Divan şairi · 1681 – 1730 · 1681 – 1730
Nedîm
Nedîm, muhtemelen 1681’de İstanbul’da doğan; şarkıları ve divanıyla Lâle Devri’nin şairi olarak bilinen, 1730’da ölen divan şairidir.
Hayatı
Nedîm, Muhsin Macit’in TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki 2006 tarihli maddesine göre muhtemelen 1681’de İstanbul’da doğmuş divan şairidir. Encyclopaedia Britannica da 1681 yılını ve İstanbul’u, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yazar tanıtımı da doğum yeri olarak İstanbul’u verir. Asıl adı Ahmed’dir.
Nedîm kimdir?
Macit’e göre Nedîm, Lâle Devri’nin ruhunu şiirlerine en çok yansıtan şair olarak görülür; şiirlerinde Sâdâbâd eğlenceleri ve İstanbul hayatı yer alır. Britannica onu Osmanlı Türk edebiyatının en büyük lirik şairlerinden biri sayar ve özellikle şarkı biçimindeki şiirleriyle tanındığını belirtir.
Ailesi ve yetişmesi
TDV maddesine göre babası Kadı Mehmed Efendi, Sultan İbrahim devri kazaskerlerinden Merzifonlu Mustafa Muslihüddin Efendi’nin oğludur. Annesi Sâliha Hatun, İstanbul’un fethinden beri devlet hizmetinde bulunan Karaçelebizâdeler ailesindendir. Macit, Nedîm’in aile çevresinde iyi bir eğitim aldığını, Arapça ve Farsça öğrendiğini, Şeyhülislâm Ebezâde Abdullah Efendi’nin de bulunduğu bir heyetin imtihanıyla hariç medresesi müderrisliğini elde ettiğini yazar.
Müderrislik ve Lâle Devri
TDV maddesine göre Nedîm 1138 (1726) yılında Mahmud Paşa Mahkemesi nâibliğine getirildi; 1139’da Molla Kırîmî, 1140’ta Nişancı Paşa-yı Atîk medreselerinde görev yaptı ve 1141 civarında Sahn-ı Semân müderrisliğine yükseldi. Patrona Halil İsyanı sırasında Sekban Ali Paşa Medresesi müderrisiydi.
Macit’e göre Nedîm, Nevşehirli Damad İbrahim Paşa’nın faaliyetleri için kıta ve kasideler yazdı; paşanın kütüphanesinde hâfız-ı kütüblük yaptı ve onun kurduğu tercüme heyetlerinde görev aldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Nedîm’in 1719–1725 yıllarında Sahaifü’l Ahbar ve İkdü’l Cüman tercümeleri için kurulan heyette yer aldığını yazar.
Divanı
TDV maddesine göre divanının en eski tarihli nüshası 1149 (1736) yılında istinsah edilmiştir ve kırk beşe yakın nüshası tespit edilmiştir. Divanda 44 kaside, 88 kıta, 3 mesnevi, 166 gazel ve 11 rubai ile tahmis, murabba ve müstezad gibi şekiller bulunur. Divan Halil Nihat, Abdülbaki Gölpınarlı (1951) ve Muhsin Macit (1997) tarafından yayımlanmıştır. Macit, şarkılarının yaşadığı dönemden itibaren çok bestelendiğini belirtir.
Ölümü
TDV maddesine göre Nedîm 1143 (1730) yılında, Patrona Halil İsyanı’nı izleyen günlerde öldü; terekesine dair kassam hüccetinin 28 Ekim 1730 tarihli olması bu tarihten önce öldüğünü gösterir. Ölüm nedeni hakkında birkaç rivayet vardır: Müstakimzâde’ye göre isyan sırasında korkuyla evinin damına çıkmış ve düşerek ölmüştür. Kültür ve Turizm Bakanlığı da Beşiktaş’taki evinin damından düştüğünü rivayet olarak aktarır. TDV maddesine göre Üsküdar Karacaahmet Mezarlığı’nın Miskinler Tekkesi bölümüne defnedilmiştir.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum yılı: TDV maddesi “muhtemelen 1681” der, Britannica 1681 verir; Kültür ve Turizm Bakanlığı doğum tarihinin bilinmediğini yazar.
- Görev yılları: TDV maddesi Mahmud Paşa Mahkemesi nâibliğini 1726’ya, Bakanlık 1725’e tarihler.
- Ölüm nedeni: Kaynaklar damdan düşme anlatısını rivayet olarak aktarır; TDV maddesi başka rivayetleri de sayar.
Bilmediklerimiz
- Nedîm İstanbul’un hangi semtinde doğdu?
- Nedîm’in doğum yılı kesin olarak 1681 mi?
- Nedîm hangi gün öldü?
Nedîm Hakkında Sık Sorulanlar
Nedîm kimdir?
Lâle Devri’nin şairi olarak bilinen, divanı ve şarkılarıyla tanınan, 1730’da ölen Osmanlı divan şairidir.
Nedîm nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi, Encyclopaedia Britannica ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’na göre İstanbul’da doğdu; TDV maddesi doğum yılını muhtemelen 1681 olarak verir.
Nedîm’in divanında neler var?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 44 kaside, 88 kıta, 3 mesnevi, 166 gazel ve 11 rubai ile başka nazım şekilleri.
Nedîm nereye defnedildi?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Üsküdar Karacaahmet Mezarlığı’nın Miskinler Tekkesi bölümüne.
İstanbul'un Değerleri
Tümünü gör- Ahmet Hamdi Tanpınar Yazar ve edebiyat tarihçisi · 1901 – 1962 1901–1962
- Behçet Necatigil Şair, çevirmen · 1916 – 1979 · Fatih 1916–1979
- Feza Gürsey Kuramsal fizikçi · 1921 – 1992 · Beykoz 1921–1992
- Hacı Ârif Bey Bestekâr ve hânende · 1831 – 1885 · Eyüpsultan 1831–1885
- Hâfız Osman Hattat · 1642 – 1698 1642–1698
- Haldun Taner Öykü ve oyun yazarı · 1915 – 1986 · Üsküdar / Beylerbeyi 1915–1986
- Halil İnalcık Tarihçi · 1916 – 2016 1916–2016
- Hulusi Behçet Dermatolog, bilim insanı · 1889 – 1948 1889–1948
- Itrî Bestekâr · ö. 1711
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.