyor
Tüm kaynakları gör

Katkıda Bulun

Kağızman hakkındaki bilginizi, fotoğraflarınızı ve deneyimlerinizi bizimle paylaşın. Bu coğrafyayı birlikte daha iyi tanıtalım.

Katkıda bulunun

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?