Kale ve Tabya
Keçivan Kalesi
Kars / Kağızman
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Kağızman Tunçkaya köyü, Aras kıyısındaki Keçivan Kalesi'nin surları içinde yaşıyor; köye kale kapısından giriliyor. Burası müze değil, yaşayan bir köy.
Hakkında
Kısaca
Keçivan Kalesi, Kağızman’ın kuzeybatısında, Aladağ’ın eteğinde ve Aras Nehri’nin kenarında. Kalenin içinde bugün Tunçkaya köyü yaşıyor ve köye hâlâ surlardaki kapıdan giriliyor. İlçe merkezine mesafe kaynaklarda 34 ve 40 kilometre olarak iki farklı biçimde geçiyor. Gitmeden bilmen gereken tek şey: burası bir ören yeri değil, insanların evlerinin olduğu bir köy.
Neden gitmeli
Türkiye’de surların içinde yaşamın sürdüğü köy sayısı çok az ve Keçivan bunların en çarpıcılarından. Kale, derin ve sarp iki vadinin arasında kalan bir kaya çıkıntısının üzerine kurulmuş; bu yüzden halk arasında “tek kapılı kale” diye de anılıyor. Köye girdiğin kapı, yüzyıllar önce kaleye girilen kapıyla aynı.
Surların içinde Osmanlı dönemine ait bir caminin beden duvarlarından bir kısmı, yarım yuvarlak nişli mihrabıyla birlikte duruyor. Bunun yanında hamam ve şapel kalıntıları var. Evliya Çelebi 1640’taki yolculuğunda kaleye uğramış ve buradan Geçkovan adıyla söz etmiş; bugünkü Keçivan adının bu sözcükten dönüştüğü düşünülüyor.
Olumsuz tarafı da baştan bil: surlar pek çok yerde yıkık ve içerideki yapıların çoğu kalıntı hâlinde. Bazı eski kaynaklar kalenin doğusunda ejder kabartmalı bir kümbetten söz ediyor, ancak böyle bir yapı günümüze ulaşmamış. Buraya bir anıt görmek için değil, bir kalenin içinde sürmüş hayatı görmek için git.
Kritik bilgi: yaşayan bir köy
2022 tarihli bir haberde köy 80 haneli olarak geçiyor. Kalıntılar evlerin, ahırların ve avluların arasında. Bu yüzden gezinin kuralını köy belirler, sen değil. Avlulara izinsiz girme, insanları sormadan fotoğraflama, damların üzerine çıkma.
Kalıntıların hangisinin nerede olduğunu gösteren bir yönlendirme sistemi olduğuna dair bilgi bulamadık. Muhtar 2022’de ziyaretçilerin turlarla geldiğini ve bilgi aldığını söylüyor. Tek başına gidiyorsan köyde birine sorman hem en kolay hem en doğru yol.
Nasıl gidilir
Kağızman ilçe merkezinden kuzeybatıya, Aladağ eteğine doğru gidiyorsun. Kafkas Üniversitesi’nden Doç. Dr. Muhammet Arslan’ın aktardığına göre kale ilçenin 34 kilometre kuzeybatısında; başka bir ansiklopedik kaynak ise 40 kilometre diyor. Aradaki fark büyük olmasa da hangisinin yol mesafesi, hangisinin kuş uçuşu olduğu belli değil.
Yolun kaç kilometresinin asfalt, kaç kilometresinin stabilize olduğu doğrulanmadı. Köye vardıktan sonra kalenin içi yürüyerek geziliyor.
Mesafe ve yol durumu doğrulanmadı; yola çıkmadan önce Kağızman’da güncel durumu sor.
Ne zaman gidilmeli
Kalenin kurulduğu kaya çıkıntısı rüzgâra açık. Toprak yolların kuruduğu, karın tamamen kalktığı dönemde git. Resmî kaynaklarda önerilen bir ay aralığı yok.
Köy hayatının yoğun olduğu saatlerde, örneğin hayvanların çıkış ve dönüş zamanlarında dar sokaklarda beklemen gerekebilir. Öğle saatleri genelde daha sakin olur.
Saat önerisi köy yaşamına dair genel bir gözlemdir, bu köy için doğrulanmadı.
Ne kadar zaman ayırmalı
Kalenin içindeki kalıntıları yürüyerek dolaşmak ve vadiye bakan kenarlardan manzarayı görmek için acele etmeden hareket et. Yol süresini de hesaba katarak Kağızman çıkışlı yarım günlük bir plan yap.
Süre önerisi planlama amaçlıdır, ölçülmüş bir değer değildir.
Pratik sorular
- Çocukla gidilir mi? Gidilir, ancak kale sarp vadilerin arasında; kenarlarda korkuluk olduğuna dair bilgi yok. Çocukları uçurum tarafında yanından ayırma.
- Tekerlekli sandalye: Köy içi zemin ve eğim doğrulanmadı; erişilebilir kabul etme.
- Kamp: Yaşayan bir köyün içinde kamp yapılmaz. Çevrede kamp için köyden izin iste.
- Karavan: Köye giden yolun ve köy içinin karavana uygunluğu doğrulanmadı.
- Giriş ücreti: Doğrulanmadı.
- Tesis: Köyde satış noktası, tuvalet ya da yeme içme imkânı olduğuna dair bilgi yok; suyunu ve yiyeceğini yanına al.
- Rakım 2049 m
- Öne çıkan Surların içinde yaşayan köy; kale kapısından giriş, cami mihrabı, hamam ve şapel kalıntıları
- Kategori Kale ve Tabya
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Keçivan Kalesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Keçivan Kalesi
Kaynaklar
- T.C. Kağızman Kaymakamlığı Kağızman Keçivan Kalesi Resmî Yayın
- Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Kars Kalesi ve Diğer Kaleler Resmî Yayın
- Anadolu Ajansı 29.07.2022 (Doç. Dr. Muhammet Arslan ve muhtar Ahmet İnanç ile görüşme)
- KÜRE Ansiklopedi Keçivan Kalesi (Tunçkaya Kalesi) Ansiklopedi
- Türkiye Turizm Ansiklopedisi Kağızman Ansiklopedi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Keçivan Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Keçivan Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keçivan Kalesi Hakkında Sık Sorulanlar
Keçivan mı, Tunçkaya mı?
İkisi de doğru: Keçivan kalenin, Tunçkaya köyün adı. Köyün adının ne zaman değiştiği konusunda kaynaklar ayrışıyor. Kağızman Kaymakamlığı 1960 sonrası diyor; köy muhtarı ise 2022’de, adın 1974’te şehit düşen bir köylünün anısına verildiğini anlatıyor.
Kaleyi kim, ne zaman yaptı?
Kesin olarak bilinmiyor. Arslan, çağdaş kaynaklardaki anlatımlardan hareketle kuruluşun Roma dönemine gidebileceğini söylüyor; bugünkü görünümünü Orta Çağ’da aldığı ve Osmanlı döneminde de onarıldığı belirtiliyor.
Kale tescilli mi?
Evet. Ansiklopedik kaynaklara göre 17 Mart 1989’da taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildi.
Kümbet hâlâ duruyor mu?
Hayır. Eski kaynaklarda kalenin doğusunda ejder kabartmalı bir kümbet anlatılıyor, ancak Arslan böyle bir yapının günümüze ulaşmadığını belirtiyor.
Kağızman’a kaç kilometre?
Kaynaklarda 34 ve 40 kilometre olarak iki farklı değer var. Haritadan ölçülmüş bir yol mesafesi eklenene kadar ikisini de yaklaşık kabul et.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.