İçeriğe geç
Lezzet

Uşak Tarhanası

Uşak

Uşak Tarhanası, Uşak’a özgü, buğday unu, yoğurt, biber ve sebzeden yapılan hamurun 21 gün fermente edilip kurutulmasıyla elde edilen bir tarhanadır.

Uşak Tarhanası Hakkında

Uşak Tarhanası nedir?

Uşak Tarhanası, buğday unu, yoğurt, sebze ve baharattan hazırlanan hamurun fermente edilip kurutulması ve ufalanmasıyla elde edilen granül bir üründür. TÜRKPATENT tescil belgesine göre lezzetini uzun fermantasyon, mikroorganizma çeşitliliği ve yoğun biber kullanımı belirler. Hamur hâlinde buzdolabında ya da dondurularak da saklanabilir.

Tarifteki oranlar

Belge bileşimi yüzde olarak veriyor: %40 buğday unu, %17 kapya biber, %3 Sivaslı (üç burun) biberi, %16 yoğurt, %12 soğan, %10 domates, %1 tuz, %0,5 nane ve %0,5 ekşi hamur; sebzelerin toplam payı %42’dir. Yoğurdun tam yağlı (yağ oranı %3,8’in üzerinde) olması istenir. Sivaslı biberi belgede yeşil renkli, düşük sulu ve oldukça acı bir biber olarak tanımlanır.

21 günlük fermantasyon

Belgeye göre birçok yörede tarhana bir hafta fermente edilirken Uşak Tarhanası 22 °C’de 21 gün bekletilir. Bu sürede pH 4,5–5,0’ten 3,70’e kadar düşer. Belgede baskın laktik asit bakterileri *Lactobacillus plantarum* ve *L. brevis*, mayalar ise *Saccharomyces cerevisiae* ve *Pichia kudriavzevii* olarak sayılır. Kurutulan üründe nem %10’un altındadır.

Coğrafi işaret

Uşak İl Özel İdaresi’nin 23 Şubat 2015’teki başvurusuyla (C2015/015), 21 Mart 2017’de 209 numarayla menşe adı olarak tescil edildi; coğrafi sınır Uşak ilidir ve üretimin tamamı bu sınırda yapılır. Belgeye göre denetimi İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nden bir uzman, Uşak Belediyesi’nden bir temsilci ve Pamukkale Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü’nden bir öğretim elemanından oluşan üç kişilik komisyon yılda en az iki kez yapar; 21 günlük fermantasyon, asitlik ve nem bu denetimde ölçülür.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Uşak ilinin tamamıdır. Tarifteki acı biber Sivaslı ilçesinde yetişen üç burun biberidir.

  • Coğrafi işaretli
  • Tarhana
  • Fermente
  • Çorba
  • Sivaslı biberi
  • Uşak

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi bir tarihçe anlatısı vermiyor; ürünü Uşak’ın iklimine bağlıyor. Belgeye göre Ege ile İç Anadolu arasında geçiş özelliği gösteren, ağırlıklı olarak karasal iklim düşük sıcaklıkta fermantasyonu uzatıyor ve tat ile aroma bileşiklerinin oluşmasına zaman tanıyor. Tarhana yapımı belgede ağustos sonu ile eylül sonu arasına, ortalama 22 °C ve %60 nem koşullarına bağlanıyor. Harcın ilk hâline yörede “tarhana ezesi” deniyor.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Harç (oranlar toplam bileşime göre)

  • %40 buğday unu
  • %17 kırmızı biber (≈ kapya, 15 cm’ye kadar, et kalınlığı 3 mm)
  • %3 Sivaslı biberi (≈ üç burun, yeşil, acı)
  • %16 yoğurt (≈ tam yağlı)
  • %12 soğan
  • %10 domates
  • %1 tuz
  • %0,5 nane (≈ kurutulmuş)
  • %0,5 ekşi hamur

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Eze hazırla Domates, biber, soğan ve kuru nane ince kıyılır, yoğurt eklenir; karışım 22 °C’de bir gün bekletilir (“tarhana ezesi”).
  2. Yoğur Çoğaltılmış ekşi hamur ve un katılarak kulak memesi yumuşaklığında hamur yapılır.
  3. Mayalandır Hamur bezle örtülüp 22 °C’de 21 gün bekletilir; taşmaması için ara ara bastırılır. İki kez kabarıp sönünce fermantasyon tamamlanmış sayılır.
  4. Kurut Hamur küçük parçalara bölünüp gölgede bez üzerinde kurutulur; parçalar her gün biraz daha küçültülür.
  5. Ufala ve ele Kuru parçalar elle ovulup elenir; nem %10’un altına indirilir.
  6. Sakla Bez torbalarda serin yerde saklanır.

Uşak Tarhanası Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Uşak Tarhanası Hakkında Sık Sorulanlar

Uşak Tarhanası kaç gün mayalanır?

Tescil belgesine göre 22 °C’de 21 gün; belge birçok yörede bu sürenin bir hafta olduğunu not ediyor.

Tarhanada hangi biber kullanılır?

Kapya biber (%17) ile Sivaslı ilçesinde yetişen acı üç burun biberi (%3).

Tarhana ezesi nedir?

Domates, biber, soğan, nane ve yoğurdun kıyılıp bir gün bekletilmesiyle oluşan ilk harç.

Uşak Tarhanası nasıl saklanır?

Kuru granül olarak bez torbada serin yerde; belgeye göre hamur hâlinde buzdolabında ya da dondurularak da saklanabilir.

Uşak Tarhanası hangi tür coğrafi işaret?

Menşe adı; tescil no 209, tescil tarihi 21 Mart 2017, tescil ettiren Uşak İl Özel İdaresi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?