İçeriğe geç
Lezzet

Uşak Helvası

Uşak

Uşak Helvası, Uşak’a özgü, 130 °C’ye kadar kaynatılan şeker ağdasının çöven suyuyla ağartılıp tahinle elde yoğrulmasıyla yapılan bir tahin helvasıdır.

Uşak Helvası Hakkında

Uşak Helvası nedir?

Uşak Helvası, kristal toz şeker ile içme suyunun kaynatılmasıyla elde edilen şeker ağdasının ağartılıp tahinle karıştırılmasıyla yapılan bir helvadır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre isteğe bağlı olarak fındık içi, kakao ya da coğrafi işaretli Antep fıstığı katılabilir. Helva 250, 500 ve 1000 g’lık paketlerde satılır.

Ağda ve çöven

Belgeye göre şeker ve su çırpma paletli buharlı kazanda 130 °C’ye kadar kaynatılarak macun kıvamında ağdaya dönüştürülür. Ağdaya 500 ml çöven suyu katılıp 5–10 dakika karıştırılır; kıvam iki parmak arasında bastırılarak denetlenir ve karışımın sert, kırılgan, beyaz ve köpüklü olması beklenir.

Bakır kazanda yoğurma

Karışım yarım küre biçimli bakır kazana alınır, tahin eklenip helva küreğiyle 10–15 dakika dairesel hareketlerle karıştırılır ve sitrik asit katılır. Ardından ağdanın telli yapısı korunarak ısıya dayanıklı eldivenle 8–10 dakika elle yoğrulur. Sıcaklık 70–75 °C’ye düşünce 8–10 kg’lık kalıplara konur, bir gün soğutulur ve ertesi gün paketlenir. Belgeye göre serin ve kuru yerde raf ömrü bir yıldır.

Coğrafi işaret

Uşak Ticaret ve Sanayi Odası’nın 31 Ocak 2021’deki başvurusuyla (C2021/051), 20 Nisan 2022’de 1088 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Uşak ilidir. Denetimi oda koordinasyonunda Uşak İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Uşak Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü ve odadan birer uzmanla üç kişilik kurul yılda bir kez yapar.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Uşak ilinin tamamıdır; belge tek bir ilçe adı vermiyor.

  • Coğrafi işaretli
  • Helva
  • Tahin helvası
  • Çöven
  • Uşak

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi Uşak Helvası üretiminin eskiye dayandığını ve ilin mutfak kültüründe önemli bir yeri olduğunu yazıyor; tarih ya da usta adı vermiyor. Uşak’ın tescilli iki helvası birbirinden farklı: Uşak Helvası çövenle ağartılan klasik tahin helvası, Uşak Gelin Helvası ise un ve cevizle pişirilen kırmızı renkli bir helva.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

105 kg üretim için

  • 50 kg beyaz şeker
  • 33–34 l içme suyu
  • 500 ml çöven suyu
  • 55 kg tahin
  • 50 g sitrik asit

İsteğe bağlı

  • 8–10 kg fındık içi
  • 8–10 kg Antep fıstığı (≈ coğrafi işaretli (tescil no 27))
  • 3–4 kg kakao

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Ağda yap Su ve şeker buharlı kazanda 130 °C’ye kadar kaynatılır.
  2. Ağart 500 ml çöven suyu katılıp 5–10 dakika karıştırılır; karışım sert, beyaz ve köpüklü olmalıdır.
  3. Tahinle karıştır 10–15 dakika beklenip bakır kazana alınır; tahin eklenip 10–15 dakika helva küreğiyle karıştırılır, sitrik asit katılır.
  4. Elde yoğur Telli yapı korunarak 8–10 dakika eldivenle yoğrulur; isteğe göre çeşni eklenir.
  5. Kalıpla 70–75 °C’ye düşünce 8–10 kg’lık kalıplara konur, bir gün soğutulur.
  6. Paketle Ertesi gün kalıptan çıkarılıp 250, 500 ya da 1000 g paketlenir.

Uşak Helvası Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Uşak Helvası Hakkında Sık Sorulanlar

Uşak Helvası ile Uşak Gelin Helvası aynı mı?

Hayır; ikisi ayrı tescilli. Uşak Helvası çövenle ağartılan tahin helvası, Gelin Helvası un ve cevizle pişirilen kırmızı bir helva.

Çöven suyu ne işe yarar?

Tescil belgesine göre ağdaya katılıp karıştırılır ve karışımı beyaz, köpüklü ve kırılgan bir kıvama getirir.

Hangi çeşitleri var?

Sade ile isteğe bağlı fındıklı, kakaolu ve Antep fıstıklı.

Raf ömrü ne kadar?

Belgeye göre serin ve kuru yerde bir yıl.

Uşak Helvası hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 1088, tescil tarihi 20 Nisan 2022, tescil ettiren Uşak Ticaret ve Sanayi Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?