Uşak Atatürk ve Etnografya Müzesi
Uşak / Merkez
Bozkurt mahallesinde Atatürk’ün 2 Eylül 1922’de kaldığı iki katlı konak; Kurtuluş Savaşı karargâhı olan bina 1978’den beri müze, giriş ücretsiz.
Uşak
Uşak’tan ne alınır: TÜRKPATENT’te tescilli 10 ürün: yanına alınacak helvalar, tarhana, haşhaş ezmesi, susam ve keten, mevsimlik kavun, yerinde ciğer ve halı.
Uşak’tan yanına alacağın en sağlam tescilli ürünler iki helva, tarhana, haşhaş ezmesi, susam ve keten tohumu; Karahallı Kavunu mevsimini, Karahallı Ciğeri ise yerinde yenmeyi bekliyor.
TÜRKPATENT belgelerine göre bu rehberdeki 10 Uşak ürününün 4’ü menşe adı, 6’sı mahreç işareti. Uzun yola dayanıklı olanlar Uşak Helvası, Gelin Helvası, Tarhana, Haşhaş Ezmesi, Susam ve Keten Tohumu. Baklava ve Zini Hamursuzu tatlı olarak alınır; kavun ağustos–eylülde çıkar, ciğer Karahallı’da yenir. Dokuma için Uşak Halısı da tescilli. Fiyat vermiyoruz.
İki ayrı helva tescili var. Uşak Helvası (1088, 2022) [1] belgeye göre 130 °C’ye kadar kaynatılan şeker ağdasının çöven suyuyla ağartılıp bakır kazanda tahinle elde yoğrulmasıyla yapılıyor ve serin, kuru yerde raf ömrü bir yıl. Uşak Gelin Helvası / Uşak Gelin Tatlısı (1083, 2022) [2] ise şeker şurubuna tahin, un ve ceviz içi katılarak pişiriliyor; belgeye göre rengi kırmızı tonlarında. İlin en eski tescili Uşak Tarhanası (209, 2017) [3]: buğday unu, yoğurt, biber ve sebzeden yapılan hamur 22 °C’de 21 gün fermente edilip kurutuluyor. Uşak Haşhaş Ezmesi (1188, 2022) [4] sarı ya da mavi haşhaş tohumunun bakır kazanda kavrulup taş değirmende ezilmesiyle yapılıyor; belgeye göre katkısız ve vakumlu pakette bir yıl saklanabiliyor.
Önerimiz: Helva ve ezmeyi dönüş gününe bırak; tarhanayı kuru granül olarak al, etikette tescilli adı birebir ara.
Haziran 2026’da iki yeni menşe adı geldi. Uşak Susamı (1867, 2026) [5] belgeye göre öğütülmeden satılıyor, yağ oranı uygun koşullarda yüzde 55’e çıkabiliyor ve kavrulunca cevizimsi bir tat veriyor. Uşak Keten Tohumu (1868, 2026) [6] yaklaşık 5 mm’lik, yassı ve parlak tohumlardan oluşuyor. 24 Saat Gazetesi iki tescilin Uşak Ticaret ve Sanayi Odası başvurusuyla alındığını duyurdu [7]. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 yatırım rehberine göre Uşak 2024’te 1.238 ton susamla Türkiye üretiminin yüzde 8,57’sini sağladı [8].
Önerimiz: Susamı ve keteni hasattan sonraki aylarda, ağustos–ekim arasında yerel pazarlarda ara; belgeye göre susamın ana ürün hasadı ağustos–eylülde.
Karahallı Kavunu (1359, 2023) [9] belgeye göre Karahallı’nın 905–1036 m rakımlı alanlarında sulanmadan yetiştiriliyor, ağustosun ikinci haftası ile eylülün üçüncü haftası arasında hasat ediliyor ve ince kabuğu yüzünden muhafaza süresi 10 gün. Belge kavunun Karahallı Düğleği ve Çoban Almaz adlarıyla da anıldığını yazıyor.
Önerimiz: Kavunu uzun yola alma; ağustos sonu ya da eylül başında Karahallı’ya giden yolda yerinde al ve birkaç gün içinde tüket.
Karahallı Ciğeri (1283, 2022) [10] ince doğranmış dana ciğerinin sacda soğanla pişirilip yarım ekmek arasında sunulmasıyla yapılıyor; belgeye göre Karahallı’da doğum ve nişan gibi günlerde de ikram ediliyor. Uşak Baklavası (1165, 2022) [11] bir tepside 65–70 kat yufka ve cevizle yapılıyor; belge üretimden itibaren bir ay içinde tüketilmesini öngörüyor. Uşak Ulubey Zini Hamursuzu (1774, 2025) [12] 13 kat yufka arasına haşhaş ve şeker sürülerek pişiriliyor; belgeye göre düğün öncesinde kız evi tarafından damat evine gönderiliyor.
Önerimiz: Ciğeri Ulubey gününü Karahallı’ya uzatırsan öğle yemeğine koy; baklavayı yol için alacaksan şerbetini çekmiş, kapalı tepside taşı.
TÜRKPATENT belgesine göre Uşak Halısı 7 Şubat 2012’de 152 numarayla, Uşak Ticaret ve Sanayi Odası adına mahreç işareti olarak tescil edildi [13]. İngilizce Vikipedi’ye göre Uşak halıları Batı’da ressam Holbein’in tablolarından ötürü “Holbein halıları” diye de anılıyor [14]. Kalkınma Kütüphanesi’nin ilçe kartları Eşme Kilimi’ni de ilin coğrafi işaretli ürünleri arasında sayıyor [15]; tescil numarasını doğrulayamadık. Halı ve kilim örnekleri için Türkiye Müzeleri’ne göre Atatürk ve Etnografya Müzesi’nin giriş katına bak [16].
Önerimiz: Halı alacaksan önce müzede eski örnekleri gör; satıcıdan tescil işaretini ve dokuma yerini belgeyle iste.
Uşak / Merkez
Bozkurt mahallesinde Atatürk’ün 2 Eylül 1922’de kaldığı iki katlı konak; Kurtuluş Savaşı karargâhı olan bina 1978’den beri müze, giriş ücretsiz.
Uşak Helvası ile Uşak Gelin Helvası ayrı tescil ve ayrı ürün: birincisi çövenle ağartılan tahin helvası, ikincisi unlu, cevizli ve kırmızı renkli. Zini Hamursuzu’nun adında Ulubey geçse de belgeye göre coğrafi sınır Uşak ilinin tamamı; buna karşılık Karahallı Kavunu ve Karahallı Ciğeri yalnızca Karahallı ilçesinde tescilli. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 rehberindeki coğrafi işaret listesi 2026 tescillerinden önce hazırlandı; susam ve keteni içermiyor [8].
Adlar konusunda net olalım: Etikette “Uşak usulü” gibi bir ifade değil, tescilli adın kendisi ve coğrafi işaret amblemi aranmalı.
Bu rehberde TÜRKPATENT belgesi okunan 10 ürün var: 4 menşe adı, 6 mahreç işareti. Halı ve kilim bu sayıya dahil değil.
Yiyeceklerde 2017’de 209 numarayla tescil edilen Uşak Tarhanası; dokumada 2012 tarihli Uşak Halısı.
Belgelere göre Uşak Helvası ve Haşhaş Ezmesi serin, kuru yerde bir yıl saklanabiliyor.
Belgeye göre ağustosun ikinci haftası ile eylülün üçüncü haftası arasında hasat ediliyor.
Belgeye göre mavi (yörede “siyah”) haşhaş ezmesi kahvaltıda bal ya da pekmezle karıştırılarak yeniyor; sarı haşhaş ezmesi hamur işlerinde çeşni olarak kullanılıyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.