Ekmeleddin Bâbertî

Ekmeleddin el-Bâbertî (ö. 1384), adını memleketi Bayburt'tan (Arapça kaynaklarda Bâbirt) alan, Kahire'de yaşamış, Seyyid Şerîf Cürcânî ve Molla Fenârî gibi âlimler yetiştirmiş Hanefî fakihi ve el-İnâye şerhinin yazarıdır.

Hayatı

Ekmeleddin Bâbertî kimdir?

Ekmelüddîn Muhammed b. Mahmûd el-Bâbertî, 14. yüzyılda yaşamış tanınmış bir Hanefî fakihidir. "Bâbertî" nisbesini memleketi Bayburt'tan, "Rûmî" nisbesini Anadolu'dan, "Mısrî" nisbesini de Kahire'de vefat etmesinden alır.

Bayburtlu mu, Bağdatlı mı?

TDV İslâm Ansiklopedisi, bazı Arap müelliflerinin onu Bağdat yakınlarındaki Bâbertâ köyüne nisbet ettiğini, bunun oradan yetişen âlimlerin de aynı nisbeyle anılmasından kaynaklandığını belirtir. "Rûmî" nisbesi, onun Bâbertâ'ya değil Bayburt'a nisbet edilmesi gerektiğini teyit eder.

İlim hayatı

1310'dan sonra doğdu. Tahsiline Anadolu'da başladı, ardından Halep'e, 1339'dan sonra da Kahire'ye giderek Kâkî, Ebû Hayyân el-Endelüsî, Mahmûd b. Abdurrahman el-İsfahânî gibi âlimlerden ders okudu. Fıkıh, hadis, kelâm ve Arap dili alanlarında eser verecek düzeydeydi.

Aralarında Seyyid Şerîf el-Cürcânî, Molla Fenârî ve Bedreddin Simâvî gibi tanınmış âlimlerin bulunduğu birçok talebe yetiştirdi. Kendisine defalarca yapılan kadılık tekliflerini reddetti; Sultan Berkuk ve Emîr Şeyhû'dan büyük saygı gördü, Emîr Şeyhû'nun yaptırdığı Şeyhûniyye hankahının meşihatına getirilerek ömrünün sonuna kadar orada ders verdi.

Eserleri

Kırkı aşkın eseri vardır. En tanınmışı, Mergînânî'nin el-Hidâye adlı Hanefî fıkıh kitabına yazdığı el-İnâye şerhidir. Tahâvî'nin akaid risalesine yazdığı şerh, kelâm alanındaki en önemli eseri kabul edilir.

Ölümü ve Aydıntepe'deki türbe

4 Kasım 1384'te Kahire'de öldü ve Şeyhûniyye hankahına defnedildi. Bununla birlikte TDV İslâm Ansiklopedisi, Bayburt yöresi halkının kabrinin Aşağıkırzı köyünde olduğuna inandığını da kaydeder. Bu inanca konu olan yapı bugün Ekmeleddin Bâbertî Türbesi olarak bilinir.