Bayburtlu Celâlî

Bayburtlu Celâlî kimdir?

Bayburtlu Celâlî, halk arasında "Celâlî Baba" olarak da anılan, 19. yüzyılda yaşamış bir saz şairidir. Bayburt'ta yaşamış ve adını bu şehirle birlikte duyurmuştur. Âşıklık geleneğinden gelir ve tasavvufî şiirleriyle tanınır. Bu nedenle Bayburt halk şiirinin, Bayburtlu Zihnî ile birlikte en çok anılan isimlerinden biridir.

Hayatı

Erişilebilen akademik çalışmalar Celâlî'yi 19. yüzyıl şairleri arasında sayar. Gazeteci-yazar Osman Okutmuş'un onun hayatını anlatan kitabının tanıtımına göre, Birinci Dünya Savaşı sürerken 1915 yılında öldü. Doğum tarihi, asıl adı ve Bayburt'un hangi köyünde doğduğu bu kaynaklarda açıkça yer almaz.

Sanatı

Celâlî'nin şiirleri âşıklık geleneğine bağlı kalır ve dil becerisi bakımından da incelenmiştir. Hitit Üniversitesi'nde yapılan bir yüksek lisans tezi, onun şiirlerindeki tasavvufî unsurları ele alır. Tez, Celâlî'yi bir mürşitten çok tasavvufa intisap etmiş bir mürit olarak tanımlar ve "çoban kıyafetli şiir hükümdarı" benzetmesini aktarır. Bayburt halk kültürü üzerine yapılan araştırmalarda da "toplum eğiticisi ve destan şairi" olarak nitelenir.

Hakkındaki çalışmalar

• S. Haşlak, *Halk Ozanı Bayburtlu Celâlî* (1963)
• Esma Çevik, *Bayburtlu Celâlî'nin Şiirlerinde Tasavvuf* (yüksek lisans tezi, Hitit Üniversitesi, 2019)
• Yasin Kılıç, "Bayburtlu Celâlî ve Vanlı Celâlî'nin Şiirlerinde Dil Becerileri" (Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2016)
• Osman Okutmuş, *Bayburtlu Celâlî: Celâlî Baba'nın Bayburt'taki Mahallî Anlatımı*

Bayburt için önemi

Celâlî'nin şiirleri, Bayburt'un sözlü kültüründe ve âşıklık geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Yerel araştırmacıların derleme ve incelemelerinde merkezde duran isimlerden biridir.