İçeriğe geç
Lezzet

Uşak Haşhaş Ezmesi

Uşak

Uşak Haşhaş Ezmesi, Uşak’a özgü, sarı ya da mavi haşhaş tohumunun bakır kazanda kavrulup taş değirmende ezilmesiyle yapılan katkısız bir ezmedir.

Uşak Haşhaş Ezmesi Hakkında

Uşak Haşhaş Ezmesi nedir?

Uşak Haşhaş Ezmesi, haşhaş tohumunun temizlenip kavrulması, soğutulması ve taş değirmende ezilmesiyle yapılan bir ezmedir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre sarı haşhaş ve mavi haşhaş olmak üzere iki tohumla üretilir ve üründe tohumdan başka hiçbir katkı, dolgu ya da koruyucu kullanılmaz. Ambalajda hangi tohumdan yapıldığı belirtilir.

Sarı ve siyah

Belgeye göre sarı haşhaş tohumunun yağ oranı yaklaşık %35–40’tır; ezmesi püre kıvamında, yüzeyi hafif pürüzlü ve kahverengidir. Pasta ve börek gibi hamur işlerinde genellikle %1–5 oranında çeşni olarak kullanılır. Mavi haşhaşın ezmesi daha az akışkandır, yağ oranı kütlece %40’ın üzerindedir ve koyu renginden ötürü yörede “siyah haşhaş” diye anılır; kahvaltıda bal ya da pekmezle karıştırılarak yenir.

Kavurma ve ezme

Sarı ve mavi tohumlar ayrı bakır kazanlarda kavrulur: sarı 170–180 °C’de, mavi 110–130 °C’de, her seferinde bir saat karıştırılarak. Tohum 20–25 °C’deki odalarda yazın 24 saat, kışın 4–6 saat dinlendirilir, ardından taş değirmende ezilir; mavi haşhaşta valsler daha az sıkılır. Vakumlu paketlenen ezme serin ve kuru yerde bir yıl saklanabilir.

Coğrafi işaret

Uşak Ticaret ve Sanayi Odası’nın 24 Ocak 2021’deki başvurusuyla (C2021/025), 4 Ağustos 2022’de 1188 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Uşak ilidir. Denetimi oda koordinasyonunda Uşak Üniversitesi Gıda Mühendisliği, Uşak İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve odadan birer uzmanla üç kişilik kurul yılda bir kez yapar. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 tarihli Uşak Tarımsal Yatırım Rehberi, TÜİK 2024 verisiyle Uşak’ta 1.105 ton haşhaş kapsülü üretildiğini ve bunun Türkiye üretiminin %17,23’ü olduğunu yazıyor.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Uşak ilinin tamamıdır; belge tek bir ilçe adı vermiyor.

  • Coğrafi işaretli
  • Haşhaş
  • Ezme
  • Kahvaltılık
  • Taş değirmen
  • Uşak

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi ürünün geçmişinin eskiye dayandığını, Uşak’ın mutfak kültüründe ve ekonomisinde önemli bir yeri olduğunu yazıyor; tarih vermiyor. Belge tohumun tercihen coğrafi sınırda yetiştirilmiş olmasını istiyor ama bunu zorunlu tutmuyor; zorunlu olan, kavurmadan paketlemeye bütün işleme aşamalarının Uşak’ta yapılması.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Tek bileşen

  • — haşhaş tohumu (≈ sarı ya da mavi; tercihen Uşak’ta yetiştirilmiş; katkı, dolgu ve koruyucu yok)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Ayıkla Taş, yabancı madde ve başka tohumlar ayıklanır.
  2. Kavur Sarı tohum 170–180 °C’de, mavi tohum 110–130 °C’de ayrı bakır kazanlarda bir saat karıştırılarak kavrulur; renk değişince işlem biter.
  3. Dinlendir Tohum 20–25 °C’de yazın 24 saat, kışın 4–6 saat soğutulur.
  4. Ez Taş değirmende püre kıvamına gelene dek ezilir; mavi haşhaşta valsler daha az sıkılır.
  5. Paketle Gıdaya uygun kaplarda vakumlanır, ambalajda tohum türü yazılır.

Uşak Haşhaş Ezmesi Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Uşak Haşhaş Ezmesi Hakkında Sık Sorulanlar

Uşak Haşhaş Ezmesi neyden yapılır?

Yalnızca haşhaş tohumundan; tescil belgesine göre katkı, dolgu ya da koruyucu kullanılmaz.

Siyah haşhaş nedir?

Belgeye göre mavi haşhaşın yöredeki adı; ezmesi koyu renkli olduğu için böyle anılıyor.

Haşhaş ezmesi nasıl yenir?

Mavi haşhaş ezmesi kahvaltıda bal ya da pekmezle, sarı haşhaş ezmesi pasta ve böreklerde %1–5 oranında çeşni olarak.

Ne kadar saklanabilir?

Vakumlu ambalajda, serin ve kuru yerde bir yıl.

Uşak Haşhaş Ezmesi hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 1188, tescil tarihi 4 Ağustos 2022, tescil ettiren Uşak Ticaret ve Sanayi Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?