Hayatı
Feza Gürsey, Boğaziçi Üniversitesi’nin Feza Gürsey sitesindeki biyografiye göre 7 Nisan 1921’de İstanbul’da Anadoluhisarı Otağtepe’deki aile konağında doğmuş kuramsal fizikçidir. Cihan Saçlıoğlu’nun Complete Dictionary of Scientific Biography’deki maddesi ile İngilizce Wikipedia da aynı tarihi ve İstanbul’u verir. Anadoluhisarı bugün Beykoz ilçesindedir.
Feza Gürsey kimdir?
Saçlıoğlu’na göre Feza Gürsey, parçacık fiziğinde simetri ve grup kuramı üzerine çalışmalarıyla tanınan Türk fizikçidir. 1959’da önerdiği doğrusal olmayan kiral sigma modeli, kendiliğinden simetri kırılmasının ilk açık örneklerinden biri sayılır; Luigi Radicati ile 1964’te hadronlar için SU(6) simetrisini ortaya koymuştur.
Aile ve öğrenim
Boğaziçi biyografisine göre babası askerî hekim Dr. Reşit Bey, annesi Sorbonne’da kimya doktorası yapmış ve sonradan profesör olmuş Remziye Hisar’dır. İlkokula Paris’te başladı; 1940’ta Galatasaray Lisesi Fen Bölümü’nü birincilikle bitirdi ve 1944’te İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nden fizik-matematik lisansı aldı. Saçlıoğlu’na göre Millî Eğitim Bakanlığı bursuyla Londra’daki Imperial College’a gitti; Boğaziçi biyografisi, kuaterniyonların alan denklemlerine uygulanması üzerine doktorasını Haziran 1950’de tamamladığını yazar. 1950–1951’de Cambridge’de araştırma yaptı.
İstanbul, Ankara ve Yale
Boğaziçi biyografisine göre İstanbul Üniversitesi’nde asistan olarak çalıştı ve 1953’te doçent oldu. Saçlıoğlu’na göre 1957–1961 arasında Brookhaven Ulusal Laboratuvarı, Princeton İleri Araştırmalar Enstitüsü ve Columbia Üniversitesi’nde bulundu; 1961’de Ankara’da Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde profesör oldu. Yale Üniversitesi’nde 1977’den itibaren J. Willard Gibbs kürsüsünde bulundu ve Boğaziçi biyografisine göre 1991’de emekli oldu. Saçlıoğlu, 1962’de İstanbul’da Fizikte Grup Kuramsal Yöntemler toplantılarını başlattığını kaydeder.
Bilimsel çalışmaları
Boğaziçi biyografisi, Pauli ile birlikte anılan Pauli-Gürsey dönüşümünü ve 1951–1956 arasında İstanbul’da konform grup ve kuaterniyonlar üzerine yaptığı çalışmaları anar. Saçlıoğlu’na göre genel görelilik ve Mach ilkesi üzerine de çalıştı; 1970’lerden itibaren istisnai Lie gruplarını Jordan cebirleriyle ilişkilendirdi ve E6 ile E7 gruplarına dayanan büyük birleşik kuram modelleri önerdi.
Ödülleri ve ölümü
Saçlıoğlu’na göre 1969’da TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü aldı; 1977’de Sheldon Glashow ile J. R. Oppenheimer Ödülü’nü paylaştı. Einstein Madalyası (1979), Collège de France Madalyası (1981) ve Wigner Madalyası (1986) da aldığı ödüller arasındadır. Üç kaynağa göre 13 Nisan 1992’de ABD’de New Haven’da öldü; Boğaziçi biyografisine göre mezarı Anadoluhisarı Mezarlığı’ndadır. Wikipedia’ya göre İstanbul’daki Feza Gürsey Enstitüsü ve Ankara’daki Feza Gürsey Bilim Merkezi onun adını taşır.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Yale’e geçiş: Saçlıoğlu 1969’u verir; Boğaziçi biyografisinin Türkçe metni 1974, İngilizce metni 1969 der; Wikipedia teklifi 1965’te kabul ettiğini ve 1974’te ABD’ye yerleştiğini yazar.
- Morrison Ödülü: Saçlıoğlu ve Wikipedia 1977, Boğaziçi biyografisi 1981 yılını verir.
- Commendatore nişanı: Saçlıoğlu ve Boğaziçi biyografisi 1984, Wikipedia 1983 der.
- TÜBİTAK ödülü: Boğaziçi biyografisi bir yerde 1968, başka bir yerde 1969 yazar.
Bilmediklerimiz
- Otağtepe’deki aile konağı bugün ayakta mı?
- Feza Gürsey Enstitüsü hangi yıl kuruldu?
- İstanbul Üniversitesi’ndeki asistanlığı hangi yıl başladı?
- 1962’de başlayan toplantıların ilki İstanbul’da nerede yapıldı?
Feza Gürsey Hakkında Sık Sorulanlar
Feza Gürsey kimdir?
Kiral sigma modeli ve SU(6) simetrisi gibi çalışmalarıyla parçacık fiziğinde simetri ve grup kuramına katkı veren kuramsal fizikçidir.
Feza Gürsey nerede doğdu?
Boğaziçi Üniversitesi’nin biyografisine göre 7 Nisan 1921’de İstanbul’da Anadoluhisarı Otağtepe’deki aile konağında doğdu; Saçlıoğlu ve Wikipedia da İstanbul der.
Feza Gürsey hangi üniversitelerde çalıştı?
İstanbul Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Yale Üniversitesi’nde çalıştı; 1957–1961 arasında Brookhaven, Princeton ve Columbia’da bulundu.
Feza Gürsey hangi ödülleri aldı?
Saçlıoğlu’na göre 1969 TÜBİTAK Bilim Ödülü, 1977 Oppenheimer Ödülü, 1979 Einstein Madalyası ve 1986 Wigner Madalyası bunlar arasındadır.
Feza Gürsey ne zaman öldü?
13 Nisan 1992’de New Haven’da öldü; mezarı Anadoluhisarı Mezarlığı’ndadır.
Beykoz'un Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.