Mimar · 1870 – 1927 · 1870 – 1927
Mimar Kemâleddin
Mimar Kemâleddin, 1870’te İstanbul Acıbadem’de doğan; vakıf hanları, Bebek Camii ve Ankara’daki Gazi Eğitim Enstitüsü’nün mimarıdır.
Hayatı
Mimar Kemâleddin, Ahmet Vefa Çobanoğlu ve Özkan Ertuğrul’un TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre 1870’te İstanbul’un Acıbadem semtinde doğmuş mimardır. Atatürk Ansiklopedisi ve Yıldırım Yavuz’un 1981 tarihli makalesi de doğum yerini Acıbadem olarak verir. Yavuz, doğduğu iki katlı ahşap evin makalesini yazdığı sırada Acıbadem’de ayakta olduğunu belirtir.
Mimar Kemâleddin kimdir?
Mimar Kemâleddin, İstanbul’daki vakıf hanları, Bebek Camii ve Ankara’daki Gazi Eğitim Enstitüsü gibi yapıların mimarıdır. TDV maddesine göre babası deniz subayı Ali Bey, annesi Sadberk Hanım’dır.
Öğrenimi
TDV maddesine göre ilk öğrenimine Acıbadem’deki İbrâhim Ağa Mektebi’nde başladı; babasının görevi nedeniyle 1880’de Girit’e gitti ve 1882’de ailesiyle İstanbul’a döndü. Numûne-i Terakkî’den sonra 1887–1891 yıllarında Hendese-i Mülkiyye Mektebi’nde okudu. Atatürk Ansiklopedisi’ne göre mimarlık derslerini Prof. August Jachmund’dan aldı ve dört yıl onun asistanlığını yaptı.
Her iki ansiklopediye göre 1895’te Almanya’ya gönderildi ve Berlin’deki Charlottenburg Technische Hochschule’de okudu; ardından devlet mimarlık bürolarında çalıştı. Atatürk Ansiklopedisi dönüşünü 1899’a tarihler.
Evkaf başmimarlığı
TDV maddesine göre 1901’de Harbiye Nezâreti’nde Ebniye-i Askeriyye mimarlığına atandı. 1908’de Osmanlı Mimar ve Mühendis Cemiyeti’ni kurdu; 1909’da Evkaf-ı Hümâyun Nezâreti’nin başmimarı oldu ve İnşaat ve Tamirat Müdürlüğü’ne getirildi. Bu dönemde hanlar, camiler, mescitler ve mektepler için projeler hazırladı.
TDV maddesinin listesine göre İstanbul’daki yapıları arasında Yeşilköy’de Mecidiye Camii (1909), Beyoğlu’nda Kamer Hatun Camii (1911), 1911–1926 yıllarına yayılan vakıf hanları, Bebek Camii (1913), Fatih-Çarşamba’da Fethiye Medresesi (1909–1919) ve Lâleli’deki Harikzedegân apartmanları (1919–1922) bulunur.
Kudüs ve Ankara
TDV maddesine göre Kemâleddin 1922’de davet üzerine Kudüs’e gitti ve 1922–1925 yıllarında Mescid-i Aksâ ile Kubbetü’s-sahre’nin tamiratını üstlendi. Bu çalışması nedeniyle 1925’te İngiliz Kraliyet Mimarlar Enstitüsü’nün (RIBA) şeref üyeliğine seçildi. Ağustos 1925’te yurda döndü; Ekim 1925’te Ankara’da Evkaf İnşaat ve Tamirat müdürü oldu. Ankara’daki eserleri arasında Ankara Palas, Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü (1927–1928) ve Gazi Eğitim Enstitüsü (1927–1930) sayılır.
Ölümü
TDV ve Atatürk Ansiklopedisi’ne göre Kemâleddin 13 Temmuz 1927’de Ankara Palas şantiyesindeki evinde beyin kanamasından öldü. Yavuz’a göre cenazesi 16 Temmuz’da İstanbul’a getirildi ve 17 Temmuz’da Karacaahmet’te Nuhkuyusu yakınlarına gömüldü. TDV maddesi, mezarının sonradan Beyazıt Camii hazîresine taşındığının anlaşıldığını ve bugün taşsız olduğunu yazar.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Almanya’dan dönüş: Atatürk Ansiklopedisi 1899 yılını verir; TDV maddesinin metninde 1889 yazar.
- Hocasının adı: TDV maddesi Jasmund, Atatürk Ansiklopedisi Jachmund yazar.
- Harbiye Nezâreti görevi: TDV maddesi 1901, Atatürk Ansiklopedisi 1900 yılını verir.
- Doğum semti: Kaynaklar Acıbadem der; Acıbadem’in bugün hangi ilçenin sınırında kaldığını yazmaz. Bu sayfa doğum yerini il düzeyinde verir.
Bilmediklerimiz
- Kemâleddin’in doğduğu ahşap ev bugün ayakta mı?
- Acıbadem’deki doğum evi bugün hangi ilçenin sınırında?
- Beyazıt Camii hazîresindeki mezarının yeri tam olarak nerede?
Mimar Kemâleddin Hakkında Sık Sorulanlar
Mimar Kemâleddin kimdir?
İstanbul’daki vakıf hanları, Bebek Camii ve Ankara’daki Gazi Eğitim Enstitüsü’nün mimarı, 1870–1927 yılları arasında yaşamış mimardır.
Mimar Kemâleddin nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi, Atatürk Ansiklopedisi ve Yıldırım Yavuz’a göre 1870’te İstanbul’un Acıbadem semtinde doğdu.
Mimar Kemâleddin Kudüs’te ne yaptı?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 1922–1925 yıllarında Mescid-i Aksâ ile Kubbetü’s-sahre’nin tamiratını üstlendi.
Mimar Kemâleddin ne zaman öldü?
13 Temmuz 1927’de Ankara’da, Ankara Palas şantiyesindeki evinde öldü.
İstanbul'un Değerleri
Tümünü gör- Ahmet Hamdi Tanpınar Yazar ve edebiyat tarihçisi · 1901 – 1962 1901–1962
- Behçet Necatigil Şair, çevirmen · 1916 – 1979 · Fatih 1916–1979
- Feza Gürsey Kuramsal fizikçi · 1921 – 1992 · Beykoz 1921–1992
- Hacı Ârif Bey Bestekâr ve hânende · 1831 – 1885 · Eyüpsultan 1831–1885
- Hâfız Osman Hattat · 1642 – 1698 1642–1698
- Haldun Taner Öykü ve oyun yazarı · 1915 – 1986 · Üsküdar / Beylerbeyi 1915–1986
- Halil İnalcık Tarihçi · 1916 – 2016 1916–2016
- Hulusi Behçet Dermatolog, bilim insanı · 1889 – 1948 1889–1948
- Itrî Bestekâr · ö. 1711
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.