Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi
Başlangıç
Kale ve Tabya
Şanlıurfa Kalesi
Şanlıurfa / Eyyübiye
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Balıklıgöl'ün güneyinde Dambak Tepesi'nde yükselen, iki antik sütunuyla bilinen, 2023 depreminden sonra restorasyonu süren tarihi Urfa Kalesi.
Hakkında
Hakkında
Şanlıurfa Kalesi ya da Urfa Kalesi, Eyyübiye ilçesinde, şehrin simgesi olan Balıklıgöl külliyesinin güneyindeki Dambak Tepesi üzerinde yer alır (AA, 2025). Kent merkezine hâkim bir konumdadır (Vikipedi). Kale, rivayete göre Nemrut'un Hz. İbrahim'i ateşe attırdığı yer olarak anılır (Kültür ve Turizm Bakanlığı). Halk arasında "mancınık" denilen iki sütun, kalenin en tanınan öğesidir (TDV İslâm Ansiklopedisi).
Tarihçe
Kalenin ilk yapım tarihi bilinmiyor. Vikipedi'ye göre antik dönemde Osrhoene Krallığı tarafından kurulmuş, bugünkü surlar ise Abbasiler döneminde, 814 yılında yapılmıştır (Vikipedi). Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi de kabul gören görüşün 812-814 yılları arasında Abbasi döneminde inşa olduğunu belirtir (Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi). TDV İslâm Ansiklopedisi, iç kalenin 9. yüzyıl başlarında yapıldığının tahmin edildiğini ve kale cephelerinde Bizans'tan Osmanlı'ya uzanan dönemlere ait onarım kitabeleri bulunduğunu aktarır (TDV İslâm Ansiklopedisi). Harran Kapısı'ndaki Eyyubi dönemi kitabede Ebubekir Gazi b. Eyyub'un adı geçer (TDV İslâm Ansiklopedisi). 16. yüzyılın ilk yarısında kalede bir dizdar ve onun emrinde muhafızlardan oluşan bir garnizon bulunuyordu (TDV İslâm Ansiklopedisi).
Mimari ve Neler görülür?
Kale üç yönden kayaya oyulmuş bir hendekle çevrilidir. Aynzeliha Tüneli kaleyi Aynzeliha Gölü'ne bağlar (Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi). Kalenin üstündeki Korint başlıklı iki sütun, Urfa (Edessa) Kralı IX. Manu döneminde, MS 240-242 yıllarında anıtsal sütun olarak dikildi (Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi). Doğudaki sütunda bulunan Süryanice yazıt, sütunu ve üzerindeki heykeli komutan Barşamaş'ın oğlu Aftuha'nın Kraliçe Şalmeth için yaptırdığını bildirir (Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi). Sütunların yüksekliği AA haberinde yaklaşık 15 metre olarak verilir (AA, 2022).
Prof. Dr. Gülriz Kozbe başkanlığında yürütülen kazılarda kapı, burçlar, konutlar ve yaşam alanları ortaya çıkarıldı. Çanak çömlek, ok ve mızrak uçları, takılar ve sikkeler bulundu; en erken buluntuların MÖ 3. yüzyıla ait olduğu belirtildi (İstiklal, 2024). Kazılarda Greke yazıtlı ve 5. yüzyıla tarihlenen bir mozaik taban da bulundu (Vikipedi).
Deprem durumu ve ziyaret
Kale 2018'e kadar ziyarete açıktı; o yıl güvenlik gerekçesiyle kapatıldı (AA, 2022). 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinde kalenin kuzey ve güneydoğu surları zarar gördü, taş derzleri gevşedi (İstiklal, 2024). Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın başlattığı restorasyonun ihalesi Eylül 2024'te yapıldı; dış surlar ve burçlardaki deprem hasarının onarılması ile kazıda çıkan yapıların ayağa kaldırılması amaçlanıyor. AA'nın Şubat 2025 haberine göre çalışmaların 2026'nın ilk aylarında bitirilip kalenin ziyarete açılması planlanıyordu (AA, 2025). Kalenin şu anki ziyaret durumunu gitmeden önce teyit etmek gerekir. Kale, aşağıdaki Balıklıgöl çevresinden de rahatça görülebilir.
- Öne çıkan MS 3. yüzyıla ait iki Korint başlıklı sütun
- Eski adı Urfa Kalesi
- Kategori Kale ve Tabya
Galeri
1 fotoğrafHarita
Şanlıurfa Kalesi
Bu yer bir rotada
Şanlıurfa şehir merkezi yürüyüşü: 8 durak, Şanlıurfa Kalesi 6. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç-
-
Haleplibahçe Mozaik Müzesi
Haliliye
-
Balıklıgöl ve Halil-ür Rahman Camii
Eyyübiye
-
Rızvaniye Camii
Eyyübiye
-
-
Şanlıurfa Kalesi Buradasınız
Eyyübiye
-
Şanlıurfa Ulu Camii
Eyyübiye
-
Gümrük Hanı
Eyyübiye
-
Mevlid-i Halil Camii ve Hz. İbrahim Mağarası
Şanlıurfa / Eyyübiye
Cami ve Medrese ~250 m · yürüyerek ~4 dk
-
-
-
-
-
-
-
-
Kaynaklar
- Vikipedi “Şanlıurfa Castle”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi “Urfa Castle”, (erişim 13.10.2026) Belediye Yayını
- TDV İslâm Ansiklopedisi “Şanlıurfa”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Kültür ve Turizm Bakanlığı “Şanlıurfa”, (erişim 13.10.2026) Resmî Yayın
- Habertürk / AA “6 Şubat depremlerinin ikinci yılı: Asrın felaketinde hasar gören Urfa Kalesi'nde restorasyona…” (2025), (erişim 13.10.2026)
- İstiklal “Urfa Kalesi kazıları tarihe ışık tutmaya devam ediyor” (2024), (erişim 13.10.2026)
- İstiklal / AA “Urfa Kalesi'nin yeniden ziyarete açılması hedefleniyor” (2022), (erişim 13.10.2026)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Şanlıurfa Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Şanlıurfa Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.