Bayburtlu Muhammed Emânî

Bayburtlu Muhammed Emânî kimdir?

Muhammed Beg Emânî, 16. yüzyılda Bayburt'ta doğmuş, daha sonra Safevî topraklarına göç ederek orada edebî eserler vermiş bir şairdir. Şiirlerinde "Emânî" mahlasını kullanmıştır. Selçuk Üniversitesinden Fatih Erbay'ın 2014 tarihli makalesine göre bir Anadolu Türkü olmasına karşın şiirlerini Çağatay Türkçesiyle yazmıştır. Bayburt Belediyesi de onu şehrin manevi önderleri ve tarihî kimlikleri arasında "Bayburtlu Muhammed Amani" adıyla anar.

Doğumu ve ailesi

Kaynak, Emânî'nin 16. yüzyılda Bayburt'ta doğduğunu belirtir. Kesin doğum ve ölüm yılları, ailesi ve Bayburt'un hangi mahallesinden olduğu bilinmemektedir.

Sanatı

Emânî'nin bilinen tek divan nüshası Londra'daki British Library'dedir. Divanın sonuna eklenmiş varaklarda, daha sade bir dille yazılmış şiirler yer alır. Bunların bir kısmı halk edebiyatı nazım biçimleriyle ve hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır. Çağatay Türkçesiyle yazılmış olsalar da şiirlerde Oğuz Türkçesinin izleri görülür.

Kendini Caferî ya da Kızılbaş olarak tanımlayan şair, Hz. Ali ve On İki İmam'dan İmam Ali Musa Rıza için övgü şiirleri yazmıştır. Safevî hükümdarı I. Şah Abbas'a ve onun Tebriz'i fethine dair şiirleri de vardır.

Eserleri

• Divan (bilinen tek nüshası British Library'de)

Bayburt için önemi

Emânî, Bayburt'tan çıkıp Safevî topraklarında şiir yazan ve Anadolu Türkçesinin izlerini Çağatay edebiyatına taşıyan bir şair olarak, şehrin edebiyat tarihindeki ilginç isimlerden biridir. Bayburt'un yetiştirdiği şairler arasında Bayburtlu Zihnî gibi daha geç dönem isimlerin yanında, 16. yüzyıla uzanan bir halkadır.