Osmanlı sadrazamı (1683-1685) ve kaptan-ı derya; tarihî Kelkit kazasının Hınzeverek köyünde doğdu · 1620 – 1687
Kara İbrahim Paşa
Bayburt / Demirözü / Çatalçeşme
Kara İbrahim Paşa (1620/21-1687), tarihî Kelkit kazasına bağlı Hınzeverek köyünde (bugün Bayburt-Demirözü'ne bağlı Çatalçeşme) doğan Osmanlı devlet adamıdır. Kaptan-ı deryalık yaptı, 1683-1685'te sadrazam oldu; Rodos'a sürüldü ve 1687'de orada öldürüldü.
Hayatı
Kara İbrahim Paşa kimdir?
Kara İbrahim Paşa (1620/21-1687), II. Viyana Kuşatması'ndaki bozgunun ardından yaklaşık iki yıl sadrazamlık yapan Osmanlı devlet adamıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1030 (1620-21) yılında Kelkit kazasına bağlı Handevrek (Hınzeverek) köyünde doğdu. Bu köy, OTAM dergisindeki bir araştırmaya göre bugün Çatalçeşme adıyla Bayburt'un Demirözü ilçesine bağlıdır. Gümüşhane ile bağı, doğduğu dönemde köyün bağlı olduğu Kelkit kazası ve orada kurduğu vakıflardır.
Doğumu ve doğduğu köy
Paşanın Hınzeverek'teki camiye ait vakfiyesinde köy, "Erzurum Eyaletinde Kelkid Kazasına tabi" bir yer olarak anılır. Yunus Özger'in makalesine göre köyün Kelkit'e bağlılığı 1876'ya kadar sürmüştür. Aynı çalışma, uzun süre Akkoyunlu dönemine ait sanılan köy camisinin aslında Kara İbrahim Paşa tarafından yaptırıldığını Şaban 1096 (Temmuz 1685) tarihli vakfiyeye dayanarak ortaya koyar. Paşanın Osmanlı tarihine "Bayburtlu" lakabıyla da geçmesi bu bölgeden gelmesiyle ilişkilidir.
Yükselişi
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'ya intisap etti ve onun kethüdası oldu; bu yüzden "Kara Kethüdâ" diye de anılır. 1671'de mîrâhûrluğa getirildi, 13 Kasım 1677'de kaptan-ı derya oldu.
Sadrazamlığı
Viyana bozgunu sonrasında Kara Mustafa Paşa'nın idamında rol oynadı ve 25 Aralık 1683'te sadrazamlığa getirildi. Sadareti, Osmanlı Devleti'nin Avusturya, Venedik ve Lehistan'a karşı birkaç cephede savaştığı döneme denk geldi. 18 Aralık 1685'te azledildi.
Son yılları ve ölümü
Azlinden sonra malları müsadere edildi ve 1686'da Rodos'a sürüldü. Şaban 1098'de (Haziran-Temmuz 1687) Rodos'ta öldürüldü ve orada defnedildi.
Gümüşhane için önemi
TDV'ye göre doğum yeri olan Kelkit'te vakıfları bulunuyordu. Bu nedenle Kelkit ve Gümüşhane tarihinde anılan devlet adamları arasındadır. Ancak doğduğu köyün bugün Bayburt sınırları içinde kaldığı unutulmamalıdır.
Kaynaklar arasındaki farklar
TDV, Kelkit kazasını "günümüzde Gümüşhane'ye bağlı" diye anar ve köyün bugünkü adını vermez. OTAM makalesi köyün bugün Bayburt-Demirözü'ne bağlı Çatalçeşme olduğunu belirtir. Köyün eski adı kaynaklarda Handevrek, Hınzeverek ve Yukarı Hınzaverek biçimlerinde geçer.
Kara İbrahim Paşa Hakkında Sık Sorulanlar
Kara İbrahim Paşa nereli?
Tarihî Kelkit kazasına bağlı Hınzeverek köyünde doğdu. Köy bugün Çatalçeşme adıyla Bayburt'un Demirözü ilçesine bağlıdır.
Neden "Bayburtlu" diye anılır?
Doğduğu bölge Bayburt çevresinde olduğu için bu lakapla anılır; TDV maddesinde lakap geçmez.
Ne zaman sadrazam oldu?
25 Aralık 1683'te sadrazam oldu, 18 Aralık 1685'te azledildi.
Nerede öldü?
Sürgün edildiği Rodos'ta 1687'de öldürüldü ve orada defnedildi.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.